Opstand op IJsland

Dat is hoopgevend nieuws! IJsland, het land dat door haar ultraliberale casinokapitalisme tot aan de rand van het bankroet is gebracht, is nu ook het land waar mensen in opstand zijn tegen de politici die het land op deze manier naar de afgrond hebben geholpen.

Uit De Volskrant vandaag: “Bij een demonstratie in de IJslandse hoofdstad Reykjavik zijn zaterdag vijf mensen gewond geraakt. Enkele honderden betgers raakten slaags met de politie toen ze een politiebureau probeerden te bestormen.” Doel was om de vrijlating van eeen eerder opgepakte betoger af te dwingen. Nadat iemand anders de boete voor die man betaalde en de man vrijkwam. De actie was een afsplitsing van een grotere demonstratie van enkele duizenden mensen bij het parlementsgebouw. Die richtte zich tegen de regering, vanwege de economische ramp. “De demonstranten verwijte de regering dat ze onvoldoende toezicht heeft gehouden op de banksector en eisen vervroegde verkiezingen.”

Aljazeera heeft nog iets meer over protesten op IJsland.  “De afgelopen weken hebben duizenden mensen het gure koude weer getrotseerd om te protesteren bij het parlementsgebouw in Reykjavik, de hoofdstad”, aldus de website van die omroep. “De menigten behoren niet tot een bepaalde groepering of politieke partij, maar bestaan uit gewone mensen die hun boosheid tot uiting brengen over hoe de regering de huidige financiële crisis aanpakt.”

Enkele duizenden mensen, zaterdag na zaterdag op straat – in een land met iets meer dan 300.000 inwoners. Dat is grootschalig protest: het betekent dat rond de één op de honderd bewoners van het land actief protesteert. Dat zou, vertaald naar Nederland, betekenen dat elke zaterdag iets van 160.000 mensen de straten rond het Tweede Kamergebouw vulden met luid protest. Roll on that day!

De economische ramp die IJsland treft vráágt dan ook om een zeer opstandig antwoord. Aljazeera meldt dat de werkloosheid inmiddels 10 procent bedraagt, en laat mensen aan het woord die ontslagen zijjn en worden. Eén van die mensen overweegt zelfs wegens de narigheid naar Noorwegen te emigreren.

De economische ellende is een gevolg van tot in het extreme doorgevoerd neoliberaal beleid. Een artikel van de hand van Toby Sanger, gevonden op Znet, laat dat zien. Hij vertelt dat Milton Friedman, fameus profeet van de vrije markt als oplossing voor alle kwalen, in 1984 in IJsland op bezoek was en daar willige bekeerlingen vond. Sinds 1991 hebben die de regering in handen en voeren in grote lijnen Friedmans recepten uit. Privatisering, marktwerking, bezuinigingen, een een belasting voor bedrijven die verlaagd werd van 50 naar 18 procent.

Een tijdje lang groeide de economie als kool. Maar was groei gebaseerd op gokken met geld – vaak andermsans geld, geleend geld. Het debacle met de IceSave-spaargelden is er een symptoom van. De inflatie vloog omhoog naar 14 procent, net als de korte-termijn-rente. Als je de buitenlandse schuld zou laten betalen door de bevolking dan is iedere bewoner 200.000 dollar schuldig.

Natuurlijk hebben de gewone mensen geen schuld aan die schuld. En mensen hebben méér dan groot gelijk dat ze de straat op gaan en maatregelen eisen. Dat ze dat in zulke grote aantallen doen, laat zien dat Ijsland niet alleen voorop loopt in neoliberalisme, maar ook de plaats is waar dat neoliberalisme een uiterst hoopgevende tegenstand aan het ontmoeten is.