Egypte: staking mislukt, verzet blijft

Op 8 april, kort na felle protesten tegen armoede en onderdrukking onder dictator Mubarak van Egypte, schreef ik dat activisten via internet opriepen tot een nieuwe algemene staking. De dag die ze uitkozen was 4 mei, de tachtigste verjaardag van Mubarak. Welnu, van die staking is weinig tot niets terecht gekomen. “Een oproep tot stakingsactie die samen moest vallen met de tachtigste verjardag van de president van het land is in grote lijnen genegeerd door Egyptenaren”, schreef Aljazeera.

Een groep internet-activisten op Facebook had de oproep verspreid. Het ging om een netwerk van 75.000 mensen, aldus nog steeds Aljazeera. Maar het artikel vertelt ook dat slechtts acht procent van de bevolking van Egypte over internet beschikt. “De meeste Egyptenaren leidden hun leven als anders op zondag, en anbalisten zeiden datb de mislukking de beperkte  invloed van online-activisme liet zien. Mohammed Sayyet Said, een politiek onderzoeker, zei dat de ‘volledige mislukking’ van de geplande staking het onvermogen van internet-activisten liet zien om aansluiting te vinden bij gewone Egyptenaren.”

Die conclusie lijkt me juist, en ik heb me blijkbaar in mijn enthousiasme op 8 april een beetje mee laten slepen, vrees ik. Een socialistisch weblogger in Egypte legde op 24 april al uit dat hij de oproep niet ondersteunde. Algemene stakingen maken slechts kans als een groepering daar werk van maakt in de fabrieken zelf, in rechtstreeks contact met mede-arbeiders. Internet kan een aanvullend midel zijn om informatie te verspreiden en discussie te voeren. Maar alleen een internet-oproep verspreiden en dan rekenen op bijval is - zo vat ik zijn stuk wel erg losjes samen - is niet helemaal serieus.

Nadat duidelijk was dat de staking inderdaad niets voorstelde, hamerde hij die conclusies er nog eens hard in. “Ik hoop dat onze collega’s in de gemeenschap van activisten wakker zullen worden en zich de beperkingen van online-activisten bewust worden. Laten we terugkeren naar het organiseren on the ground, mijn mede-bloggers, en dieze cyber-fantasieén achter ons laten…”  Dat advies is zeer terzake, en is voor een weblogger als ondergetekende ook een waarschuwing om niet al te snel oververhit van enthousiasme te raken vanwege een internet-oproep, hoe mooi van doel en strekking ook…

Maar de mislukking van de 4-mei-staking betekent gelukkig niet dat het Egyptische bewind nu rustig kan ademhalen. Online-activisme is op een grens gestuit - maar het verzet in bedrijven en op straat tegen het bewind is niet dood. Een mooi overzicht van protesten de laatste weken lees je op de website van de internationale socialisten, onder de veelzeggende titel: “Egypte: strijd gaat door”. Ik blijf de ontwikkelingen in Egypte dan ook met hoopvolle spanning volgen.

Verjaarscadeau voor Egyptische president Mubarak

Hosni Mubarak, sinds 1981 president/dictator in Egypte, krijgt als het een beetje meezit een prachtig cadeau voor zijn tachtigste verjaardag op 4 mei. Voor die dag hebben activisten op internet in het land een nieuwe algemene staking uitgeroepen tegen zijn bewind. Ze laten daarmee zien dat het vuur van verzet in Egypte bepaald niet gedoofd is door het grove politiegeweld waarmee het bewind de poging tot algemene staking op 6 apil gedeeltelijk heeft weten te smoren.

Inmiddels wordt steeds duidelijker dat het politieoptreden, en de dreigende taal van de regering tegen de stakingsplannen van die zesde april, minder effect had dat op de dag zelf nog leek. Er is wel degelijk op forse schaal actie gevoerd, net als de dagen erna. Ja, in het stakingsbolwerk in Mahalla, waar textielarbeiderd al meerdere malen in opstand zijn geweest, verhinderde de politie stakingsactie. Maar dat kostte nogal wat. “Volgens een blogger die in de textielfabriek werkt werden arbeiders één voor één door politiemannen naar hun machines begeleid en gedwongen aan het werk te gaan“, schreef de NRC. Misschien dat Mubarak genoeg loyale agenten heeft om dit te doen in één fabriek met 20.000 arbeiders. Maar als in álle fabrieken arbeiders het werk proberen neer te leggen? En als onder die arbeiders ook broers en zusters van die politieagenten zitten? Hoe lang blijven die agenten dan nog loyaal? Er zijn grenzen aan de greep die zelfs de hardste dictatuur dan nog op een boze bevolking kan vasthouden.

De politie wist de staking in Mahalla dus te verhinderen. Maar ze voorkwam niet dat 2000 betogers zich in het stadscentrum verzamelden en met met de oproerpolitie vochten. Zo was het protest toch zichtbaar en voelbaar. Elders, in de hoofdstad Cairo, demonstreerden enkele honderden studenten tegen de regering. Ook gisteren vond in Mahalla actie tegen de regering plaats. En weer was Mahalla een haard van verzet. Al Jazeera: “De politie vuurde traangas af en schoot in de lucht toen 7000 protesterenden stenen naar ze gooiden in de in de Nijldelta gelegen stad Mahalla el-Kobra op maandag.” Actievoerders trokken een bord met de afbeelding van Moebarak omver en maakten de fote kapot met messen. De Egyptische ME ging de betogers met traangas en knuppels te lijf. Net als de dag ervoor arresteerde de politie mensen. De BBC meldt dat bij dit protest een jongen van 15 jaar heeft doodgeschoten, maar zegt er niet bij door wie. Aangezien er niets te horen valt over gewapende betogers, mogen we aannemen dat de politie de dodelijke kogels afvuurde. Het laat de grofheid van het bewind zien - maar ook de angst van dat bewind voor de steeds bozere bevolking.

Vandaag worden verkiezingen voor gemeenteraden gehouden, en weer protesteren mensen. De Moslim Broederschap, de sterktste oppositiegroep, boycot de verkiezingen uit protest tegen het autoritaire bestuur dat tal van mensen van die organisatie in de cel heeft gegooid.

De volgende krachtmeting komt dus op 4 mei, de tweede poging om een algemene staking te houden. “Als God de wereld in zes dagen heeft geschapen, dan kunnen wij niet verwachten dat we Egypote in één dag kunnen veranderen”, zo zegt één van de internet-activisten. Maar veranderen zál Egypte, onder druk van het dappere en terechte protest. Dapper, vanwege de enorme onderdrukking door de politie. Terecht, voor wie beseft hoe veel Egyptenaren moeten leven: onvrij én straatarm. Onvrij, in een land wara je toestemming moet aanvragen als je met vijf mensen of meerje op straat wil laten horen, en waarin politiek protest met geweld wordt bestreden. Straatarm, in een land waar veertig procent van de bevolking moet rondkomen van minder dan 1,25 euro per dag. Het zijn vooral de stijgende voedselprijzen die mensen kwaad maken en de protesten aanwakkeren.

De protesten verdienen steun, ook in Nederland. Als  de dictator Mubarak doorgaat met de bevolking te onderdrukken, dan moet hij weten dat mensen wereldwijd meekijken en hun afkeuring laten blijken. Waarom gaan we niet met een zo groot mogelijk aantal mensen voor een Egyptische ambassade of consulaat staan - solidariteit betuigen met de stakers, afkeuring laten horen over de onderdrukking ? Laten we dat dan doen op die Vierde Mei waarvoor Egyptische actievoerders hun volgende stakingsdag hebben aangekondingd? Op die dag is de zaak extra goed onder de aandacht te krijgen. Ik zal er zijn, mocht er een initiatief in deze richting komen - hetgeen ik vurig hoop. En ik wil wel helpen in die richting ook.