Eén mei 2008

Een stevige, levendige en grote één-mei-viering is een mooie barometer voor de kracht van links, van de arbeidersbeweging. Per slot van rekening is Eén Mei, dag van de arbeid, dé dag die door de ltalloze richtingen van socialistisch links gevierd wordt als strijddag van de arbeid waarin vakbondsleden en linkse activisten samen de straat op gaan en de kracht van de solidariteit laten zien met optochten, en laten voelen met stakingen. Een sterke Eén-Mei-viering is een teken van een sterk links, een zwakke viering geeft aan dat niet alles er ter linkerzijde goed voorstaat.

Aan het eind van 1 mei 2008 is duidelijk dat alles er ter linkerzijde inderdaad bepaald niet goed voorstaat. Vieringen van de Eerste mei waren er in allerlei landen. Maar erg groots was het allemaal niet. Ik heb het dan niet over de officiéle viering in Cuba. Daar heerst de staat als opperkapitalist, enkoopt loyaliteit van arbeiders door min of meer behoorlijke gezondheids- en onderwijsvoorzieningen te bieden. Het “socialisme” is daar gewoon de staatsgodsdienst, en de één-meiviering heeft ongeveer dezelfde functie als de openbare mis van de paus in Rome met christelijke hoogtijdagen.

De groepen mensen die in Rusland met rode vlaggen voorzien van hamers en sikkels betogen, demonstreren daramee hun nostalgisch verlangen naar de Sovjetunie als grote mogendheid. Ook hier betreft het een cuyltus van kapitalistische machtsverheerlijking in rode pretverpakking, net als in Cuba. Over de Eén-Mei-viering die de Russische president Putin lanceerde kunnen we ook kort zijn. Putin heeft net zoveel verbondenheid met de arbeidersbeweging in Rusland als Verdonk dat heeft met links in Nederland.

Gelukkig waren er in allerlei landen ook échte vieringen van de échte Eerste Mei. In Istanboel, Turkije bijvoorbeeld. Daar deden flinke aantallen vakbondsmensen een dappere poging om te demonstreren. Een flinke groep probeerde het Taksin-plein te bereiken. demonstreren daar is verboden, nadat op 1 mei 1977 daar 34 mensen waren doodgeschoten.  Grootschalig aanwezige oproerpolitie belette dat met geweld. Vakbonden hadden onder die dreiging alafgezien van een betoging op het plein. Op het aanbod van de autoriteiten om een delegatie een krans te laten leggen op het plein gingen vakbonden niet in. Ze wilden hun leden meenemen, en terecht.

De aardige fotoreeks die de BBC op haar website aan de Eén-Mei-vieringen wijdt, laat naast de nepvieringen in Cuba en Rusland en confrontaties in Duitsland en Turkije,  ook protesten zien in Indonesië, Pakistan, Zwitserland , waar betogers bellen bliezen naar de politie.

De laatste foto van de reeks, en vooral de tekst erbij, stemt tot nadenken. We zien een man die een zak aan het sjouwen is. Onderschrift: “Terwijl degenen die konden marcheren marcheerden, waren er ook velen die gewoon aan het werk moesten blijven, zoals deze man in Kaboel.” Inderdaad: de meeste arbeiders zagen de eerste mei gewoon langs zich heen gaan, voerden geen actie, hádden geen eest een actie om naar toe te gaan. Soms vanwege onderdrukking . Maar te vaak ook wegens de nalatigheid van een links dat haatr tradities niet levend houdt en daardoor haar eigen toekomst - ònze eigen toekomst - in gevaar brengt.

Voor dat laatste hoeven we niet naar Kaboel. Juist in Nederland is de traditie van de eerste mei buitengewoon zwak ontwikkeld, en ook vandaag bleek dat. Eerder maakte ik een overzicht van wat ik aan Eén-mei-initiatieven kon vinden. Via commentaar en mail wezen mensen mij erop dat het overzicht niet volledig was. gelukkig maar! Zo ontbraken nog gegevens over de enige echte demonstratie op deze dag, in Rotterdam, inmiddels achter de rug. En ook de bijeenkomst van de linkse groepering Doorbraak samen met anderen, ontbrak, al weet ik niet of die bij het maken van mijn overzicht al bekend was. De bijeenkomst vindt trouwens niet op 1 mei zelf plaats maar op 3 mei, in Oss. Een vollediger overzicht van activiteiten op en rond 1 mei staat trof ik aan op het weblog van Platform Rosa, een initiatief van mensen die marxistisch leven in de SP-brouwerij proberen te brengen.

Maar alles bij elkaar kreeg de potentiële één-mei-vierder een nogal mager aanbod voorgeschoteld. ik vind dat een beetje beschamend. Dat PvdA-kopstukken de dag aangrijpen om de partijleiding eens lekker onder vuur te nemen moeten zij weten. Heel erg links klinkt de kritiek mij niet in de oren, maar daar gaat het niet eens om. De Eerste Mei is er om nog eens demonstratief een vuist te maken tegen het kapitaal, niet voor interne partijruzies.

Maar goed, van de PvdA verwachten linkse mensen terecht steeds minder. Van de SP verwachten we iets meer, en die partij deed tenminste iets: Een feest in Rotterdam, een picnick met soep en broodjes in Breda. ik was bij dat laatste gebeuren, samen met mijn stem en gitaar, en het was gewoon goed om daar te zijn. Maar voor een vuist tegen het kapitaal is iets meer nodig dan een kraam met tien mensen erom heen.

Maar de SP dééd tenminste nog iets, dus; hulde, SP. De Internationale Socialisten - met alle kritiek die ik op die organisatie heb nog altijd de stevigste en meest dynamische socialistische groep in dit armzalige land - deed niets aan de Eerste Mei. Zelfs op de website - waar vandaag nog drie stukken verschenen, dus de groep is niet met voorjaarsvakantie - ontbreekt iedere verwijzing. Dat zal redenen hebben, misschien wel hele goede. Het zou echter goed zijn als mensen buiten de IS die redenen mochten weten.

De IS heeft zich met grote inzet en vaak een goed gevoel voor wat er speelt in de wereld een stevige positie verworven ter linkerzijde - een positie die echter meebrengt dat zij een verantwoordelijkheid naar héél links draagt, juist als het gaat om het nemen van initiativen die bredere weerklank kunnen krijgen. Het zou goed zijn als de IS ook naar buiten de organisatie laat blijken zich deze verantwoordelijkheid bewust te zijn, juist ook op 1 mei.

De Eerste Mei doet ertoe, het is een waardevolle traditie die we niet alleen moeten koesteren maar die we levend moeten houden en waar we uit moeten blijven putten. Een socialisme dat haar tradities verwaarloost, snijdt zichzelf - en daarmee die delen van de arbeidersbeweging waarbinnen dit socialisme invloed heeft - af van een levensvatbare toekomst. Een Mei leeft - het is aan socialisten om de Eerste Mei te láten leven. Volgend jaar beter, zo is mijn hoop maar ook mijn inzet.

(miniem aangevuld 2 mei 23.3