Verkiezingsnederlaag New Labour: gaat Groot-Brittanië dezelfde kant op als Italië?

‘New Labour’, de griezelige mutatie van wat ooit de Labourpartij was, krijgt dreun na dreun te verduren van kiezers die hetzij thuisblijven, hetzij op andere partijen stemmen – welke andere partij dan ook. Dit schept  een situatie die zowel hilarisch is als ook erg griezelig. Want: wie ziet nu níet graag dat de partij van Blair en Brown, de partij van oorlog en bezetting, van islamofobie en gestook tegen vluchtelingen, van loonstijging-beneden-inflatie voor gemeentepersoneel en snel stijgende topinkomens, in de steek gelaten wordt en afgestraft? Maar tevens: hoe kunnen we blij zijn met de ineenstorting van New Labour en haar regering, als rechts en uiterst rechts de enige alternatieven zijn die sterk genoeg zijn om het roer over te nemen?

Hoe diep de problemen van premier Brown en zijn regering inmiddels zijn, zien we in de verkiezingen deze week in een kiesdistrict in Glasgow Oost. Daar had Labour een solide meerderheid, maar die verdampte. De Schotse Nationale Partij won de zetel. als Labour op zúlke plekken zoveel steun verliest ,, dan is de regeringspartij nergens meer veilig voor de woede en afkeer van de kiezers. Dan zijn de dagen van de regering geteld. The Guardian citeert een ex-minister: “we zijn overal onverkiesbaar, en dat is onhoudbaar.” Het gonst van geluiden dat Labour-politici Brown willen vervangen om nòg erger te voorkomen. De BBC noemt ex-minister Blunkett als iemand die parlementsleden vermaant om achter Brown te blijven staan. Jack Straw, minister van justitie, laat een soortgelijk geluid horen. Maar een complete steunverklaring van hem aan Brown kan er bij hem nog niet vanaf. Hij wordt wel genoemd als mogelijke aanvoerder van een rebellie tegen het leiderschap van Brown, later in het jaar. Intussen roept de leider van de Conservatieven, David Cameron, om nieuwe verkiezingen.

Zulke verkiezingen – of ze nu snel komen of wat trager – zullen ertoe leiden dat New Labour wordt weggevaagd. Een landelijke herhaling van de verschuiving van 22,5 procent die de kiezers in Glasgow Oost teweegbrachten zou betekenen dat er nog slechts 20 Labour-leden in het Britse Lagerhuis overblijven. En zelfs als de verschuiving in veel delen van het land veel minder dramatisch zal zijn, dan nog is het niet waarschijnlijk dat Labour haar meerderheid en haar regeringsmacht behoudt.

Een wisseling aan de wacht in het leiderschap – Brown vervangen door Straw, bijvoorbeeld – zal de zaak niet redden, net zomin als het plaatsmaken van Blair ten gunste van Brown de partij van de huidige afgang behoedde. Alle topfiguren in de partij tekenen voor de hoofdlijnen van het regeringsbeleid. En juist die hoofdlijnen – ruim baan voor markt en bedrijven, een harde toon-plus-maatregelen tegen vluchtelingen en migranten, uitholling van burgerrechten in de zogeheten ’strijd tegen terrorisme’, en op de achtergrond de voortwoedende bezettingen van Afghanistan en Irak – schieten grote aantallen mensen hardnekkig in het verkeerde keelgat. De economische recessie die groot-Brittannië begint te treffen, zet de verhoudingen nog eens extra op scherp.

De stakingen van vorige week – voor een fatsoenlijke loonstijging voor gemeentepersoneel – laten dat zien. In dit soort stakingen staan arbeiders en vakbonden – daartoe gedwongen om nog enige geloofwaardigheid voor arbeiders te hebben – aan de ene kant. De regering – afhankelijk van arbeidersstemmen en geld vanuit die vakbonden – staat aan de andere. Een regering die zich zo openlijk vijand van haar eigen achterban betoont is verloren, waarschijnlijk reddeloos verloren. Daar verandert geen leiderschapswisseling wezenlijk iets aan.

En een echte koerswijziging ten gunste van vakbonden en arbeiders, ten gunste van degenen die de oorlogen afwijzen en de troepen willen terugtrekken, ten gunste van migranten en vluchtelingen en al degenen die zich druk maken om hun bedreigde democratische rechten – zoiets is hoogst onwaarschijnlijk. De ruggengraat van New Labour, vooral de hele top, gelóóft in hun rechtse beleid en kan alleen maar verzinnen dat een terugkeer van de Conservatieven – die nu iets linkser praten dan Labour, maar dat is verkiezingstrucage -  nóg erger zou zijn.

Precies dat dreigt nu; een verkiezingszege en overname van de regering door rechts, door die Conservatieven. Het enige soort punten waarmee de regeing an Brown nog enigszins scoort draagt aan die kracht van rechts bij. Ik doel op de keiharde campagne tegen misdaad – een lijn die niet alleen erg autoritair is en de burgerrechten bedreigt, maar ook code is voor racisme. De ene keer richt zich dat tegen Polen, de andere keer tegen vluchtelingen en bij voortduring tegen moslims. Dit slaat helaas aan bij een deel van de bevolking dat haar levenspeil en bestaanszekerheid bedreigd ziet, geen stevig links alternatief tegenkomt en vatbaar is voor het aanwijzen van zondebokken en het via racisme afleiden van de aandacht.

Maar ook dit rechtse gestook redt de regering niet. Vergeleken met hard rechts zal Labour altijd overkomen als halfslachtig op rechtse thema’s. Hoe harder Brown’s mensen tekeer gaan tegen ‘criminele asielzoekers’, ‘onaangepaste migranten’ en ‘terroristische moslims’, hoe meer rechts en uiterst rechts de winst kunnen incasseren: het zijn immers hún stokpaardjes. Zo draagt de rechtse taal van New Labour bij aan de verdere afkalving van die partij – en aan de groei van niet alleen de conservatieven, maar hier en daar ook van de nazi’s van de British National Party.

De situatie begint hiermee naargeestige overeenkomst te vertonen met die in Italië. Daar was tot in dit voorjaar een regering van centrum-links, die echter een rechts beleid voerde – ongeveer zoals New Labour dat doet. Daar verloor die regering landelijke verkiezingen van rechts en uiterst rechts, ongeveer zoals Labour nu plaatselijke verkiezingen verliest. Daar regeert nu een keiharde regering vol, ik herhaal het nog maar eens, hele, halve en kwartfascisten. Ja, er zitten ook flink wat niet-fascisten in. Heel geruststellend allemaal…

Intussen heeft de rechtse meerderheid in Italië een wet doorgevoerd die verblijf-zonder-verblijfsvergunning strafbaar maakt, het vasthouden van migranten-zonder-verblijfspapier tot 18 maanden (dat was twee) mogelijk maakt. “Ook krijgen veroordeelde buitenlanders straffen opgelegd die een derde waarder zijn dan die voor Italianen”, schreef de NRC er op 23 juli over. Het betreft openlijk discriminerende wetgeving, en het zou de alarmbellen onder antiracistisch links in heel Europe moeten doen afgaan.

De ontwikkelingen in Groot-Brittannië gaan díé kant op. Te vrezen valt – met een regering waaraan de PvdA deelneemt,en een arrogante rechtse oppositie – dat Nederland iets soortgelijks te wachten staat. Misschien toch reden voor links om de huidige zomerslaap niet te laten overgaan  in een coma of erger.

Opm.: een goed stuk over de verkiezingsnederlaag van New Labour, en wat links nu zou moeten doen, is te lezen op Lenin’s Tomb. Ik heb er voor het bovenstaande veel aan gehad. Niet héél links slaapt, gelukkig.