Staking streekvervoer loopt ten einde – met succes?

De grote staking in het streekvervoer loopt ten einde. Vakbonden roepen hun leden op om morgen weer aan het werk te gaan. Het afgelopen vrijdag bereiikte ‘onderhandelingsresultaat’ kan nu een echt CAO-akkoord worden, nu de regering met 16 miljoen euro – iets minder dan de gevraagde 21 miljoen maar meer dan de nul euro die de regering eerst bood… – over de brug komt om de uitvoering mogelijk te maken.

Hoe moeten we het reslutaat, en de staking zelf, duiden? Als het akkoord neerkomt op het onderhandelingsresultaat van vorige week, dan zijn er pluispunten maar ook pijnlijke zaken voor de chauffeurs. Pluspunt is dat de looneis van 3,5 procent is binnengehaald. Op dit punt hebben de stakers gewonnen.

Maar de CAO krijgt 18 maanden looptijd, en voor de laatste 6 maanden is 2 procent afgesproken. Die verlenging is geen pluspunt, en de 2 procent ook niet zonder meer. Niemand weet hoe dan de kosten van levensonderhoud zijn gestegen, en of die 2 procent een klein beetje genoeg is om die stijging voor te blijven. Loonstijgingen zo lang van te voren afspreken is, zeker in tijden van stijgende inflatie, voor de vakbond en de arbeiders niet gunstig. Minpuntje dus, naar mijn idee. Kwalijk is ook het feit dat vervoersbedrijven het recht krijgen de kostenstijging door te berekenen in de vervoersprijzen. Zo wordt het voor die bedrijven makkelijker om de schuld van een duurder kaartje aan de chauffeurs te geven. De bijdrage in de ziektenkostenpremie die ondernemers toezeggen lijkt me gunstig, de verhoging van de eindejaarsuitkering van een half procentop het eerste gezicht ook. Maar het openen van de mogelijkheid om ATV-dagen te ruilen voor geld is een hele slechte zaak. Financiële noodzaak zal chauffeurs kunnen dwingen hun vrije dagen te verkopen, druk van het management om chauffeurs hiertoe te bewegen om gaten in de dienstregeling op te vangen zal van de vrijwilligheid weinig heel laten. Gevolg: een verder groeiende werkdruk, ongetwijfeld leidend tot nieuw ziekteverzuim en eerder méér dan minder uitval van diensten. Slecht voor het personeel, slecht ook voor de reizigers. En over het plan van de bedriujven om pauzes nmog maar voor een deel door te betelen, lees ik niets. Is die aanval op de schaarse vrije tijd van hardwerkende buschauffeurs nu afgeslagen, of niet?

Alles bij elkaar is het resultaat geen frontale nederlaag, maar ook niet de overwinning die recht doet aan de grote volharding en inzet van de stakers. Toch is er resultaat geboekt: de chauffeurs hebben met hun 18 dagen durende staking de bedrijven gedwongen om geld te gaan zoeken in Den Haag. Ze hebben, door  de staking ook na het ónderhandelingsresultaat’ door te staken, de regering – die eerst zover mogelijk buiten het conflict wilde blijven – ertoe gebracht toch geld beschikbaar te stellen. Ze hebben met hun acties bovendien landelijke aandacht afgedwongen voor de misstanden in het streekvervoer, product van de rare mix van marktwerking, bezuinigingen grillig bureaucratisch regeringsbeleid, zoals Klaas de Vries die in kaart bracht.

Dat alles is in de kern te danken aan de strijdbare chauffeurs zelf. De bondsbestuurders opereerden veel halfslachtiger, vooral in de slotfase. Nadat de rechtbank in Groningen staken in de spits had verboden in de drie noordelijke provincies, duurde de volledige staking in de rest van het land aanvankelijk voort. Maar al snel gingen bussen ook in de rest van het land in de spits weer rijden, in een stap die paste in het beleid van de vakbondstop om er snel uit te komen. “Veel chauffeurs waren het hier niet mee eens, zo bleven stakers in Amsterdam een dag langer in de remise“, melden de Internationale Socialisten (IS). Die organisatie heeft trouwens de afgelopen weken voorbeeldige staaltjes van solidariteitswerk rond de staking laten zien.

De stakers waren hun leiding, wat strijdbaarheid betreft, af en toe een stap vóór. Zij mogen de eer opeisen voor water bereikt is. Ze hebben daarmee een goed voorbeeld gegeven van hoe je fatsoenlijke lonen en arbeidsvoorweaarden verdedigt. En met een snel slechter wordende economische situatie, met prijsstijgingen en recessiedreiging alom, zullen we zo’n verdediging hard nodig hebben ook.