Protest en politie, van Oss tot Heiligendamm

Oss, 31 mei:  een groep van veertig demonstranten hield een geluidsprotest voor het centraal station tegen de mars die de Nederlandse Volksunie, een club van griezelige maar toch ook nogal belachelijke operette-nazi’s , door die plaats wilde houden. Kort daarop pakte de politie de hele groep antifascistische actievoerders op. De groep werd klemgezet tussen ‘gewone’ politie en ME. Menno Jonker, van het Comie Artikel 1 dat had opgeroepen tot het lawaaiprotest, legde uit: “De politie stuurde ons het station op, van de ME moesten we de stad in. We volgden de ME en toen zijn we opgepakt omdat we ons als groep bewogen.” De politie beweerde aanwijzingen te hebben over stenen in de bagage van demonstranten, maar daarvan bleek niets na fouillering. Verder klaagde de politie erover dat demonstranten zich qua route niet aan afspraken hielden. Maar het Openbaar Ministerie gaat toch maar niet tot vervolging over en geeft daarmee feitelijk toe dat de massa-arrestatie niet deugde.

Intussen is het toch maar wél gebeurd, en liet het Bevoegde Gezag opnieuw zien hoe ver ze gaat om het demonstratierecht van linkse activisten in te perken. Conclusie van J Arnhem, in een commentaar op Indymedia “waar het dus op neer komt: we zijn erin geluisd door de politie, met een smoesje lokte ze ons rechttstreeks naar de cel…” Daar heeft het nogal wat van weg ja. Want de tourbus om arrestanten af te voeren waar zijn verslag van rept, die kan nooit pas op het laatste moment geregeld zijn. De hele operatie moet gepland zijn, los van het precieze gedrag van de demonstranten.

Dit soort inbreuken op de rechten van actievoerders gebeuren herhaaldelijk. Een paar weken geledenw as het raak in Amsterdam. Daar ging de politie langs bij een kraakpand waarover geklaagd werd wegens geluidsoverlast. Er ontstond een vaag vechtpartijtje  – en vervolgens ging de politie over tot acute ontruiming. Niet alleen het pand zelf, maar ook vier andere panden  waren vervolgens doelwit van deze politieactie. Het waren panden die de gemeente al wilde ontruimen, maar het aangrijpen van burengerucht om tot directe ontruiming zonder fatsoenlijke waarschuwing over te gaan is wel héél erg grof. En vervolgens zijn mensen verbaasd dat krakers hun woede koelen op de ambtswoning van de verantwoordelijke burgemeester Cohen…

Het weblog Kritisch Links wijdt aan die gebeurtenis een fraai artikel. Dat wijst over de schandalige aard van deze ontruimingsactie, op het feit dat de woede van krakers terecht en de uiting ervan zeer begrijpelijk is. Het wijst er echter ook op dat de vorm waarmee die woede zich uit niet bepaal;d effectief is, en  pogingen vn rechts om een kraakverbod te rechtvaardigen in de kaart speelt. “Maar die ingooien was ook oerdom”, zo gaat het stuk verder naardat het heeft uitgelegd hoe logisch de woede achter de ingegooide ruiten was. “Het geeft een vluchtige kick en de paar uur daarna ben je iets van je frustratie en woede kwijt. Maar daarna komen die gebroken ruiten de politie en de burgemeester weer uitsteklend van pas in de campagne tegen krakers.” Zo werkt het helaas inderdaad.

Dat werpt echter de vraag op hoe links dan wel om moet gaan met de steeds verder oprukkende inperkingen van de rechten van demonstranten en andere actievoerders. Wat ruiten ingooien en een beetje met de politie vechten is  begrijpelijk maar helpt weinig,als het al niet tegen de actievoerders zelf werkt. Ons passief neerleggen bij massale arrestaties, aanvallen opdemonstranten, steeds verdergaande ontruimingsgolven is echter fataal, dan houden we geen recht meer over behalve het ‘recht’ op dwangarbeid. Wat dan wel?

Op het weblog Lenin’s Tomb staat een nuttig stuk dat stof tot nadenken rond dit vraagstuk biedt. de schrijver, een zekere Roobin, wijst er op dat de politie, op de keper beschouwd, helemaal niet zo erg machtig is tegenover demonstranten. een uitvoerig citaat. “Het goede nieuws is dat gegeven de juiste voorbereiding (die natuurlijk normaal gesproken onmogelijk wordt gemaakt) de gemiddelde burger klap voor klap tegen de politie op kan. Een politieagent beschikt over handwapens, in het bijzonder knuppels, maar de gewone burger kan die eenvoudig ook krijgen of in elkaar flanzen. Dat geldt ook voor pantsering en zelfverdediging. De politie heeft wegblokkades, de mensen barricades. de politie kan logge machtige voertuige gebruiken, het publiek kan dat ook. de politie kan gereedschap zoals waterkanonnen inzetten om een emingte te verspreiden maar een vindingrijke menigte kan soortgelijke werktuigen bedebken voor het omgekeerde effect. de politie kan kleine vuurwapens gebruiken. Zelfs in Groot-Brittannië is het mogelijk voor iemand uit het publiek om ook aan een paar van die dingen te komen. Elk wapen dat op depolitie wordt veroverd in gevecht kan onmiddellijk tegen de politie worden gebruikt.”

Dit is een riskant, maar zeer waar stuk tekst. Riskant,omdat sommige slordige lezers het zouden kunnen opvatten als een advies om onmiddellijk een gevecht tegen de politie te beginnen, ze een paar pistolen te ontfutselen en ze met kogels te bestoken. Linkse weblogger Louis Proyect vat het, als ik zijn reactie op dit stuk op zijn eigen weblog goed opvat, kennelijk zo op. Maar ik geloof niet dat de passage dat echt bedoelt. Lees het vervolg maar: “Het punt is dat de politie vertrouwt op  sterkere organisatie en gecentraliseerde greep, nioet op vuurkracht. Er zijn nooit genoeg politieagenten in een land, nooit genoeg om een algemene beweging van de bevolking aan te kunnen.”  Roobins advies: bewegingen moeten dus zo groot mogelijk zijn. Maar zijn aanvullende tip: doe als actievoerder tegenover de politie vooral dátgene wat de politie, met haar vaak starre bevelsstructuur, niet verwacht.

Hij geeft als voorbeeld de acties tegen de G8-top in juni 2007. Het voorbeeld is schitterend illustatief. De politie bewaakte de weggtjes naar het conferentieoord in Heiligendamm. Dus gingen actievoerders in grote groepen dwars door de korenvelden en bossen om kilometers verderop de weggetjes te blokkeren en een groots opgezette politieoperatie met enorme aantallen pantserwagens, waterkanonnen en een enorm hek in een felle, maar meer vrolijke dan grimmige confrontatie verregaand in de war te sturen voor het oog van de wereldpers.

Op een gegevn moment konden de wereldleiders hun koks en bevoorrading slechts nog via inderhaast gecharterde boten geregeld krijgen. Actievoerders – ik was één van hen, en het was een geweldige ervaring – behaalden een prachtige overwinning, gewoon door perfecte orde om te toveren in blijmoedige chaos. Die kon echter slechts werken door twee dingen: grote aantallen gemotiveerde demonstranten – en inventiviteit, wendbaarheid, speelsheid  om de tegnstander op het verkeerde been te zetten.

Om die wendbaarheid vorem te geven was aan de kant van actievoerders toch ook weer planning en, jawel, leiding, nodig. We gingen in vijf groepen door de weilanden – achter iemand aan met een gekleurde vlag. dat was afgesproken, dat was bedacht van de voren, en het werkte omdat mensen die afspraken ook nakwamen en de vlaggedrager volgden. De chaos die we aanrichtten veronderstelde wel degelijk een soort van orde. Maar dat is weer een heel ander onderwerp…

Terug naar het oprukkende politiegeweld hier in Nederland. Het nodige antwoord valt nu niet moeilijk meer te bedenken. Grotere aantallen actievoerders zijn noodzakelijk. Hoe zou de politie hebben opgetreden als in Oss de groep geen veertig mensen had geteld, maar vierhonderd? Omgekeerd: zou de  blokkade in Heiligendamm vorig jaar ook zo succesvol zijn geweest als er geen 15.000 mensen aan meegedaan hadden,maar slechts 1500? De noodzaak van een zo open mogelijke vorm van mobiliseren, zodat zo veel mogelijk mensen aan protest meedoen, wordt hiermee weer eens onderstreept.