Marek Edelman, strijder in het getto van Warschau, overleden

3 oktober, 2009

Zojuist lees ik op de NRC-website dat Marek Edelman, laatste overlevende van de opstand in het Ghetto van Warschau in 1943, is overleden. Hij werd negentig jaar.

De NRC vertelt over zijn deelname van de opstand van 220 Joodse verzetsstrijders tegen de overmacht van nazi-troepen. Een jaar later nam Edelman, één van de zeer weinig overlevenden, ook deel aan de Poolse opstand in Warschau. Na de Tweede Wereldoorlog bleef hij vechten tegen onderdrukking , ditmaal de onderdrukking door de ‘Communistische’ eenpartijstaat in Polen. Zijn vrouw emigreerde wegens het oprukkende antisemitisme in 1968. Hij bleef, “naar eigen zeggen om de herinnering aan de Joodse Opstand levend te houden”.  Later nam hij deel aan werk binnen Solidariteit, de onafhankelijke vakbeweging die vanaf 1980 de dictatuur deed wankelen. Hij bleef zich ook op andere manieren voor mensenlevens inzetten: hij was cardioloog, en deed dat werk bijna tot aan het eind van zijn leven.

Het leven van Marek Edelman is een voorbeeld van volharding, onverzettelijkheid en moed in de strijd tegen ogenschijnlijk staatsterreur en onderdrukking. Hij heeft van de meest indrukwekkende episode van strijd waaraan hij deelnam bovendien huiveringwekkend prachtig verslag nagelaten: “The Ghetto Fights”, één van de mooiste boeken over verzet en strijd voor gerechtigheid die ik ken. 

De socialistische boekhandel Bookmarks in Londen  heeft het in de jaren negentieg opnieuw uitgegeven, en de website zegt dat het leverbaar is. Ik ontdekte zojuist bovendien tot mijn grote vreugde dat de tekst online staat, voor elke internetgebruiker te lezen. Marek Edelman, “The Ghetto Fights” dus, een bescheiden meesterwerk van een indrukwekkende man.


Bisschop Williamson kan wat leren van Hamas

27 februari, 2009

Bisschop Williamsom heeft sorry gezegd voor eerdere omstreden uitspraken van hem. Maar het is een halfslachtig excuus, dat om de hete brij heendraaide. Ontevredenheid erover bleef dan ook niet uit, en terecht.

Williamson beweerde in januari dat er door Nazi-Duitsland geen zes miljoen waren vermoord, maar twee- tot driehonderdduizend. Ook geloofde hij niet dat er gaskamers hadden bestaan in het Derde Rijk. Veel mensen waren boos over deze uitspraken, en de zaak werd pikanter omdat de paus rond die tijd besloot om Williamson, lid van een zeer conservatief en buiten de Katholieke kerk geplaatst genootschap, weer tot die kerk toe te laten. Nadat de commotie omzich heen had gegrepen, verlangde het Vaticaan dat hij zijn uitspraken herriep.

Wat zegt Williamson nu, volgens de NRC? “Gezien de consequenties kan ik eerlijk zeggen dat ik spijt heb van mijn opmerkingen… Als ik vooraf had geweten hoeveel pijn en schade ik zou veroorzaken, speciaal aan de kerk, maar ook aan de overlevenden en nabestaanden van de ongerechtigheden van het Derde Rijk, had ik deze opmerkingen niet gemaakt.” The Guardian komt met nog een stukje van Williams excuus: de bisschop had gezegd dat zijn inzichten niet die waren van een historicus, maar dat ze “20 jaar geleden gevormd waren op basis van bewijs dat toen beschikbaar was en dat zelden in het openbaar tot uitdrukking gebracht is.”

Om met dat laatste te beginnen: wat voor “bewijs” van 20 jaar geleden mag dat dan wel geweest zijn? Het is zo “zelden in het openbaar” vermeld dat het mij, en vele anderen, echt is ontgaan. Ik studeerde van 1980 tot 1986 geschiedenis, en van enige serieuze twijfel aan holocaust, 6 mijoen vermoorde joden en het bestaan van gaskamers was op de Universiteit van Utrecht buitengewoon weinig te merken. Williamson zal met zijn geheimzinnige bewijs toch niet doelen op het werk van David Irving, nazi-sprookjesverteller voor wie de titel ‘historicus’ te veel eer is?

Maar dan de rest van de excuses van Williamson. Rabbi Marvin Hier, van het Simon Wiesenthal Center in Los Angeles zegt: “het ene ding dat hij niet zegt, en het belangrijkste ding, is dat het geen verzinsel is, dat het geen leugen is. Als je excuses wil maken, dan moet je de Holocaust bevestigen.” Inderdaad, en dat doet Williamson niet. Hij betreurt dat zijn uitspraken mensen pijn hebben gedaan, maar nergens zegt hij dat zBisschop Williamson kan leren van hamasijn uitspraken onjuist en onwaar zijn. “Absoluut dubbelzinnig”, noemt de president van de Joodse Gemeenschappen in Italië, Renzo Gagnetto, de uitspraken dan ook (beide uitspraken uit het eerder geciteerde Guardian-artikel).

Misschien had eerwaarde heer Williamson beter even in de leer kunnen gaan bij de Palestijnse verzetsbeweging Hamas. Daar weten ze namelijk wèl hoe je duidelijk en zonder dubbelzinnigheid de Holocaust kunt erkennen als feit, en er volledig afstand van kunt nemen. In 2008 verklaarde die organisatie volgens een bericht in Palestine Monitor: “Wij veroordelen het zoals we elke aantasting van de menselijkheid, elke vorm van discriminatie op de basis van religie, ras, geslacht of nationalitiet veroordelen.” Hamas zei er wel bij: “En op dezelfde moment veroordelen we zonder enige reserve de misdaden van de Nazi’s tegen de Joden van Europa veroordelen, wijzen we categorisch het uitbuiten van de Holocaust door de Zionisten om hun misdaden te rechtvaardigen (…) van de hand.” Maar ook, en in dit verband belangrijker: de Holocaust “was niet slechts een misdaad tegen de menselijkheid maar één van de meest weerinwekkende misdaden in de moderne geschiedenis.”

Daar kan Williamson nog wat van leren. Degenen die maar doorgaan over het ‘antisemitisme’ van Hamas trouwens ook.


Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 36 andere volgers