Val Duyvendak, afgeblazen demonstratie: gevaarlijke rechtse successen

Afgelopen weken heeft uitert recht diverse succesen geboekt. Daarmee is een toch al gevaarlijkk politiek klimaat verder verziekt, en komen verhoudingen nog meer op scherp te staan. En links heeft daartegen vooralsnog nauwelijks adequaat verweer.

Het eerste succes boekte rechts tegen GroenLinks-kamerlid Duyvendak. Die erkende dat hij betrokken was bij een inbraak bij Economische Zaken. Uit documenten die meegenomen werden en vervolgens gepubliceerd bleek dat het kabinet nieuwe kerncentrales wilde bouwen en daartoe in het geheim al bezig was. De aandacht die via deze publicaties op deze plannen werd gevestigd, leidde ertoe dat de plannen niet doorgingen. Inbraak en publicatie dienden de openbaarheid, en diende de democratische gang van zaken, dwars tegen de ‘democratische’ rechtsorde in. Dat ook adressen van ambtenaren gepubliceerd werden, was een aspect dat de actie ontsierde – maar ik denk dat ik daar in mijn eerste en hierboven gehyperlinkte stuk wel teveel nadruk daarop legde.

Rechts maakte van die zwakte gebruik, maar in de kern ging het daar helemaal niet om. Rechts gebruikte dat om het hele idee dat je je buiten de bestaande orde kon plaatsen om die orde aan te vechten – desnood onwettig – zèlf aan te vallen. De weigering van niet alleen Duyvendak, maar ook GroenLinks, om  op te komen voor de juistheid van inbraak en publicatie destijds, en voor de noodzaak van buitenparlementair, soms onwettig, verzet, speelde rechts verder in de kaart. Een aangevallene die zich niet eens verweert maar wegduikt, is makkelijk te verslaan.

Vorige week kwam minister Cramer van VROM onder soortgelijk vuur te liggen. Zij heeft, aldus de NRC, een steunverklaring aan het actieblad Bluf! getekend. Dat blad had de documenten van EZ gepubliceerd – zoals vervolgens ook het dagblad Trouw, maar dat schijnt weer minder opruiiend te zijn. Ze hád kunnen zeggen: já, ik tekende, ik ben daar trots op, ik vond en vind dat het publiceren van geheime documenten de openbaarheid diende, en dat een radicaal blad een nuttige rol heeft te spelen. Maar dat deed ze niet. Ze laat nu onderzoeken hoe haar naam onder die verklaring kwam – waarmee ze dus feitelijk erkent dat ze dat niet had moeten doen, als ze het gedaan heeft. Ze bekent een ongelijk dat ze niet heeft, en heeft daarm,ee haar rechtste tegenstanders al de halve overwinning in handen gespeeld. Hun punt – buitenparlementair activisme van links deugt niet, en is bovendien een misdaad die nooit verjaart - is in de kern alweer gescoord, of Cramer nu wel of niet verder in de problemen raakt.

Terwijl dit zich voltrok, boekte uiterst rechts een nog veel naargeestiger succes. Via intimidatie per hate-mail slaagden mensen erin een demonstratie tegen racisme afgeblazen te doen worden. Het betrof een actie om de aandacht te vestigen op de racistische uitstraling van het verschijnsel ‘Zwarte Piet’ bij het Sinterklaasfeest. Zo heftig waren de mails dat het Van Abbe-museum, betrokken bij het initiatief, bakzeil haalde en haar medewerking introk. Zo hebben uiterst rechtse haatzaaiers een vreedzame demonstratie onmogelijk gemaakt. En het gaat hier niet alleen om doorgedraaide individuen. In de gemeenteraad vanb Eindhoven maakte de LPF – daar nog een realiteit – zich breed als tegenstander van de demonstratie.

Hier zien we in embryo waar het heengaat: fysieke geweldsdreiging als machtsmiddel tegen linkse acties. En geen fysiek geweld vanauit de staat, maar vanuit rechtse politieke krachten, om links te breken … volgens mij is daar een woord voor. En het woord is niet het belachelijke, misleidende en verhullende, woord ‘rechtspopulisme’ .