Wapens voor Syrisch verzet: “uitstekend idee”?

zaterdag 25 februari 2012

“Een uitstekend idee”. Zo noemde de Saoedische minister van buitenlandse zaken het idee om Syrische opstandelingen tegen het bewind van Assad wapens te gaan leveren. Dit inzicht spreidde de excellentie ten toon bij de bijeenkomst van regeringsfunctionarissen uit 70 landen over Syrië. Het gezelschap noemde zich voor de gelegenheid “vrienden van Syrië”. Ik wacht op de onthulling dat de topconferentie van Hitler en Chamberlain in 1938 zich “Vrienden van Tsjecho-Slowakije” noemde. Dat zou vrijwel net zo ‘toepasselijk’ zijn geweest. Maar aasgieren noemen hun overleg misschien wel vaker naar het dier in doodsnood waarop ze hun oogje hebben geworpen.

Terug naar het excellente idee van zijne excellentie, de Saoedische minister van buitenlandse zaken: wapens voor verzetsstrijders in Syrië. Een paar korte principezaken. De opstand tegen het Syrische bewind is rechtmatig, de val van het regime van Assad is een rechtvaardig streven. Welke middelen revolutionaire strijders daarin hanteren is hun zaak. Het opnemen van de wapens tegen de dictatuur? De opstandelingen hebben het volste recht ertoe, ik kan ze alleen maar hopen dat hun strijd daadwerkelijk de vrijheid helpt brengen.

Maar gewapende strijd was en is niet de kern van de opstand, en dat is maar goed ook. Demonstraties en sit-ins kenmerkten de eerste maanden van het verzet. Die actievormen gaan nog steeds door, maar intussen is er een tamelijk effectieve gewapende verzetsbeweging, gevormd door flinke aantallen deserteurs uit het Syrische leger, gevormd: het Vrije Syrische Leger. Wapens krijgen ze, deels omdat deserterende soldaten hun geweer meenamen, deels door wapensmokkel, zelfs wapenverkoop van Syrische regime-functionarissen zelf, en inmiddels hoogstwaarschijnlijk ook al uit kleinschalige wapenleveranties door buurlanden. Vanuit het gewapend verzet gezien is de roep om wapens logisch. Met geweren vechten tegen de zware artillerie en tanks waarmee het bewind bijvoorbeeld Homs al meer dan drie weken terroriseert is weinig kansrijk.

Maar is het leveren van wapens dus een heilzaam idee? Er zijn meerdere problemen. Het eerste is dat een overwinning van het verzet er niet meteen door dichterbij komt. Het Syrische leger is nog maar nauwelijks aan haar escalatie begonnen. De luchtmacht is bijvoorbeeld nog nauwelijks in actie geweest. Wie denkt dat, met een handvol extra antitankwapens in handen van verzetsstrijders, het Syrische militaire apparaat wel instort, vergist zich waarschijnlijk vreselijk. Homs was tot nu toe een dieptepunt. Als het bewind serieus aan het escaleren gaat, zal Homs achteraf waarschijnlijk eerder een voorproefje blijken te zijn geweest.

Syrië heeft bovendien haar eigen leveranciers en bondgenoten. Onder de tweede is repressie-expert Iran, dat in 2009 een brede volksopstand heeft neergeslagen en weet hoe zoiets moet. Onder de eerste bevind zich Rusland, nog altijd een grote mogendheid. Zolang het Syrische bewind wil blijven vechten, en zolang Rusland ze daarin blijft steunen, betekenen wapenleveranties dat, met beide kanten tot de tanden gewapend en vastbesloten door te vechten, de opstand steeds meer een totale oorlog wordt. De verliezers: de bevolking van Syrië. De winnaars: niet noodzakelijkerwijs het verzet. Maar in ieder geval wel de leveranciers van al die wapens.

En wat als, na maanden van steeds uitgebreider wapenleveranties aan verzetsstrijders, het bewind er tóch in slaagt weer de overhand te krijgen, zoals Kadhafi een jaar geleden na weken van machtsverlies vrij effectief terugsloeg? Zal de neiging om de, nu tot cliënten van de leveranciers verworden, verzetsstrijders met steeds meer militaire middelen bij te staan, verder groeien? Zo kunnen wapenleveranties de opstap worden naar rechtstreekse militaire interventie in Syrië, naar een complete oorlog. Die kant moet het niet op. Zoiets heeft in Libië via een NAVO-oorlog geleid tot vervanging van de dictatuur van Kadhafi door een aantal milities van ooit-revolutionairen, goeddeels ontaard in een lappendeken van plaatselijke militaire dictatuurtjes die zich te vaak bezighouden met onderlinge conflicten en het opsluiten en folteren van echte en vermeende – en opvallend vaak zwarte – ‘aanhangers van Kadhafi’.  Moge dát soort ‘bevrijding’ de Syrische bevolking bespaard blijven!

Bewapening van het verzet versterkt bovendien sowieso de hele militaire dimensie van de strijd. Een werkelijke revolutie berust op deelname van zeer brede lagen van de bevolking. Demonstraties, sit-ins, stakingen: dat zijn dan de voor de hand liggende actiemiddelen. Ondersteunende netwerken voor hulpverlening aan gewonden, voor publiciteit, voor informatievoorziening en onderlinge communicatie, voor culturele uitingen laten zich daar prima mee combineren. Het is feitelijk een soort Occupy in het groot, maar met voortdurend levensgevaar voor wie er aan deelneemt.

Gewapende strijd is een gevaar voor deze open vorm van verzet. Niet iedereen die kan demonstreren, is in staat of in de gelegenheid om de wapens op te nemen. Het gevaar van een veel smallere gr gewapende groep, die juist vanwege die wapens de rest van de opstand gaat domineren, is levensgroot. En binnen die gewapende groep zal snel een trend naar orde en gezag, discipline en hiërarchie, de kop op steken. Om een goed georganiseerd leger te verslaan zul je zelf een soortgelijk georganiseerd leger nodig hebben, zo is al gauw de logica. Het doorzetten van die militaristische en autoritaire logica is weliswaar niet absoluut onvermijdelijk – er zijn voorbeelden van nauwelijks hiërarchisch georganiseerde partizanenstrijd – maar toch wel heel waarschijnlijk. Zelfs als de opstand zo wint, is de kans dat de uitkomst een militair minderheidsbewind is, erg groot. De revolutionaire kanten van de opstand hebben het dan afgelegd tegen de gewapende machtsvorming.

Tot nu toe heeft die militarisering terrein gewonnen, maar nog niet de hele greep op de opstand verworven. Nir Rosen beschrijft de wisselwerking tussen demonstraties en gewapende strijd tamelijk uitvoerig, in één van zijn mooie vraag-en-antwoord-artikelen op Aljazeera over de opstand in Syrië . Daaruit blijkt dat een heel belangrijke rol voor die strijders bestaat uit het beschermen van stukken stad, om dagelijks plaatsvindende demonstraties tegen het bewind mogelijk te maken. De gewapende strijd helpt hier de ongewapende strijd, en ook andersom. Het zwaarder en meer bewapenen van die strijders kan dit patroon echter doen verschuiven, de rol van militaire middelen vergroten en de revolutionaire deelname van de bevolking aan de bevrijding – haar eigen bevrijding – ondermijnen.

Maar zelfs als dit allemaal geen wezenlijke bezwaren zouden zijn – en volgens mij zijn het dat wèl – dan is er een ander punt. Wiens brood men eet, diens woord men spreekt, om maar eens een Bijbeltekst te citeren. Wiens wapens men accepteert, diens dienaar men dreigt te worden. Een verzetsbeweging die bewapend wordt door die, ahum, “Vrienden van Syrië”, wordt daarmee onderworpen aan de verlangens, eisen en belangen van die ‘vrienden’. Kennelijk is een prominente ‘vriend’ van Syrië nu Saoedi-Arabië, al is dat land intussen van de bijeenkomst weggelopen omdat er te weinig uitkwam naar de zin van Saoedische deelnemers.

Maar Saoedi-Arabië als bondgenoot in de strijd tegen despotisme? Het zou om te lachen zijn als de ‘grap’ niet zo van bloed doordrenkt was. Met ongeveer net zoveel recht – géén, dus – zou Iran het een “uitstekend idee” kunne vinden om wapens te leveren aan tegen discriminatie protesterende Sjiiten in het Oosten van Saoedi-Arabië. Daar zijn al maandenlang nu en dan demonstraties, uitingen van opstandigheid. De Saoedische staat schiet daar zo nu en dan demonstranten dood, en we hoeven er niet aan te twijfel dat ze dit geweld opvoert als het verzet verder groeit. Saoedi-Arabié stuurde vorig jaar in maart ook meer dan duizend militairen naar het buurland om het regime dáár te helpen een opstand voor vrijheid neer te slaan. Dit alles maakt Saoedische steunbetuigingen aan de Syrische opstand volslagen hypocriet.

Maar het is erger dan dat. Als Saoedische steun belangrijk wordt voor het verslaan van Assad, dan zal dat leiden tot Saoedische invloed op het bewind dat er voor in de plaats komt. Het laat zich raden, hoe zo’n bewind er dan uit gaat zien: de geestverwanten van de Saoedische heersers, de meest conservatieve Soennietische, salafistische stromingen binnen het verzet, krijgen zo hun kansen, werkelijke bevrijding van de Syrische bevolking zit er dan bepaald niet in. En dan heb ik het nog niet eens uitvoerig over de macht wiens belangen de Saoedische heersers in de regio mede helpen behartigen: de belangen van de Verenigde Staten, wiens bondgenoot de Saoedische monarchie nog altijd is. Ja, de VS willen intussen Assad weg hebben, niet zozeer omdat ze tegen diens repressie zijn maar vooral omdat Syrië onder Assad een bondgenoot is van Iran, waar de VS steeds meer ruzie mee zoekt. De Amerikaanse druk op het Syrische bewind is tegelijk indirecte druk op dat van Iran

Nee, alles bij elkaar genomen is het bewapenen van de Syrische verzetsstrijders toch niet zo’n heel erg uitstekend idee. Tenminste niet als we willen dat in Syrië de bevolking haar vrijheid wint, en dat niet dat de belangen van reactionaire monarchieën en van de Verenigde Staten zegevierend over lijken gaan.

Een reactie op Wapens voor Syrisch verzet: “uitstekend idee”?

  1. Richard zegt:

    Met een paar geweren ga je het niet redden tegen assad. Dan wordt het bloedbad alleen maar groter en geef je hem nog een ‘legitieme’ reden omde handschoenen helemaal uit te doen.

    Wil je de syrische opstandelingen helpen dan moet dat met grootschalige gevechtshanelingen. Het is niet zo simpel als in lybie, dat was maar een kusstrook aan de rand van de woestijn.

    De keuze is simpel: of we gaan ‘all in’ of we bemoeien ons er niet of nauwelijks mee. Gezien de ervaringen in irak en afganistan zou ik voor het laatste kiezen.

    Daarbij: wat gebeurt er als assad weg is? Krijgen we dan van die vriendelijke broeders als in egypte en tunesie? Dat ziet er niet best uitvoor de minderheden in syrie. En dat is gelijk ook de belangrijkste reden dat assad kan rekenen op vrij brede steun onder de niet-moslim populatie in zijn land: die zien de bui al hangen.

    Hou je d’r buiten zou mijn motto zijn.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 35 andere volgers

%d bloggers like this: