Ground Zero, moskee, Wilders…

Er is al weken veel gedoe over de ‘bouw van een moskee’ op ‘Ground Zero’ in New York, de plaats waar het WTC stond voordat terroristen twee vliegtuigen in die Twin Towers stortten en daarmee 3000 mensen om het leven brachten. Wilders wil komen protersteren tegen die moskee. Obama heeft er al het één en ander over gezegd, zwabberend en al. Ook in Nederland woedt iets wat voor discussie moet doorgaan. Laten we de boel eens bekijken.

Allereerst de feiten. Er wordt een Islamitisch cultureel centrum gebouwd, twee huizenblokken verwijderd van Ground Zero, dus niet op de plek zelf. Dat centrum bevat allerlei faciliteiten, tot een zwembad aan toe. En ja, onderdeel van het centrum is een gebedsruimte. Maar iedereen die simpelweg zegt ‘er wordt een moskee gebouwd , ‘op Ground Zero’, verdraait de waarheid. Dat is één.

Voor het gebouw zijn de gangbare wettelijke procedures gevolgd, en er is groen licht gegeven door wat in Nederland monumentenzorg of zoiets zou heten. Er is niets sinisters aan de hand, niets illegaals of ondergronds. Een godsdienstige groepering maakt van haar rechten gebruik om, binnen de kaders van wet en regelgeving, in een land dat beweert de godsdienstvrijheid hoog te houden, faciliteiten te bouwen. Geen enkele reden voor drukte. Dat is twee.

Natuurlijk is er wél drukte, tot in Nederland aan toe. Geert Wilders wil erheen om een toespraak te houden op 11 september, op een protestdemonstratie, georganiseerd door iets dat zich Stop Islamization of  America, SIOA, noemt, Stop de Islamisering van Amerika, jawel. Zoals algemeen bekend staat  o0ok de VS op het punt overgenomen te worden door gevaarlijke moslim-fundamentalisten die met behulp van een ruime meerderheid in het Congres, steun van het Hooggerechtshof, hoge generaals en admiraals en natuurlijk de president, op het punt staan om van de VS een islamitisch kalifaat te maken, met de Sharia als wetgeving. Alleen de toespraak van Wilders en de demonstratie van SIOA kunnen dat nog stoppen. Toch?

De redenering (?) van Wilders is bijna amusant. Hij wil met zijn bijdrage “het verzet tegen het bouwen van een moskee vlakbij de plaats waar de islam de ergste misdaad van de afgelopen jaren pleegde” steunen. Driewerf onzin. Wilders is tegen het bouwen van moskeeeën, waar dan ook. De plaats van de moskee doet er voor hem niet toe, hij gebruikt het feit dat deze ‘moskee’ (zie boven: het gaat om veel méér, het moskee-deel is maar een beperkt onderdeel) dichtbij Ground Zero komt gewoon als gelegenheidsargument, als smoes om tekeer te kunnen gaan.

Tweede onzin-deel: 11 september 2001 als “de ergste misdaad van de afgelopen jaren”. Ja, 11 september was massamoord op grove schaal. ‘ Maar waren er echt geen geen grotere misdaden in recente jaren? Ja, 11 september kostte 3000 mensenlevens. Hoeveel mensenlevens kostte de Brits-Amerikaanse invasie van Irak in 2003? Hoeveel doden kostte de daaropvolgende bezetting van het land? Hoeveel doden kostte te burgeroorlog in dat land, waarbij de VS één partij met wapens en actieve deelname steunde? Schattingen van het aantal doden in Irak in het vanwege de Westerse aanval ontketende geweld in dat land, lopen tot de één miljoen. Maar zelfs als we ons beperken tot het aantal slachtoffers van rechtstreeks Amerikaans geweld zelf, overtreft dat véruit het dodental van 11 september. Het anatal door Amerikaanse bommen op Afghanistan veroorzaakte burgerdoden lag al binnen drie maandan boven de vierduizend, en moet inmiddels een veelvouw bedragen van het aantal doden van 11 september. Wie 11 september “de ergste misdaad van de afgelopen jaren” noemt, vindt Westerse doden méér waard dan Afghaanse of Iraakse doden. Dit meten met twee maten is racisme.

We gaan opgewekt verder door de Wilders-bagger. Hij meldt ook nog dat deze misdaad is gepleegd door “de islam”. Dat is het derde onzin-deel. Godsdiensten plegen geen misdaden, ideologiën trouwens evenmin. Ménsen plegen misdaden. ‘De democratie’ heeft bijvoorbeeld ook geen honderdduizenden Irakezen de dood in gejaagd. Ménsen hebben dat gedaan, presidenten, generaals, ministers, Congresleden, soldaten. Mensen hanteren ideeën voor hun daden en misdaden. Maar ideeën besturen geen tanks en kapen ook geen vliegtuigen. ‘De islam’ als misdadiger is dus sowieso al onzin.

In dit geval is de misdaad waarschijnlijk gepleegd door 18 mannen, afkomstig uit landen als Saoedi-Arabië, Jemen en Pakistan. Niet uit Afghanistan overigens, en ook niet uit Irak, de landen wiens bevolking de wraak van Empire USA te verduren kregen voor iets waar ze part noch deel aan hadden.

Ja, waarschijnlijk beschouwden de 18 mannen zich als moslims. Ja, ze zullen de steun gehad hebben van een handvol anderen, misschien van dat buiten alle proporties opgeblazen Al Qaeda-netwerk, met misschien enkele duizenden deelnemers, en nog wat meer sympathisanten. De Islam telt echter een miljard aanhangersdie in overweldigende meerderheid niets van Al Qaeda-achtige zaken moeten hebben. Een miljard minus die enkele duizenden , dat is nog altijd negenhonderd miljoen negenhonderdvijfennegentigduizend mensen of zoiets. Die vormen vele malen méér ‘de Islam’ dan die handvol verdachten – bewezen is er niet veel - van 11 september.

Wilders is niet de enige die met wanstaltige redeneringen aankomt tegen het cultureel centrum op Manhattan. Amande Kluvelt, columniste in De Volkskrant, kan er ook wat van. Zij pleit er voor om vooral erg rekening te houden met het gevoel van heel veel mensen die een mioskee dichtbij die fatale plek van 11 september “ongepast en pijnlijk” vinden. Ze gaat in tegen het klaarblijkelijk door essayist-columnist Christopher Hitchen - die de protesten tegen de moskee “irrationeel” vindt – bepleite idee in, dat je zoiets gewoon heel rationeel en zakelijk moet bekijken, . Ze pleit voor juist een erkenning van dat irrationele als legitiem. Hoe emotioneel de bezwaren tegen de moskee – ook zij gebruikt keer op keer dat misleidende woord – ook zijn, ze zijn geldig, volgens haar

Daar voert ze curieuze argumente voor aan. Dit zegt ze bijvoorbeeld over de initiatiefnemer, een zekere Feisal Abdul Rauf: “Dat Abdul  Rauf boeken uitgeeft in Maleisië waarin hij schrijft over Da’wa ( bekering van niet-moslims tot het ware geloof) is eveneens verdacht.” Hoe dat zo? Is het schrijven van boeken in Californië over bekering van moslims tot het ware Christelijke geloof dan ook verdacht? Is het gek dat aanhangers van godsdienste proberen anderen van hun gelijk te overtuigen en daar boeken over schrijven, en die proberen uit te geven en te verspreiden? Ziet Amanda Kluwer eigenlijk wel iets in godsdientstvrijheid, meningsvrijheid en persvrijheid?

Er is nog meer leuks. Ze wijst op “duidelijke provocaties van de initiatiefnemers (…) die met de naam Cordoba House verwijzen naar het kalifaat in Andalusië.” En dan verder: “Cordoba en Al Andalus zijn strijdkreten van de islam en belangrijke referentiepunten van radicale islamieten…” Andalusië was in de middeleeuwen inderdaad middelpunt van een Islamitisch rijk. Daar kwam met grof geweld en verovering uiteindelijk in 1492 een einde aan. Vóór die tijd, onder moslim-bestuur, woonde daar ook een joodse gemeenschap die in grote lijnen haar gang kon gaan op een manier die in ghrote delen van Europa niet gebruikelijk was in de tijden van kruistochten en pogroms. Met de verovering van Andalusië, en haar onderwerping aan de Spaanse katholieke monarchie, kwam niet alleen aan dat moslim-rijk een einde, maar ook aan de relatief gunstige positie van die joden. Die kregen te maken met gedwongen bekering.

Maar zelfs dat was niet genoeg. Tot het katholieke ware geloof bekeerde joden bléven verdacht. We zien hier eerste aanzetten tot een ‘modern’, niet puur religieus maar racistisch, antisemitisme. Voor voorstanders van min of meer verdraagzaam samen leven van verschillende bevolkingsgroepen was de ondergang van het islamitische rijk in Andalusië een ramp, geen zegen. Al Qaeda heeft honderd keer meer gemeen met de Heilige Insuisitie van het Spaanse rijk – en met de onverdraagzaamheid van Kluveld zelf – dan met de gang van zaken in kalifaat Cordoba.

Het zou dan ook best eens kunnen dat die naam Cordoba House een verwijzing is naar juist dat kosmopolitische, open karakter, met uitwisseling van ideeën tussen verschillende bevolkingsgroepen, dat middeleeuws islamitisch Andalusië kenmerkte. Het zou ook best eens kunnen dat de gekozen datum om het centrum te openen – inderdaad, 11 september – niet bedoeld is als “klap in het gezicht” zoals Kluveld stellig beweert. “Met die datum koppelen de organisatoren van het moskeeproject zelf hun gebedshuis aan 9/11.” Ja. Maar dat kan net zo goed bedoeld zijn om juist op die datum te werken aan verzoening van religies, communicatie tussen mensen uit veerschillende bevolkiongsgroepen. In dát teken stellen de organisatoren van het gemeenschapshuis zelf hun project. We hoeven ze niet op hun woord te geloven. We hoeven echter ook niet uit te gaan van sinistere bedoelingen en kwade trouw, zoals Kluveld doet.

Kluveld stelt: “De moskee bij Ground Zero gata goedbeschouwd in tegen de goede zeden en dat is alleen al een reden om de bouw ervan tegen te gaan. Dat is wat velen intuïtief voelen.” En van Kluveld moeten we dat gevoel serieus nemen, ja zelfs honoreren. Dat voor heel veel moslims een cartoon waarin Mohammed belachelijk wordt genmaakt  een aantasting van de “goede zeden” is, weigert ze als argument te erkennen. De “inderdaad soms zeer emotionele protesten” tegen het islamitische gemeenschapshuis dichtbij Ground  Zero noemt zij “heel iets anders dan de emotionele chantage door moslims die zich beledigd of gekwetst voelen door een spotprent van Mohammed.” Echt uitleggen doet zij dat verschil niet. Zoiets moet je klaarblijkelijk ‘intuïtief aanvoelen’, tenminste als je over een ‘gezond volksgevoel’ beschikt wellicht, al gebruikt Kluwer dát begrip nog nét niet.

Het is een zeer vergiftige wijze van redeneren, zoals een simpel vooprbeeld laat zien. Voor heel veel mensen – in veel landen ongetwijfeld meerderheden, gaat homoseksualiteit “goedbeschouwd in tegen de goede zeden”, iets dat daarom “alleen al reden is” om er de strijd mee aan te binden. Het is nog niet zo lang geleden dat dit ook in Nederland gebeurde, van staatswege, en met verwijzing naar het soort sacrale argumentatie waar Hitchens terecht tegenin gaat en waar Kluwer zoveel onterecht respect voor vertoont.

Wat Kluwer echter helemaal laat liggen is een heel ander aspect. Ze vraagt om erkenning van sentimenten tegen een moskee op een gevoelige plek. Maar ze gaat eraan voorbij dat er op allerlei plaatsen in de VS tegen de bouw van moskeeën campagne gevoerd is en wordt. De echte grief van veel tegenstanders van moskeeën betreft niet de locatie, maar de moskee op zich. Stephen Salisbury noemt, in een tamelijk schokkend artikel over heksenjacht tegen moslims in de jaren vanaf 11 september 2001, gedonder rond moskee-bouw in de staten Tennessee, Illinois, Georgia, Wisconsin, Californië en Kentucky, en ook op nog enkele andere plaatsen in New York.

Mij is van bomaanslagen door Al Qaeda in al deze locaties niets bekend. Het gaat tegenstanders in de kern dus niet om een moskee op Ground Zero. Het gaat om eem moskee sowieso. Dát is al teveel gevraagd, voor teveel mensen. Tegemoet komen aan deze weeerstand, in New York of elders, is tegemoetkomen aan onverdraagzaamheid en racisme. Arthur Silber hamert daar in één van zijn venijnige essays op, en hij heeft weer eens gelijk.

Ja, in Manhattan is het makkelijk om de emoties van 9/11 erbij te slepen. Dat gaat er ook nog eens aan voorbij dat veel familieleden van slachtoffers zoch vóór het islamitische gemeenschapshuis hebben uitgesproken. ‘De’ gevoelens van ‘de’ nabestaanden liggen niet zo eenduidig. En waarom de gevoelens van tegenstanders wel honoreren, en die van voorstanders niet, mevrouw Kluwer? Omdat de islam-haters en racisten met méér zijn?