Bijna Eén Mei - en wat doen wij?

Over precies vier weken is het weer 1 mei, traditioneel de Dag van de Arbeid, een dag waarin mensen in de arbeidersbeweging, vakbondsmensen, socialisten, communisten, anarchisten wereldwijd zichtbaar opkomen voor internationale solidariteit.

De traditie is oud, maar in Nederland helaas een stuk minder springlevend dan noodzakelijk. Oud: al in 1856 besloten arbeiders om het werk stil te leggen en bijeenkomsten te houden om hun eis tot invoering van een achturige werkdag kracht bij te zetten. Rosa Luxemburg vertelt dat in “What Are The Origins of May Day?” (1). 

Maar het jaarlijkse Eén-Mei-gebeuren kwam pas op gang vanaf 1884. In dat jaar besloten vakbonden tot een landelijke stakingsdag om de achturige werkdag op te eisen. Die dag zou voor het eerst op 1 mei 1886 worden gehouden. In dat jaar vonden op 1 mei inderdaad in de Verenigde Staten grote stakingen en betogingen plaats voor invoering van de  achturendag.

In Chicago demonstreerden enkele duizenden arbeiders voor dat doel. Aan het einde van de bijeenkomst ontplofte een bom, politiemensen kwamen daarbij om. Kort daarop hield de politie vijf anarchisten, kopstukken van de arbeidersbeweging in Chicago, aan. Ze kregen, zonder bewijs, de aanslag in de schoenen geschoven. Een van hen was zijn beulen vóór en pleegde zelfmoord. De staat knoopte de andere vier op na een berucht misdadig proces. Zij kwamen in de arbeidersbeweging van de VS bekend te staat als de Martelaren van Haymarket, naar het plein waarop de protestbijeenkomst plaats vond. De daar op volgende jaren werd Eén Mei opgepikt en uitgebouwd tot jaarlijkse strijddag van de arbeiders. Ernest Mandel geeft, na een korte weergaven van de gebeurtenissen in de VS een nuttig handzaam overzichtje van hoe dat ongeveer ging.

Dagelijks zien we, wereldwijd en ook in Nederland, dat arbeidersrechten niet veilig zijn zolang de wereld in handen is van ondernemers en hun staat. De heroïsche stakers in Mahallah, Egypte, die oproerpolitie en massale arrestaties trotseren om voor een fatsoelijk loon en een beter bestaan op te komen, maken  duidelijk hoe relevant de solidariteitsboodschap van de Eerste Mei is. Alleen voor hén zou er al op grote schaal een Eén Mei-viering dienen plaats te vinden. Zij laten ons allemaal zien waar het om draait - én ze hebben internationale solidariteit hard nodig. Die solidariteit kan iedereen betuigen - door nú naar de website van de Internationale Socialisten te gaan, en de solidariteitsverklaring die daar staat te lezen en  minstens via een mail je steun eraan te betuigen. Niet wachten, meteen doen.

Relevant is Eén Mei dus - maar tegelijk is het in Nederland met de viering ervan nogal treurig gesteld. Ik ben een beetje gaan zoeken waar ik me dit jaar kon vervoegen als ik samen met andere rooien de Eerste Mei zou willen vieren. Dat valt niet mee. Op de websites die rood vuur uitstralen dat er toe doet, vind je niets. Niet bij de Internationale Socialisten, driewerf helaas. Niet op de landelijke website van de Socialistische Partij. Niet op de website van Doorbraak, een vrij nieuwe organisatie die vooral rond thema’s van migratie en racisme actief is, en voor wie de internationale solidariteitsboodschap van de Eerste Mei alleen al daarom wezenlijk zou moeten zijn. Ik vond op de digitale inhoudsopgave van de Rode Morgen , eem maoistisch blad, een aankondiging: “1 mei - ‘Solidariteit in de strijd - socialisme wereldwijd”, maar geen plaats en tijd vor een demonstratie. O ja, na veel gesnuffel vond ik ook nog een  uitnodiging van de NCPN voor een Eén-Mei-viering in Enschede. Een alerte vriend wees mer er echter op dat het hier een oproep uit 2006 betrof, het was een keurig gearchiveerd document…

Is héél Nederland dan onder de voet gelopen door vijanden van Eén Mei? Nee, in twee plaatsen houdt Eén Mei stand, zoals in dat ene Gallische dorpje Obelix en Asterix en hun dorpgenoten de Romeinen bleven afslaan (letterlijk). In Utrecht vindt op die dag een lezing plaats in Boekhandel de Rooie Rat. Thema: “de politieke betekenis van de vakbeweging”. De moeite waard denk ik, en zeer relevant voor het thema. Ik vond dit via de website van het blad Grenzeloos, tijdschrift van de SAP, hetgeen tegenwoordig staat voor Socialistische Alternatieve Politiek.

En in Breda houdt de SP-afdeling ter ere van Eén Mei een soort picnick, opgeluisterd met muziek. Daar doe ik aan mee, met gitaar en stem en al. Dat is tenminste iets, en ik doe dat met grote rooie vriegde. Maar over het geheel genomen is het toch een vrij verdrietig beeld.

In de VS doen ze het beslist beter. Daar hebben afgevaardigeden in een vakbondsvergadering van een bond voor onder meer havenarbeiders opgeroepen om op Een Mei acht uur lang, tijdens de dagploeg, een “Stop-werk”-bijeenkomst te beleggen. Hiermee protesteren ze tegen de oorlog in Irak en eisen ze de snelle terugkeer van Amerikaanse soldaten uit de oorlog daar. Korter gezegd. Vakbondsmensen in de VS organiseren een havenstaking tegen oorlog op Eén Mei! Dit kwam ik op het spoor omdat ik de gewoonte heb af en toe bij allerlei soms piepkleine en soms hoogst bizarre uiters-links e groepen op de site kijk, zo ook op de website van de wat curieuze maar soms goed geinformeerde Internationalist Group, waar ik iets over dat havenstaakplan las.

Wat gaan we doen aan dit stuitende gebrek aan Eén-Mei-radicalisme in Nederland, geachte rooien en roodzwarten in dit  beklagenswaardige polderland? En als dit jaar de tijd te kort is, welke stappen zetten we dan de komende tijd, zodat volgens jaar en weer nieuwe rode loten aan de bijna verdorde Eén-Mei-boom ontspruiten? Ik heb al wel een idee, als follow-up van een vrolijke Eén-Mei-actie vorig jaar: een leger van rebelse clowns op straat. Kan er ook weer eens worden geláchen, voor rebelse mensen bepaald geen overbodige luxe in deze dreigende tijden.

(1). De website Marxists.org heeft een afdeling met artikelen, documenten en zelfs muziek rond Eén Mei; daar trof ik ook dit stuk.