Het jaar 2010 is ongeveer op de helft, en we zien twee botsende internationale trends De eerste trend is de golf van bezuinigingen die regeringen op ons loslaten. De tweede is de golf van protest en verzet tegen die bezuinigingen. Vandaag is het weer stakingsdag in Griekenland, en berichten duiden al op grote deelname en stevige actie op straat. Daarover ongetwijfeld snel meer. Maar ook uit andere landen valt van alles te melden van het front der klassenstrijd.
Vorige week donderdag bijvoorbeeld er bijvoorbeeld actie in Frankrijk tegen verhoging van de pensioenleeftijd, stakingsactie in onderwijs, post, openbaar vervoer. Tussen de 12 procent en de 40 procent van de scholen was gesloten. het eerste cijfer komt van het ministerie van onderwijs, het tweede van vakbondskant. Het percentage personeelsleden bij de posterijen dat staakte was nu 12,58 procent, iets hoger dan de 11,45 procent die op een eerdere protestdag, op 23 maart, het werk hadden neerlgelegd. het ministerie van milieu makate bekend dat 10 priocent van de vluchten op het vliegveld Charles de Gaulle en 30 procent vanaf parijs Orly waren geschrapt.
Bij de cijfers moeten we opmerken dat ze grotendeels van de autoriteiten komen. Die schatten de zaak graag nogal optimistisch (voor hén) in. Ik vermoed dat de echte stakingscijfers en stakingsimpact groter was. Het Aljazeera-bericht waar ik bovenstaande gegevens uit heb geplukt, meldt ook nog dat volgens peilingen van L’Humanité – krant vanuit de Communistische Partij – en Le Parisien, tweederde van de kiezers in Frankrijkt bereid waren aan protestmanifestaties en dergelijke op die dag deel te nemen. Er is dus nog steeds groot draagvlak voor actie. Maar om een doorbraak te bereiken zal wel meer nodig zijn dan de enigszins rituele ééndagsacties waartoe vakbonden keer op keer beslissen.
Italië was afgelopen vrijdag aan de beurt met een landelijke staking, en demonstraties in grote steden. De actie kwam vanuit één van de grote vakbondsfederaties, de CGIL. De andere twee hadden hun leden niet tot staking opgeroepen. De staking duurde vier uur in het openbaar vervoer, acht uur in andere sectoren.
Naast de verdeeldheid in de vakbeweging, en naast de beperkte aanpak van steeds stakingsdagen – of dagdelen, zoals in Italië – in plaats van toewerken naar stakingen van onbepaalde duur – zien we nog een zwakte: de voorzichtigheid in de vakbondsleiding. Susanne Camusso, vice-voorzitter van de CGIL, zei: “Niemand ontkent dat we bezuinigingen moetn doorvoeren, maar dat m,oeten bezuinigingen zijn die eerlijk zijn en gericht op de toerkomst, niet zomaar snoeien in de uitgaven.” Precies dát is de meegaandheid waardoor regeringen onvoldoende tegenspel krijgen. Door de noodzaak van bezuinigingen te erkennen, wordt de strijd beperkt tot touwtrekken over wat meer of wat minder. Dat maakt de motivatie van arbeiders om tot hetn uiterste te gaan bepaald niet groter – terwijl zo’n soort motivatie er aan de kant van regeringen wel is.
Bovendien: precies die noodzaak van bezuinigingen geldt alleen als we de gezondheid van de staatsfinanciën tot ons doel maken. Maar het is – ik zei het al eerder – niet onze staat (geen enkele staat is ooit van ons), en dus is de gezondheid van de staatskas niet ons probleem. Als hun staat bezwijkt onder de druk van arbeiders die voor hun belangen, collectieve sociale voorzieningen en levenspeil opkomen, dan is dat pech voor die staat, en reden temeer voor de val ervan, en de vervanging door iets socialers, iets dat wél van ons samen is.
Waar we in Frankrijk en Italië, naast grootschalige, bemoedigende deelname aan protesten, allerlei zwakke plekken in het verzet dienen te onderkennen, daar laat Spanje iets zien van de mogelijkheid tot escalatie van het verzet. In Madrid, de hoofdstad van dat land, staakte vandaag het metropersoneel. Daarmee reageerden ze op een stap van het regiobestuur van Madrid. Die voerde een salariskorting waartoe de regering heeft besloten voor ambtenaren, ook door voor het personeel van diensten zoals transport die volgens het regeringsplan niet onder de korting vielen. Het regio-bestuur – conservatief van samenstelling – gaat kennelijk nog een stap verder in bezuinigingsbeleid dan wat de sociaaldemocratische regering -Zapatero eist.
Tegenover de escalatie van de autoriteiten volgde echter escalatie van arbeiderskant. Ze legden het werk neer. Ze doorbraken tegelijk ook wetgeving die de stakinsgruimte inperkt. De wet zegt in Spanje dat openbare diensten, ook tijdens stakingen, gedeeltelijk - bij de metro voor 50 procent – voor vijftig procent draaiende moeten blijven, als noodvoorziening. Welnu, het metropersoneel legde de metro helemáál stil met hun staking. Zoiets is in geen twintig jaar gebeurd, en het laat zien hoe boos en strijdbaar groepen arbeiders in Spanje ook aan het worden zijn. Sommige Spanjaarden spreken in dit opzicht enigszins Grieks. Hoe lang nog voordat arbeiders in Nederland Spaans gaan spreken?
En overigens ben ik van mening dat deelname aan de demonstratie ‘Griekenland Is Overal’ voor lezers van dit weblog, voor familieleden en vriendinnen en vrienden en collega’s van dit blog, en voor iedereen die de strijd tegen bezuinigingen serieus neemt en wil voeren, doodgewoon noodzaak is.
