Bahrein, Jemen: voortdurende strijd en wat effecten

woensdag 23 november

Het protest tegen dictatuur in Noord-Afrika en het Midden-Oosten laait vandaag de dag opmerkelijk fel op. De meeste aandacht gaat terecht uit naar de grote demonstraties en gevechten in en rond het Tahrir-plein in de Egyptische hoofdstad Cairo. Maar ook uit andere landen waar de zich Arabische lente eerder gelden, komen berichten van acties en belangrijke politieke verschuivingen. Bahrein en Jemen springen er vandaag uit. Ook daar houdt de Arabische Lente nog steeds huis.

In Barhein brak in maart een volksopstand uit. De meerderheid is overwegend Sjiitisch,. Dem,onstranten uit die m,eerderheid eisten democratische rechten en hervormingen, later ook de val van het bewind. Het regime, gebaseerd op een overwegend Soennietisch stablishment, stuurde oproerpolitie en liet bij herhaling de Pearl Rotonde, de plek waar betogers hun kampement aden opgeslagen, schoonvegen. Militaire hulp vanuit buurland Saoedi-Arabië kwam eraan te pas om de opstand neer te slaan.

Die opstand vormde namelijk niet enkel een bedreiging voor het bewind van Bahrein. Ook Saoedi-Arabië, waar een strenge dictatuur heerst, gelegitimeerd met een ultra-orthodoxe Soennietische islam, voelde zich bedreigd. Een opstand tegen de ene conservatieve Golf-monarchie kon makkelijk mensen in een naburige monarchie aanmoedigen. En uitgerekend in het oosten van Saoedi-Arabië, woont een forse Sjiitische minderheid, geloofsgenoten dus van veel van de opstandige Bahreini’s. Juist in dát deel van Saoedi-Arabië bevinden zich enorme olievoorraden. Opstand in Bahrein die over kon slaan naar dit gebied kon levensgevaardijk uitpakken voor de Saoedische heersers. Vandaar dat die tanks en soldaten stuurden om de Bahreinse heersers te helpen. De VS vond deze militaire interventie in een buurland kennelijk prima. Nie zo vreemd: revolte in Bahrein maar vooral in oliestaat Saoedi-Arabië, bedreigde ook de imperiale belangen van Washington en Wall Street. Daar weten ze Saoedische olie te waarderen. Voeg eraan toe dat bahrein een Amerikaanse vlootbasis bevat, en dat Saoedi-Arabië diplomatieke steun aan Westerse interventie in Libië gaf, en we zien dat de VS belanghebbend was en is bij het neerslaan van democratisch volksverzet in Bahrein.

Al meteen was dudelijk dat de bijbehorende repressie ernstig was. Enkele tientallen doden, arbeiders die ontslaen werden wegens deelname aan protesten, medisch personeel dat vervolgd werd wegens hulp aan demonstranten maakten er deel van uit. Nu staat juist die repressie even volop in de aandacht. Er is een rapport van een commissie uitgebracht waarin de onderdrukking opvallend scherp werd belicht. en samenvatting van het rapport is vandaag aan de koning aangeboden, die al heeft gezegd dat hij “alles eraan zal doen ‘opdat deze pijnlijke gebeurtenissen zich niet zulen herhalen’”. Onderzoekers hadden voor het rapport 5000 mensen ondervraagd, waaronder een aantal dat zei gefolterd te zijn. Het rapport spreekt van “excessief geweld”. Dat is bepaald geen overdrijving na een onderdrukking die 40 mensenlevens kostte, waarin 1600 mensen opgepakt zijn, waarin tal van gearresteerden gefolterd zijn, psychologisch en/of fysiek, zoals het rapport vaststelt. De koning zegt intussen toe dat mensen niet meer in militaire tribunalen berecht zullen worden. Ook kondigt hij ontslag aan van functionarissen die voor het machtsmisbruik verantwoordelijk zijn.

Het bewind erkent dus gepleegde wandaden en belooft beterschap. Te veel feestvreugde is echter misplaatst. Het rapport vecht om te beginnen de rechtmatigheid van het neerslaan van de protesten niet aan; alleen de vorm ervan krijgt kritiek. Het bewind belooft verbetering in de machtsuitoefening. Maar van werkelijk tegemoetkomen aan democratische verlangens waar de protesten uting aan gaven is niet echt sprake. Het heeft er vooral veel van weg dat het regime, via deze commissie, via erkenning van gemaakte fouten en via toezeggingen tot verbetering, een betere PR zoekt. Een vertoon van openheid en zelfkritiek kan helpen om Westerse steun te blijven ontvangen.

Intussen is er op de straten van Bahrein niet z heel veel veranderd. Hetemaal verslagen is het volksverzet bepaald niet. Veel zeggen Nederlandse media daar nier over. Maar kort voordat het rapport werd uitgebracht waren bijvoorbeeld mensen in Sitra aan het demonstreren. Oproerpolitiekwam in actie, met traangas. EA Worldview maakte er gisteren melding van in een liveblog update. En vandaag was het opnieuw raak. Betogers in de hoofdstad Manama, oproerpolitie, traangas, zo bericht de Guardian . Uit oppositiekring klint al kritiek op het rapport ook: de verantwoordelijkheid voorde repressie die daarin vooral aan uitvoerders wordt toebedeeld, ligt wel degelijk bij de top van het bewind zelf. Zo is het natuurlijk ook: het bewind stuurt haar order troepen de straat op, dan is het bewind voor de gevolgen verantwoordelijk, en niet alleen afzonderlijke ambtenaren en politiechefs.

Terwijl in Bahrein het regime beperkte erkenning van wandaden combineert met hernieuwd geweld tegen hervatte demonstraties, is er ook elders in de regio weer beweging. Vandaag maakte Saleh, president van Jemen, dan toch eindelijk zijn komende aftreden bekend door een overeenkomst over machtsoverdracht te tekenen. Daarmee hebben revolutionaire betogers die al vanaf februari demonstreren een overwinning behaald, want diens aftreden was één van hun doelen. Maar veel feestreden is er hier ook nog niet.

In de eerste plaats is de prijs enorm hoog. Keer op keer zijn ook in Jemen demonstraties aangevallen en beschoten door de troepen van de dictatuur. Een deel van het leger heef stelling genomen tegen de president, sommige stammen en clans bestrijden diens macht gewapenderhand. Er is dus teglijk een volksopstand én een soort burgeroorlog tussen delen van het bewind gaande, en daar komen ook nog eens regionale tegenstellingen bij. Dit complex van deels gewapende conflicten heeft intussen aan honderden mensen het even gekost, deels vreedzame demostranten maar intussen ook regeringssoldaten.

En het is niet voorbij. Saleh gaat de macht overdragen aan de vice-president, waarna er verkiezingen komen. De structuren van het bewind staan overeind. In het akkord waar hij nu voor tekent, staat dat hj niet vervlgd zal worden. Maar precies berechting van de dictator is één van de esen van de revolutionaire jeugd die de spil van de opstand vormde. In die kringen klaagden activisten kortgeleden dan ook dat militaire groeperingen de opstand hebben gekaapt. Dat het akkoord dat de machtsoverdracht regelt in Saoedi-Arabië is ondertekend, is illusratief voor het behoudende karakter van de veranderingen. Dit is een deal binnen de Jemenitische en regionale elites. Dat die elites een president laat vallen, en dat die president eindelijk het onhoudbare van zijn positie lijkt te onderkennen, is echter wel een teken dat ook in Jemen de opstand kracht had en heeft. De hele dictatuur is niet ten val gebracht. Maar de dictator aan het hoofd ervan ruimt eindelijk het veld. Hoe beperkt toch, dat is toch een soort overwinning aan het Jemenitische front van de Arabische Lente. De volharding die demonstranten daar aan de dag hebben gelegd doet vermoeden dat de strijd tegen de rest van het regime zal voortduren.

Intussen woedt de opgelaaide revolutie in Egypte ook vandaag verder. Maar voordat ik dáár meer over schrijf, ga ik de laatste ontwikkelingen eerst even beter bekijen, want de dingen gaan hárd. Erg hard, en hoopgevend hard bovendien.

About these ads

Een reactie op Bahrein, Jemen: voortdurende strijd en wat effecten

  1. Jorein Versteege zegt:

    Op 1 januari 2011 was het midden oosten nog een nest van dictators gesteund grotendeels door het westen.

    Tunesië en Egypte waren neoliberale dictaturen en Libië was een oligarchie. Ben Ali, Mubarak en Gaddafi hadden goede relaties met het westen en het westen steunde de dictators met veel geld.

    Toen opeens kwam de onrust. Een jonge man stak zich zelf in brand, hierdoor ontstond een revolutie die het gehele midden oosten in vlam zetten. De bourgeoisie van de Arabische wereld raakte in paniek. Ben Ali, Mubarak en Gaddafi schoten op de demonstranten, maar dat maakte de woede alleen maar groter.

    Vier dictators ( inclusief de president Yemen ) zijn weg. Maar hun lakeien regeren nog. De massa’s moeten zich nu richten tegen de heersende klasse, de bourgeoisie en hun militaire bondgenoten. Het westen zal hun niet helpen. De NAVO is er alleen om de interesses van Shell en andere olie kapitalisten te beschermen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 35 andere volgers

%d bloggers op de volgende wijze: