Opstandigheid in Frankrijk aan vooravond 14 juli

Vandaag wordt in Frankrijk de Veertiende Juli gevierd, de dag dat in 1789 een menigte de Bastille-gevangenis bestormde, een moment dat het uitbreken van de Franse Revolutie symboliseert. Wat is er nu een mooiere manier om zo’n glorieuze revolutie te herdenken dan een stevig stukje nieuwe opstandigheid?

Of dat de reden is, kun je je afvragen – maar opstandigheid is er in Frankrijk momenteel volop. Demonstraties, stakingen en rellen ijn in het land wijdverbreid. Twee voorbeelden van de laatste dagen springen eruit.

Afgelopen nacht zijn in Frankrijk rellen geweest. Meer dan 300 auto’s waren de klos toen boze jongeren de straat op gingen. De botsingen leidden bij 13 agenten tot verwondingen; de politie arresteerde 240 mensen. De dagen ervoor wwaren er ook al rellen. Directe aanleiding was de dood van Mohamed Benmouna in een politiecel. Deze 21-jarige man- van Algerijnse afkomst, zou zich volgens de politie hebben ongehangen in zijn cel. De familie vraagt echter om nader onderzoek. Drie dagen van rellen in Firminy, Zuid-Frankrijk, volgden. Armoede onder jonge mensen vav veelal Noord-Afrikaanse herkomst, gevoegd bij diep racisme en een politie die deze jongeren als binnenlandse vijand behandelt, liggen aan dit soort rellen ten grondslag.

Intusen voeren arbeiders in een auto-onderdelenfabriek bij Pitiers een felle actie om ontslagvergoeding af te dwingen. Het bedrijf, New Fabris geheten, is bankroet gegaan, kort nadat het - zo vertelt vakbondsman Guy Eyermann – nog flinke orders had geplaatst. “Volgens de vakbondsman liggen er duizenden onbetaalde onderdelen op voorraad.” Het personeel – 336 mensen – staat feitelijk op straat. Boze arbeiders eisen een ontslagvergoeding van 30.000 euro, “in ruil voor de voorraden en machines van het failliete bedrijf dat ze bezet houden.” Als het bedrijf niet over de brug komt, dan blazen actievoerende arbeiders het bedrijf op, zo hebben ze bekend laten worden. Het laat zien hoe explosief – letterlijk, in dit bedrijf – de sociale verhoudingen in Frankrijk inmiddels zijn.

Al eerder dit jaar zagen we een handvol gevallen van ‘bossnapping’ – arbeiders die managers opsloten en vasrthielden om concessies los te krijgen van directies. En… dit soort acties hadden herhaaldelijk het beoogde effect. “De baas gijzelen werkt in Frankrijk”, schreef de NRC al. Nu maar eens kijken of de dreiging met een sociale explosie net zulke vruchten afwerpt – en of dit soort acties de navolging krijgt die het, ook buiten Frankrijk, verdient.

Politiegeweld in Straatsburg en Londen raakt ons hier ook

Politiegeweld bij demonstraties – tegen demonstranten, maar ook tegen voorbijgangers – neemt de laatste tijd grove vormen aan. We zagen dat tijdens de protesten tegen de NAVO in Straatsburg: traangassalvo na traangassalvo na traangassalvo, gericht tegen betogers wiens enige ‘misdaad’was dat ze door straten liepen waar de politie probeerde de weg te versprren, wég uit de binnenstad, wég van de feestende (en kibbelende)  NAVO-kopstukken. We zage het ook in Londen, waar de politie levensgevaarlijk geweld gebruikte tegen betogers die tegen de G20-top protesteerden.

Dat laatste begint in Groot-Brittannië inmiddels tot een serieus politiek schandaal te leiden, en terecht. Directe aanlijding was de dood van Ian Tomlinson op 1 april. Deze 47-jarige man was onderweg, kwam langs een politielinie bij de demonstratie – politie voorzien van helmen, schilden, honden en knuppels. Tomlinson liep rustig, met zijn handen in zijn zakken. Een politieagent gaf hem klappen, hij ging opde grond zitten, en kreeg kort erna een hartaanval. van enige agressie van Tomlinson tegen agenten blijkt nergens iets. En het  politieverhaal dat hulpverlening aan Tomlinson niet lukte omdat betogers  voorwerpen naar de politie gooiden, bleek al snel onzin. Het incident staat op video. Inmiddels is er een onderzoek op gang gekomen.

 En er is een tweede gebeurtenis die laat zien hoe de politie rond de G20 tekeer ging: een politieagent sloeg een vrouw, in het gezicht en tegen haar been, tijdens de anti-G20 protesten. Aanleiding: de vrouw zou gescholden hebben tegen de politie. Daar staan tegenwoordig blijkbaar lijfstraffen op, het is maar dat we het weten. De meppende politieman is inmiddels geschorst, een onderzoek loopt.

Maar het gevaar is groot dat dit onderzoek zich beperkt tot de individuele gevallen – terwijl de context waarin de onderzochte agenten hun klappen uitdeelden, de hele opstelling van het politieapparaat, en hun instructies, tot de gewelddaden bij heeft gedragen.Ook na een eventuele – en welkome! – bestraffing van de twee agenten zal dat nog niet veranderen. En hoeveel klappen zijn er gevallen waar géén video-beelden van zijn?

Hettraangas in Straatsburg, de dood van Tomlinson, de vrouw die  politieklappen kreeg – het zijn niet louter plaatselijke eigenaardigheden van Franse dan wel Britse politie. Het politiepotreden vond plaats tegen internationale samenscholingen van regeerders, waaronder de Nederlandse. Ook Nederland is bijvoorbeeld NAVO-lid. En de EU, waar nederland deel van uitmaakt, nam deel aan de G20-top. Anders gezegd: het politiegeweld in Londen en Straatsburg ‘verdedigde’ ook Nederlandse politici.

Zolang ik geen luide afkeuring hoor van Balkenende en Verhagen, ga ik ervan uit dat de Nederlandse regering dat traangas in Straatsburg, en de meppartijen in Londen, acceptabele methoden vindt om hun bijeenkomsten kracht mee bij te zetten. Actievoerders in Nederland zijn gewaarschuwd.

Nogmaals de anti-NAVO-protesten in Straatsburg

De protesten tegen de NAVO hebben relatief weinig weerklank gevonden. De gevestigde media waren nogal summier. Maar veel opvallender is de nogal beperkte aandacht die linkse media eraan besteden. Futurecast wijst daarop in een uitstekend verslag op Lenin’s Tomb. De geringe linkse aandacht voor ‘Straatsburg’  blijkt onder meer op Indymedia, waar een link naar een tijdlijn over de acties staat, een berichtje van verspers met veel foto’s, plus wat berichtgeving van de dagen ervoor, maar geen uitvoerig verslag.

Ravage komt wel met een behoorlijk stuk. Daarin staat, terecht, het immense politiegeweld centraal. het artikel gaat ook in op de activiteiten van het Black Block, en noemt onder meer de brand van het Ibis-hotel. Het stuk wijst erop dat de buurt eerst door de oproerpolitie was afgesloten maar vrij opeens vrijgegeven werd voor actievoerders. Ook noemt het artikel het  “opvallend” dat het zo lang duurde voor de brandweer kwam. Het zijn volgens mij aanwijzingen voor het feit dat de ME zo ongeveer meewerkte aan acties die vervolgens aan het Black Block werden toegeschreven.

Een tweetal artikelen verdienen nog aandacht. Op de website van de Internationale Socialisten staat “Straatsburg: meer dan rellen alleen”, een artikel van de hand van Maina van der Zwan waarin niet alleen op het politiegeweld wordt ingegaan, maar  de hele zaak in een ruimere context wordt geplaatst: die van een NAVO die haar oorlogspolitiek aan het escaleren is. Ook gaat het stuk in op het Black Block, en op een  wat serieuzere wijze dan de gangbare alleen-maar-afwijzing-houding die je te vaak ziet. De schrijver wijst erop dat achter dat etiket meerdere verschijnselen schuil kunnen gaan: jonge mensen die gewoon zo boos zijn dat ze met stenen gaan gooien, actievoerders voor wie het zoeken van confrontaties met politie en vernieling van symbolische objecten (reclameborden, ik noem maar iets) een tactische keuze is – en politie-infiltranten. Het is goed dat dit soort onderscheid gemaakt wordt, dat niet alles wat onder de ‘Black Block’-noemer schuilgaat over één kam geschoren wordt. Maar het artikel zegt vervolgens wel: “Wie er ook achter welk masker schuilging, één ding is zeker: het geweld heeft de werledleiders in de kaart gespeeld.” Ik vind die conclusie veel te kort door de bocht, de zaak ligt bepaald complexer.

Maar voordat ik daar nader op inga wijs ik op nog een ander artikel: “NATO, Strasbourg and the Black Block”, van Diana Johnstone, op Counterpunch. Het is een prachtig en leerzaam stuk, maar wel vol grimmige somberheid. Veel woede vanwege de schandalige onderdrukking door de politie, waarmee grote groepen demonstranten gedesoriënteerd en opgejaagd  en ingesloten werden. Maar ook kwaadheid vanwege een weinig slagvaardige en nogal rommelige organisatie van de protesten, het akkoord gaan met een demonstratieroute door industrieterrein in plaats van binnenstad, en met een manifestatieterrein dat prima functioneerde als plek waar betogers als ratten in de politieval zaten, in ruil voor beloften tot medewerking die stuk voor stuk werden gebroken door het gezag. Tenslotte boosheid over, alweer, het Black Block. Ze ziet in de Black Block-aanpak vooral een overmaat van adrenaline- en testosteron-effect van jonge mannen die een kick krijgen van strtaatgevechten met een zwaarder bewapende vijand, “die er in vergelijking laf uitzien. Ze  (de Black Blockers) winnen de macho-wedstrijd, maar wat voor goed doet het, behalve voor hun eigen ego’s?”

Ik denk dat ze daarmee veel Black Blockers wel tekort doet, maar ik vrees dat het zoeken van dit soort kicks wel degelijk meespeelt. En ze gaat verder.“De NAVO (…) leeft van het gevoel van onveiligheid van mensen. Acties van het Black Block voeden dat gevoel van onveiligheid. Black Block strijders moeten nadenken over het verwoestende effect dat  hun acties hebben op andere vormen van publiek protest. Samen met de politie jagen ze demonstranten van de straat.”

Onzin is het niet, dat risico. Maar wel zwaar overtrokken, net als haar gevoel dat het voor heel veel mensen die deelnamen aan de acties van zaterdag een kwestie was van ééns, maar nooit meer. Ik denk dat de werkwijze van het Black Block een iets subtielere houding verdient dat de categorische afwijzing van Maina van der Zwan en Diana Johnstone, en trouwens ook van veel commentaren op Lenin’s Tomb waaronder ‘Lenin’ zelf. Die laatste zegt: “Het Black Block  zijn eikels, en ze verneuken onze protesten.” Schelden dus – en dat  lijkt me niet de methode om mensen te overtuigen van je kritische gelijk. En hij voegt er in een later commentaar aan toe: “Ik accepteer niet dat het Black Block onze bondgenoten zijn. Het is een sectarische organisatie doorspekt met geheime politie (…) en waar ze ook verschijnen helpen ze mee om protesten te vernietigen waar ze niets voor hebben gedaan om ze te organiseren of top te bouwen.”

Dat is een kort-door-de-bocht-domheid, en feitelijk nog onjuist ook. Het Black Block is geen organisatie, maar een tactiek waarvan activisten – doorgaans maar niet uitsluitend anarchisten – zich bij gelegenheid bedienen. Het is een tactiek waarin groepen mensen het gevecht met de politie aangaan, ongrijpbaar en anoniem. Het is in zeer veel gevallen een verkéérde tactiek, omdat het de politie voorwendsel verschaft omk te doen wat ze toch wel wil doen. Vreedzame demonstranten met traangas bestoken is iets makkelijker te verkopen als naast de demonstranten zich ook stenengopoiende onherkenbare actievoerders bevinden. En ja, de geheime anonieme werkwijze maakt deze tactiek erg kwetsbaar voor politie-infiltratie.

En ja, het slopen van objecten kan soms een zeker symbolische waarde hebben – reclameborden zijn voor mij niet onaantastbaar. Tegelijk is vernielingen aanrichten, juist op iets dat toch ook een vrédesdemonstratie beoogt te zijn, iets dat mensen, juist medestanders of medestanders-in-spé, eerder afstoot dan aantrekt. Niet handig, dus.

Over het in de fik steken van een hotel, een apotheek (in een arme wijk!), stoplichten en zo, ga ik het niet eens uitgebreid hebben. Dat is gewoon stompzinnig, nergens goed voor, en als het niet door politieprovocateurs zelf gedaan is, dán door mensen die alsnog door de politie voor die taak in dienst zouden kunnen worden genomen. Maar het is onjuist om juist dat type vandalisme eruit te lichten en maatgevend te maken voor de houding die we jegens de Black-Block-tactiek innemen.

En het is niet altijd waar dat dit type geweld uitsluitend contraproductief is.  Ik vermoed dat het straatgevecht dat Black Blockers voerden, naast en vóór de steeds weer oprukkende groepen betogers, wel degelijk de druk verhoogde op de politie om op een gegeven moment de brug richting het manifestatieterrein prijs te geven. Met het slopen van beveiligingscamera’s – waarmee later arrestaties makkelijker worden gemaakt – heb ik ook geen problemen.

En heeft het geweld de wereldleiders enkel in de kaart gespeeld, zoals Maina van der Zwan stelt? Laten we eens kijken. Wat heeft de NAVO-top, en de rest van de wereld, gemerkt van het protest? Wat was er hoorbaar? Ik denk weinig meer dan twee dingen. Rookpluimen – en hele harde knallen van granaten die de politie vooral inzette toen het straatgevecht in volle gang was. Maina van der Zwan zegt: “Dit overschaduwde de inhoudelijke boodschap van de protesten.”

Ik denk dat een deel van de “inhoudelijke boodschap” nu juist was om te laten zien dat de NAVO staat voor oorlog en escalatie, in Afghanistan maar ook in Straatsburg. Rookpluimen en knallen symboliseerden dat óók. Dat de zaken bij protesten zo uit de hand liepen dat de stad er inderdaad als oorlogszone uit begon te zien, is niet leuk – maar het is ook voor de NAVO bepaald geen goede PR.

En het Black Block-aanpak bestond volgens mij bepaald niet uit enkel ondoordacht rellen bij de eerste de beste gelegenheid. Al vrij vroeg in de ochtend zag ik mede-activisten in de bekende donkere outfit. Maar van straatvechten was toen nog geen sprake, van vernielingen evenmin. Ze waren deel van de groep die keer op keer traangas te incasseren kreeg – en die niet terugvocht. Pas op de eerder genoemde brug veranderde dit – maar dat was, gezien de hele ecalatie waar de politiek voor koos, bepaald niet onbegrijpelijk, hoe oneens ik het met de tactiek op zich ook ben.

Het opereren als  Black Block is geen goede tactiek, dát ben ik met Van der Zwan en Johnstone eens. Maar een verkeerde tactiek is iets anders dan een sectarische organisatie die alles kapotmaakt wat andere actievoerders opbouwen.

Traangas, terreur en triomf: een dag in actie tegen de NAVO

Zaterdag vier april was een lange, soms angstaanjagend grimmige,maar uiteindelijke prachtige dag van actie tegen de NAVO-verjaardagstop in Straatsburg.Ik deed die dag aan acties mee als onderdeel van een flinke groep actievoerders die in twee bussen uit Nederland vrijdag naar Straatsburg zijn gegaan.

Veel van demensen kende ik uit de tijd dat ik nog lid was van de Internationale Socialisten (IS), een groep waar ik nog steeds vanwege goeddeels gemeenschappelijke  opvattingen en persoonlijke banden me sterk verbonden mee weet, de groep ook die in het reisgezelschap uit Nederland een flink en wat mij betreft prima opererend aandeel had. Veel mensen kende ik ook nog niet, hetgeen weer tot nieuwe, zonder uitzondering positieve, kennismakingen aanleiding gaf.

De reis ging voorspoedig. Ik zat in de tweede van die twee bussen; bij aankomst bleek dat de eerste bus aankwam kort nadat er al een botsing tussen politie en actievoerders was geweest vlakbij het kampeerterreinwaar actievoerders hun tent hadden opgeslagen.De barricade brandde nog, zo kregen we te horen. Maar toen ik aankwam was de rust dus weergekeerd.

In de avond was het overleggen geblazen wat we gingen doen. Het idee was: ’s ochtends toevoerwegen naar de NAVO-top blokkeren, om de top te ontregelen en het zo onterechte feest van de oorlogsplanners te verstoren. Daarna zou er een grote demonstratie zijn. Na aankomst op het kamp leek blokkeren er, door de enorme veiligheidsmaatregelen, nauwelijks in te zitten. We zouden al blij mogen zijn als we de demonstratie zonder al te grote problemen zouden kunnen bereiken. Maar later werd toch besloten ook een blokkade-poging te wagen samen met vele anderen.

Dat betekende: vroeg opstaan op de zaterdag! Om drie uur eruit, rond vier uur verzamelen. We gingen in verschillende groepen op weg om de, tot voor demonstranten verboden gebied verklaarde, binnenstad te bereiken. Eerst over een veld, al snel door de nog lege en donkere straten in de zuidelijke buitenwijken van Straatsburg. Stevig tempo, spanning vanwege de te verwachten moeilijkheden met de enorme politiemacht die op de been was gebracht – maar ergens ook heel ontspannen opgewekt.

Dat ging ongestoord een klein uur goed. Toen zagen we bij een kruispunt een handjevol agenten en een politieauto. Rustig doorlopen maar. Opeens vloog er iets door de lucht onze kant op, en doken er rookwolkjes op. Traangas! Prikkende ogen, aanvankelijk schrik, elkaar kalmeren en zo rustig mogelijk een stukje teruglopen was het devies. Maar tegelijk de verbijstering: geen waarschuwing, geen poging om ons, desnoods met een flinke lijn van schilden, helmen en knuppels voorziene oproerpolitiemacht tegen te houden. Nee: meteen traangas. Meteen terreur.

We gingen een eindje terug, volgende afslag, zijweggettje – en weer hetzelfde tafereel. Nu wel in iets grotere hoeveelheden. Best scary, maar in de ongschuldig ogende rustige straten – het was nog donker -had het vooral ook iets absurds. En de traangassalvo’s werden niet gev0lgd door charges van knuppelende agenten of iets dergelijks. Geleidelijk drong door dat het traangas feitelijk in de plaats kwam van voldoende agenten. Want hoeveel politie er ook was, ze konden niet overal tegelijk zijn, en de groepjes die we tegen kwamen waren te klein om ons te stuitenmet hun aantallen. Dus moest de schrik van het gas het werk doen.

Jammer genoeg voor onze ordehandhavende opponenten is traangas niet zo héél erg afscrhikwekkend. Ja, het prikt in de ogen, en bij een wat dichtere wolk ga je lelijk kuchen. Maar het effect  gaat vrij snel voorbij, en als je kans ziet als groep om mekaar voor paniek te behoeden – precies die paniek die het gezag met traangas probeert te bereiken – , kun je even later weer verder lopen. Aldus geschiedde dan ook.

Het actieplan bleek vervolgens: een spoorlijn oversteken om dieper de stad binnen te komen. Maar eerst moesten we die spoorlijn bereiken. Dat deden we via een pad langs een soort parkje. We zagen een lichtbundel vanuit de lucht,waarmee kennelijk actievoerders door de politie in de gaten gehouden werden om ze te kunnen tegenhouden.Maar aanvankelijk was die lichtbundel niet op ons gericht. Even later echter kwam de bundel onze kant op: ze hadden ons gevonden, een reactie van hun kant kon niet uitblijven.

Het pad leidde naar een veldje waarachter de met bos begroeide spoordijk lag. Vlakbij die dijk kregen we een regen van traangasgranatenover ons heen. Snel die dijk op, terwijl de salvo’s doorgingen.Ik verzwikte er enventjes mijn voet, maar daar merkte ik al snel gelukkig niets meer van. Vervelender was dat naderhand bleek dat ik in het geklauter mijn fles water – onontbeerlijk op zulke lange dagen van actie -was verloren. Maar goed, je demonstreert samen,dus je geeft en ontvangt water waar nodig.

We liepen over het spoordijkje verder, daalden aan de andere kant weer af, en liepen even later in tamelijk triomfantelijke stemming weer door een straat. We waren  niet gestopt door al dat traangas, en we begonnen ons tamelijk sterk te voelen, en daardoorook wel tamelijk vrolijk. Maar we wisten: er komt méér.

En er kwám meer. We zouden proberen de universiteit te bereiken – en het strengst verboden gebied, om van daaruit met andere groepen die daarheen trokken te proberen om actie te voeren. Tussen moderne gebouwen door liepen we snel verder, een loopbrug over: weer traangas. Maar dat maakte niet meer zo heel veel indruk, het begon er een beetje bij te horen.

Maar toen wilden we een plein over, om te proberen frontaal door te breken. Dát ging niet goed, er kwamen zodanige ladingen traangrasgranaten op ons af dat het niet ging. Ik liep ook in een stevige wolk, kreeg erg last van mijn ogen, ging er in wrijven (ik wist dat je dat niet moet doen, maar zo gaan die dingen…).Een hulpverlener onder de actievoerders diende                     mij een soort oogdruppels toe, en het probleem was verholpen.

Maar het grotere probleem – de politie – was niet verdwenen. We trokken ons terug, maar zagen dat er een forse groep oproerpolitie achter ons aanliep – in een vrij hoog tempo. Hetwas niet echt een charge,maar het kwam wel in die buurt. Snel, maar niet rennend, een andere straat in dan maar. Later ging het iets rustiger, en was er tijd voor onderling overleg. Het was duidelijk dat de methode tot dan toe – forse maar wendbare groepen  die steeds poogden de politie te omzeilen en steeds verder te komen – haar grenzen aan het bereiken was. Kleine groepjes konden het bn blijven proberen, maar de  groep uit Nederland gingen zich richten op de volgende uitdaging: het verzamelpunt van de grote demonstratie bereiken.

Plotseling zagen we dat over een kruispunt waar we net overheen waren gelopen, een groep demonstranten liep, haaks op onze route. De oproerpolitie die er stond was kennelijk verrast, want de groep betogers kwam er langsheen. Het ging allemaal zo snel dat wij weinig meer wisten te doen dan van een flinke afstand toekijken.

We gingen verder, slechts met tientallen mensen inmiddels, naar een T-splitsing bij de brug die we over moesten om bij het veramelpunt te komen. Op die brug: een lijntje oproerpolitie. Erdoor mochten we niet. We besloten af te wachten, een rustpauze in te bouwen, koffie en broodjes te gaan nuttigen. Twee bakkerijen vlakbij werden daartoe bezocht.

rustig afwachten en laten zien waar het over ging...

Opeens werden we gemaand om snel weer naar de splitsing te komen. Daar arriveerde inmiddels meer politie. Aan de ene kant – de linkertak bovenaan de T, zogezegd,was de brug met ME. Maar de nieuwe lading oproerpolitie zette nu ook de rechterkant van de T af. Alleen de poot van de T – de straat waar we vandaan kwamen – lag nog open. Even later: ja hoor, weer traangas. En de nieuwe groep ME-ers kwam de splitsing op, envoegde zich bij de ME op de brug, terwijl ze ons intussen een eindje terugdreef. Maar we liepen even later weer vooruit, met geopende handen in de lucht terwijl we dingen riepen als “Wir sind friedlicht – was seid ihr?” of “We are peaceful – what are you?” Welnu, het antwoord op onze vraag: traangas. Steeds weer traangas.

Er waren inmiddels ook meer demonstranten gearriveerd, het ging in de honderden. We trokken weer naar de splitsing, in afwachting of en wanneer we over de brug zouden mogen. Nee dus. Geleidelijk groeide de spanning. Af en toe vuurde de politie weer traangas af, actievoerders belaagden een beveiligingscamera, maar de traangassalvo’s waren niet bepaald selectief. Alle aanwezige demonstranten waren het doelwit van een kennelijke poging om ons via chemische terreur angst aan te jagen.

Maar onze groep bleef groeien: er kwam, onder luid gejuich een flinke groep uit Griekenland aan: de SEK, de zusterorganisatie in Griekenland van de Internationale Socialisten was gearriveerd. Pal erna dook een fors contingent van de Nieuwe Antikapitalistische Partij (NPA)uit Frankrijk op.

socialisten uit Griekenland

Andere groepen sloten zich aan. Een mooie delegatie van de Stop the War Coalition uit Groot-Brittannië bijvoorbeeld. 

Stop the War Coalition en NPA

Er stonden zeker ettelijke duizenden betogers, die steeds weer optrokken, de brug op, de politielinies tegemoet. Keerop keer kregen we een traangasregen als antwoord.

Tot dan toe was er vanuit actievoerders feitelijk niets tegen de politie gegooid of zoiets. Maar dat begon te veranderen, nu de sfeer door de aanhoudende politieagressie steeds grimmiger werd.  Sommige actievoerders met sjaal en mutsen en de klassieke zwarte outfit gooiden dingen naar de politie, en wat aanvankelijk een eenzijdige politieaanval op ons was, kreeg aspecten van een rel. De traangassalvo’s duurden maar en duurden maar. Maar keer op keer trokken we toch  weer op om die brug over te komen.

Zoiets was niet kansloos – als je met zijn allen weet dóór te lopen, dwars tegen de politielinies heen, al traangashappend. Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan. De reflex-reactie als je die wolken ziet, de granaten in de lucht in rookverspreidende capsules uiteen ziet vallen, en het rotspul voelt prikken in keel en ogen is toch: wegwezen, terug. En dan is het vooral zaak om de paniek te bezweren, en niet te gaan rennen. Van vooruitbewegen is dan al geen sprake meer. Zo ging het steeds – maar de heftigheid groeide en groeide.

Bij één van die pogingen kreeg ik zoveel traangas binnen dat ik bijna moest overgeven. In de dichte massa mensen zat ik toen aan de rand van paniek. Dat werd erger toen er opeens een harde knal weerklonk, en even later nog één, en nog één. Dat was een angstaanjagend soort granaat die nu werd ingezet. Mij werd verteld dat die bij aanraking echt nare wonden opleverde. Maar vooral het psychologisch effect was al erg akelig. Ik raakte tamelijk ontregeld, moest een huilbui tegenhouden – hetgeen lukte door snel maar weer leuzen te gaan roepen samen met anderen. Ik was bepaald niet de enige die aan zijn of  haar grenzen was, na het urenlange gezigzag en de eerdere traangassalvo’s, en na de nu al uren lang durende patstelling bij en op die brug. En het wasnog maar amper middag…

Opeens zagen we de stoet weer vooruit bewegen – en nu ging het dóór. De politie had de weg kennelijk vrijgemaakt, we staken de brug over, luidkeels leuzen roepend. In de aanloop naar de brug branddde een vuur. Naderhand hoorde ik dat dit was aangestoken omdat de rook het effect van traangas wat neutraliseert.

Vuur op de brug

We zagen ook hoe handjesvol actievoerders reclameborden sloopten. De antikapitalistische symboliek ervan – weg met al die commercie! – snap ik. Maar in de beeldvorming ziet zoiets er uit als vandalisme en niet veel meer. Als actiemiddel werkt het eerder averechts,  je jaagt er mensen wiens sympathie je juist zou moeten winnen, mee tegen je in het harnas. Je hoorde om je heen dan ook afkeuring van dit soort dingen.

Na een korte tocht kwamen we op een open veld, waar een podium stond. Dat was het verzamelpunt voor de demonstratie, daar kwamen steeds meer mensen en begon een programma van sprekers en muziek. Ik nam, net als veel anderen, even rust en heb zelfs even liggen doezelen op mij rug, pet over mijj gezicht tegen de scherpe zon. Ook had ik de gelegenheid benut om wat plaatjes te schieten, want daar was het in alle hectiek niet echt uitgebreid van gekomen.

Vrouwen in het Zwart - Nee tegen de NAVO

 

Yes we can...

Gratis knuffels, beter dan ongevraagd traangas

allerlei

meer allerlei...

Bij het programma sprong de toespraak van Andrew Murray, van de Stop the WarCoalition, een bundeling in de vredesbeweging in Groot-Brittannië, er positief uit. Negatief was het praatje van Bianca Jagger. Zij ging de aanwezige demonstranten de les lezen wegens het geweld dat sommige actievoerders, als antwoord op een geweldsbondgenootschap dat NAVO heet én als antwoord op al het politiegeweld, pleegden.  Dat praatje viel bepaald verkeerd, want de mensen tot wie ze sprak waren nu juist niet met zulk soort heftiger acties in de weer.

 

irritante politie-bromvlieg

Een helicopter vloog soms laag en altijd irritant boven het terrein (de hele dag zagen en hoorden we trouwens één  of meerdere van die naargeestige gevaartes in de lucht). En dat er wel iets aan de hand was buiten het manifestatieterrein was evident. Eerst één, later twee zwarte rookkolommen waren zichtbaar achter bomen waarachter zich kennelijk een laagte bevond waar van alles gebeurde. Af en toe daalden daar traangassalvo’s neer. Achteraf begrepen we dat  daar een grenspost, maar ook een hotel, in de fik waren gegaan.

brand, en neerdalende traangassalvo

 Vooral voor dat laatste valt toch wel buitengewoon weinig begrip op te brengen: sinds wanneer zijn hotelgasten en hotelpersoneel onze tegenstanders? Er is naderhand flink gespeculeerd, ook door mij, wat er achter deze nogal stompzinnige daad zou kunnen zitten. Ik zal snel op internet enig zoekwerk gaan doen, maar ik heb er bewust voor gekozen om mijn ervaringen op te schrijven vóórdat ik me een beeld uit de diverse nieuwsbronnen heb gevormd.

Even later begonnen we ook op het manifestatieterrein traangas te ruiken. De manifestatie werd overhaast afgebroken, de demonstratie formeerde zich. Even later waren we op weg, in de zeer levendige en kleurrijke optocht.

Op weg

Nóg even later stond die optocht alweer stil. Een deel wilde de brug over, richting binnenstad – en stond tegenover een enorme hoeveelheid oproerpolitie en tal van politiebusjes en dergelijke. Een ander deel volgde de officieel getolereerde route – wég van de brug, een industrieterrein op. Maar we waren niet gekomen om te protesteren op desolate fabrieksterreinen, en moesten bovendien om ooit terug te komen naar de actiecamping , toch op één of andere manier de rivier over.

Maar niet via de brug waar we voor stonden.De politie-overmacht maakte dat daar kansloos. En er vlogen daar al weer dingen richting politie, maar vooral ook traangasprojectielen richting ons. Het was tijd voor de terugtocht, en daar begonnen we dan ook maar mee. Een brug verderop was wel vrij over te steken, en daarna volgde nog een lange voettocht waarover verder weinig belangwekkends is te vertellen.Op één ding na: langs de weg  zagen we keer op keer groepjes ME-ers die afslaan beletten. Soms zelfs een vier- of vijftal op een paadje tussen debosjes.Een buitengewoon komisch gezicht, een beetje zoals een groep Romeinse soldaten die Asterix en Obelix wilden opwachten.

Na een lange voettocht kwamen we aan op de camping, alwaar het erg gezellig werd,met eten, drank, zang en gitaarspelen,veel napraten. Vandaag naarhuis met de bus, en nu uitrusten, het traangas wegdouchen,en de zaak laten bezinken.

Wat is er bereikt? Ik denk best veel. De autoriteiten hebben het actievoeren in Straatsburg vrijwel onmogelijk proberen te maken, met hun gigantische politiemacht en hun verboden zones. Die politie heeft traangas ingezet tegen vreedzame actievoerders, in hoeveelheden die ik nooit eerder heb meegemaakt. We hebben, met onderbrekingen, vijf of zes uur traangassalvo’s gehad. Maar actie gevoerd hébben we, de verboden zijn getrotseerd, net als het traangas zelf. De poging om ons demonstratierecht totaal kapot te maken, is in de straten van Straatsburg niet gelukt. Dat is, met het oog op komende acties, bepaald van belang.

Het NAVO-feestje is niet bepaald vlekkeloos verlopen, deels vanwegen onze acties. Dat doet ertoe, want daar waren we immers voor gekomen. Een bondgenootschap dat vrede en democratie zegt te verdedigen, maar zichzelf met de methoden van eendictatuur meent te moeten beveiligen, is bepaald geen gunstige PR voor de NAVO. Ook dat is een pluspunt voor onze kant.

Maar de repressie heeft het protest veel kleiner gehouden dan beoogd. Ikheb de indruk dat we zelf uiteindelijk met in de buurt van de 10.000 mensen waren. Maar tal van bussen met actievoerders uit Duitsland en Frankrijk mochten van de politie niet  dichtbij  de demonstratie komen, zo hoorden we later. Vele duizenden mensen zijn op pad te gaan voor de anti-NAVO-demonstratie, maar hebben die vanwege dit soort schandalige politieverboden, niet mee kunnen lopen. Het doorzetten van ons demonstratie recht is dus maar zeer gedeeltelijk gelukt.

Wat wel een groot pluspunt was, dat was de kracht die we bij onszelf en elkaar ontdekten en versterkten tijdens de acties. Mensen groeiden zienderogen. Ik zag mensen die nooit eerder aan een grote demonstratie hadden meegedaan, nooit traangas hadden meegemaakt, doorgaan met een overschrokkenheid,een vastberadenheid, maar tegelijk ook een eerlijkheid over wat ze wel en niet konden incasseren.Ik zag mensen die al heelvaak hadden meegedaan met zoiets – waaronder ikzelf – reageren met: zoveel traangas heb  ik nog nooit meegemaakt. Ook zij gingen door, ook zij hadden hun momenten vabn bijna-paniek – en we bemoedigden elkaar en sleepten erlkaar erdoorheen. Oud en nieuw, veteraan en nieuwkomer, we leerden van elkaar en we maakten elkaar sterker.

Wat ook precies het resultaat was in termen van NAVO en demonstratierecht, één ding staat vast. Deelname aan de actie heeft ons zélf veranderd, heeft ons doen groeien als mensen die proberen om de wereld een bewoonbare plaats te maken voor iedereen. Dat pakt geen NAVO en geen politiemacht ons af, met hoeveel traangas ze nog gaan smijten.

de foto’s zijn van eigen makelij. Gebruik eldersis prima, maar graag met bronvermelding en linkje naar dit weblog.

Ruim een week vol acties

Vrijdagochtend stap ik in een bus die me, samen met anderen, naar Straatsburg zal brengen om actie te voeren  tegen het militaire NAVO-bondgenootschap dat daar haar zestigste verjaardag wil vieren. Over mijn ervaringen zal ik na terugkeer proberen te berichten, dat wil zeggen zondagavond op zijn vroegst, maar waarschijnlijk maandag.

De acties tegen de NAVO komen aan het eind van een dikke week waarin de ene grote actie op de andere volgde: tegen de machthebbers die ons willen laten opdraaien voor hun economische crisis, en die hun macht overeind houden met het grofste geweld – tegen mensen in Afghanistan die zich verzetten tegen hun NAVO-bezetters, tegen demonstranten tegen G 20 van regeringen die niets belangrijkers weten te bedenken dan het overeind houden van een financieel systeem dat moreel allang bankroet was, maar in de kredietcrisis nu ook met feitelijke faillisementen wordt overspoeld.

Een klein overzichtje:

Op 29 maart demonstreerden ettelijke tienduizenden mensen in Londen, onder de leus “Put People First” (zet mensen voorop). Aanleiding was de top van twintig staten, de G 20,  die eergisteren en goisteren in die stad werd gehouden en met een vaag, maar wederom geldverslindend, plan kwam om de crisis te bezweren. Socialist Worker  (UK) deed verslag, Lenin’s Tomb eveneens.

Op 31 maart was er in Den Haag een demonstratie van zestig actievoerders bij de Afghanistan-top in den Haag. de demonstranten protesteerden tegen de NAVO-oortlog in Afghanistan, en mane een dapper voorschot op de grote anti-NAVO-acties komend weekend. De betoging was verboden, maar de zeer gemotiveerde betogers braken twee maal door de politielinies heen. Toen de derde linie ondoordringbaar leek en arrestatie dreigde, keerden de betogers om – terwijl ze doorgingen met protesteren. De Internationale Socialisten  (IS) hebben een helder verslag, Indymedia plaatste dat ook , met mooie foto’s. Maar hoogtepunt vond ik de woorden van demonstrant Sjerp die als tweede commentaar bij het IS-verslag staan.

Op 1 april vonden acties plaats tegen de G 20, en vooral tegen de rol van banken en bankiers. De politie trad grof op, door ettelijke duizenden demonstranten langdurig bijeen te drijven, te beletten om weg te gaan, en te jennen. Een van de ingesloten mensen, de 47-jarige Ian Tomlinson, overleed na onwel te zijn geworden. De politie beweerde dat hulpverlening onmogelijk werd gemaakt door betogers die voorwerpen richting agenten gooiden.

Uit tal van commentaren bij het bericht op Lenin’s Tomb over de gebeurtenis blijkt dat de politieversie zacht gezegd twijfelachtig is. Het heeft er veel van weg dat paniek, veroorzaakt door agressief politieoptreden, wezenlijk geholpen heeft de man de dood in te jagen. Sowieso is het langdurig insluiten van grote aantallen mensen op straat, zonder voorzieningingen als saintair en dergelijke, niet alleen een schending van demonstratierechten maar tegelijk een manier om de gezondheid van  aldus ingesloten mensen in gevaar te brengen. En sowieso was het beetje geweld van de kant van sommige demonstranten – wat ruiten ingegooid, een enkel voorwerp richting politie – in geen verhouding tot zowel het gfeweld waar actievoerders tegen betoogden als het geweld van politiekant om dat protest te smoren.

Intussen zijn de acties tegen de NAVO begonnen, zo weet zelfs de MSN-nieuwssite (maar nog niet de NRC, de Volkskrant of Nu.nl en inmiddels ook Nu.nl enVolkskrant) te melden. Demonstraties en rellen, nog op beperkte schaal. Het zal de komende dagen spannend worden om te zien en te merken hoeveel of weinig ruimte actievoerders krijgen. De binnenstad van Straatsburg is no-go-area voor demonstranten, er zijn naar verluidt 28.000 politiemensen op de been. Maar wie denkt dat hiermee werkelijk ieder protest onmogelijk gemaakt gaat worden, vergist zich hopelijk deerlijk. Wordt vervolgd.

NAVO onder vuur

De NAVO, het militaire bondgenootschap van de VS, Canada en een reeks Westeuropese staten waaronder helaas ook Nederland, viert dit voorjaar haar zestigste verjaardag. Graag zou ik dat feest omgezet zien worden in een begrafenis. Daarom zal ik ook begin april in Straatsburg zijn om aan acties tegen die NAVO en waar ze voor staat deel te nemen.

De NAVO is immers een organisatie die oorlogen voorbereidt en helpt voeren, oorlogen die uiteindelijk het belang dienen van de rijken in Westerse staten, van grondstoffenfirma’s en wapenhandelaren en andere vijanden van de menselijkheid. Wie argumenten wil nalezen over waarom de NAVO maar beter kan worden opgeheven, kan terecht in het artikel “Waarom we de NAVO best opdoeken” van Ludo De Brabander, onder meer te vinden op de website van VD AMOK.

Gelukkig ligt de NAVO dit voorjaar flink onder vuur. Gisteren waren pakweg zestig actievoerders druk in de weer om een luchtmachtbasis in Nieuw Milligen, op de Veluwe, binnen te dringen. Het motto van de actiegroep, Ontwapen! geheten: “60 jaar NAVO is meer dan genoeg”. Het lukte een aantal activisten nog om binnen te komen ook, ondanks de zeer actieve en arresterende politie en Marechaussee.  De Volkskrant maakt in haar berichtje melding van negen arerestaties. Later op het NOS journaal was sprake van grotere aantallen.

In Brussel vond iets soortgelijks plaats maar dan op grotere schaal. Daar organiseerde een groepering die zich het Forum voor vredesactie en bombspotting noemt de actie ‘NATO Game Over’.  het idee was om het NAVO-hoofdkwartier in Brussel te verzegelen. Ettelijke honderden mensen namen deel, 371 van hen werden gearresteerd vanwege pogingen om het terrein binnen te dringen.

Het zijn nuttige acties: ze dragen bij aan het gevoel dat de NAVO weer is wat ze hoort te zijn: omstreden, niet vanzelfsprekend. Het past ook mooi in de aanloop naar de grote anti-NAVO-acties die het eerste weekend van april in Straatsburg zullen plaats vinden. daar viert de NAVO - in aanwezigheid van allerlei politieke kopstukken uit de NAVO-staten – haar  verjaardagsfeestje, daar vindt dan ook een grote vredesbetoging tegen de NAVO plaats op 4 april; op 5 april volgt een blokkade van de bijeenkomt, zo is het plan. De coalitie Stop de Navo, waarin 19 organisaties zich gebundeld hebben,  maakt zich sterk voor deelname aan die acties vanuit Nederland en organiseert daartoe busvervoer. Ik doe dus mee en zal na terugkeer hier proberen verslag te doen.

Stakingsdag Frankrijk: groter en bozer

De landelijke staking die vakbonden afgelopen donderdag in Frankrijk hielden, was groter dan de soortgelijke actie van 29 januari. Toen waren er volgens organisatoren 2,5 miljoen mensen in beweging (volgens de politie 1,1 miljoen); deze keer waren het er 3 miljoen (volgens de politie 1,2 miljoen). Wederom waren er in 200 dorpen en steden demonstraties.

De woede onder demonstranten was ook tastbaarder dan de vorige keer: de demonstratie in Parijs eindigde in rellen. Ook in leuzen bleek groeiende woede. In januari las je nog een hoopvol ‘rêve general’ (algemene droom), als woordspeling op ‘grêve general’ (algemene staking). Nu was botweg op borden te lezen: ‘lazer op, eikel’ - een verwijzing naar een uitspraak van Sarkozy zelf tegen iemand die niet vriendelijk was tegen de president  (NRC, 19 maart).

Vakbondsleiders roepen de regering op om tegemoet te komen aan de vakbondsverlangens. Ook de brugemeester van Parijs – van de Socialistische Partij die vorig jaar de presidentsverkiezingen verloor van de rechtste Sarkozy – zegt dat de regering haar koers moet wijzigen. Maar de premier, Francois Fillon, wil niet van koerswijziging weten: “Mobilisaties [op straat] lossen de problemen van de wereldcrisis niet op.” (EU Observer, 20 maart)

Niet willen wijken voor massaprotest is meestal de aanvankelijke reactie van regeerders; dat verandert wel als de druk verder opgevoerd wordt. En het argument dat betogingen de crisis niet oplossen is een dooddoener: demonstranten voeren geen actie voor een ‘einde aan de crisis’. Zoiets is een holle leus, een lege abstractie. Demonstranten vechten voor concrete eisen om overeind te blijven; we willen niet dat de regering de rekening voor de recessie bij hen komt deponeren. Hogere lonen voor laagbetaalden, hogere belastingen voor de rijken, geen ontstalegn in de openbare sector – dat zijn eisen waar arbeiders voor staken en betogen (BBC 19 maart, geluidsfragment). Het zijn terechte eisen, en alleszins bereikbaar met het soort van druk waar de vakbonden in Frankrijk een stevige aanzet toe hebben gegeven op 29 januari en 19 maart.

Dat verzet op deze manier loont, is al duidelijk. Na de eerste stakingsdag kwam Sarkozy met 2,65 miljard extra euro op de proppen aan steunmaatregelen. Er is geen reden waarom daar opeens niets meer bovenop kan. De vakbonden overwegen dan ook nieuwe acties maar hebben helaas nog geen nieuwe datum voor een actiedag vastgelegd (International Herald Tribune, 20 maart).

Tegelijk wordt de vraag urgent wanneer arbeiders overschakelen van losse actiedagen met weken ertussen naar een hoger strijdtempo, naar meerdaagse stakingen, maar stakingen voor onbepaalde duur. Losse actiedagen kan de regering uiteindelijk wel uitzitten. Het soort verlamming van de economiewaar arbeiders in Frankrijk in 1995 werk van maakten door weken te staken tegen toenmalige bezuinigingsplannen, is veel moeilijker te weerstaan. Hierbij is het dan wel zaak dat vakbondsbestuurders loskomen van hun huidige houding waarin ze toch nog constructief met de regering willen praten. Dat zal niet van harte gaan, daar zal druk vanuit gewone vakbondsleden – en van andere arbeiders die op eigen houtje de strijd aangaan! – bepaald behulpzaam ziijn.

Intussen laten arbeiders in Frankwijk wel een goed voorbeeld zien van staken in crisistijd tegen crisisbeleid. Vakbondsleden in Nederland kunnen daar iets van leren en hoop uit putten. Hopelijk gaat het in hoog tempo dezelfde kant op in nederland. Het feit dat de FNV inmiddels actievoorbereidingen heeft aangekondigd tegen het crisisbeleid van het kabinet, is in ieder geval bemoedigend.

Arbeidersstrijd in Frankrijk krijgt brede steun en weerklank

Donderdag 19 maart voeren arbeiders in Frankrijk naar verwachting weer op grote schaal actie. Vakbonden hebben weer een landelijke staking aangekondigd tegen het beleid van president Sarkozy.

Het is niet de eerste massa-actie in Frankrijk dit  jaar. Een actiedag van vakbonden bracht in januari volgens die bonden zelf tweeëneenhalf miljoen mensen op de been. Er waren betogingen in zeker 200 plaatsen; bij spoor, metro, energiebedrijven en scholen staakte personeelsleden (NRC, 29 januari).

De steun voor de actie van 19 maart is groot, aldus een bericht van Reuters. Volgens een peiling vindt 74 procent van ondervraagden dat de staking gerechtvaardigd is. het beleid van de regering wordt intussen door 62 procent van de ondervraagden afgekeurd.

De sociale spanning in Frankrijk groot, en er zijn meer tekenen dan alleen de grootschalige vakbondsacties. Radicaal-links organiseert en hergroepeert zich momenteel. De trotskistische Ligue Communiste Revolutionaire (LCR) heeft zichzelf inmiddels opengegooid en heeft zich samen met nieuwe medestanders  omgevormd tot de Nouveau Parti Anticapitaliste (NPA), Nieuwe Antikapitalistische Partij. De NPA zelf zegt inmiddels drie keer zoveel leden te hebben dan de LCR waar ze uit voortkwam: al 9000 (MRzine, 5  februari 2008: een artikel aan de vooravond van deze omvorming). Veel over de principes en aanpak van de nieuwe formatie is nog onvast en onduidelijk, maar het is onmiskenbaar een belangrijk initiatief.

Tekenend voor de sociale sfeer is ook een actie van arbeiders in een vestiging van Sony. De Guardian vertelt erover, ik vond het bericht via Lenin’s Tomb die het vond op Through the Scary Door. Nadat ze ontslagen waren hielden een aantal van hen een directeur van Sony een nachtje vast. Ze lieten hem gaan nadat hij bereid was met de vakbond te onderhandelen. Harde, directe actie van arbeiders staat duidelijk op de agenda. En terecht.

Solidariteit: tijd voor vleugje Athene in Amsterdam

De Franse president is bang, als we de NRC mogen geloven. De Franse president is bang dat protesten van jongeren, zoals die nu tien dagen lang  in Griekenland woeden, ook naar Frankrijk zullen overslaan.

” ‘Sarkozy vreest Griekse toestanden’”, schrijft de NRC. “Franse media weten het zeker:  de Griekse rellen hebben gisteren geleid tot het uitstellen van een belangrijke hervorming in het Franse voortgezet onderwijs. President Sarkozy raakte de afgelopen week steeds bezorgder over “het overslaan van de Griekse onrust”, zo citeren verschillende media medewerkers van de president.”

Het is niet het enige teken van nervosditeit die in hgere kringen is uitgebroken vanwege de jongerenopstand in Griekenland. Via Marxsite trof ik een artikel aan in The Independent:  “Are the Greek riots a taste of things to come?” Daarin schrijft Peter Poplar onder meer: “Er zijn kleinschaliger solidariteitsacties geweest van Moskou tot Kopenhagen, en economen zeggen dat landen met soortgelijke problemen rond hoge jeugdwerkloosheid zoals Spanje en Italië zich op  onrust voor dienen te bereiden.” En hij sluit zijn artikel af met de volgende zinnen. “De officiële statistieken voor Griekse jeugdwerkloosheid liggen niet zover af van de niveaus in andere Europese landen met een geschiedenis van massaprotest, zoals Frankrijk, Italië en Spanje.  Met de graffitti “De Komende Opstand” geschilderd op het Griekse consulaat in Bordeaux deze week, zijn de waarschuwingssignalen voor de leiders in de rest van het continent duidelijk.”  De World Socialist Website  (WSWS) heeft meerdere uitspraken in gevestigde media verzameld waarin de angst aan de top weerspiegeld wordt. De titel zegt het: “Heersende elite vreest ‘besmetting’ vanuit Griekenland.”

Deze vrees van machtigenheeft een keerzijde: de hoop van onderop, ónze hoop. Wat voor hun een waarschuwing is, dat is voor links een teken van hoop – álles beter dan passieve berusting terwijl de orde van die “leiders in de rest van het continent” jonge mensen de werkloosheid en armoede in duwt, en erger.

Tegen deze achtergrond mag duidelijk zijn wat het belang is van de solidariteitsdemonstratie met het Griekse protest donderdagavond in Amsterdam. We doen dat voor de Grieken-in-opstand. We doen het, lijkt me, tegelijk voor elkaar hier in Nederland, en waar ook. We zien de besmetting zich  maar wat graag naar Nederland uitbreiden, toch?

Eerst de betekenis voor het Griekse verzet. Hoe meer en hoe groter en hoe effectiever solidariteitsacties wereldwijd zijn, hoemeer de protesterende jeugd en hun bondgenoten zich gesterkt zullen weten, en hoe sterker zij zich zullen voelen. Omgekeerd: hoe meer goede solidariteitsacties er zijn, hoe meer de Griekse autoriteiten wete dat ze in de gaten gehouden worden. Als hun moraal ze dan niet tot terughoudendheid beweegt, laat dan de angst voor de veiligheid van Griekse ambassades en consulaten, en het gezichtsverlies dat ze leiden, enige terughoudendheid afdwingen. Daarmee wint de protestbeweging speelruimte. Vanuit Links in Griekenland wordt dit onderkend: Panos Garganas, van de Griekse zusterorganisatie van de Internationale Socialisten, I.S., zegt: “De solidariteitsprotesten wereldwijd hebben ons laten zien dat we niet alleen staan. Mensen dienen wereldwijd zij aan zij te blijven staan met de opstand in Griekenland.” Daarom: kómen, mogenavond, naar het Spui in Amsterdam! (De IS heeft het stuk waar deze zinnen uitkomt in vertaling op haar website gezet, maar de laatste zin weggelaten, wandaar dat ik naar de  bron in de Socialist Worker (UK) doorlink)

Dit soort protest kan echter meer zijn dan enkel solidariteit met mensen ver weg. Het kan een beginnetje zijn vanhet omzetten van onvrede die ook hier in Nederland bestaat, van jongeren die zich met uitzichtloze baantjes in leven moeten houden, hun studie niet meer kunnen betalen, werkloos worden vanwege de aanzwellende crisis, of het zat zijn om als vee te worden opgesloten in aula’s omdat scholen hun voorgeschreven 1040 uren niet zinnig ingevuld weten te krijgen. We herinneren ons toch nog hoe dat laatste ruim een jaar geleden aanleiding werd tot een heuse scholierenopstand in Nederland? Welnu, opkomen voor mensen die in Griekenland voor hun rechten opkomen kan een trigger zijn die ook in Nederland verzet tegen wantoestanden alhier op gang kan helpen brengen. Ook daarom: kómen, morgenavond, naar het Spui in Amsterdam!

Nee, de actie van morgenavond is, zoals veel van de solidariteitsacties met deopstand in Griekenland, niet probleemloos. De actie is, aan de poster en oproep te oordelen, door anarchisten opgezet, hetgeen op zich géén probleem is. Maar als er is voor gekozen is er een specifiek anarchistische actie van te maken, dan zou dat de uitstraling en het effect nodeloos versmallen. En dat is wél een probleem. Dat degene die op Indymedia de poster neerzet, er onder meent te moeten zetten “vuur en vlammen voor elke staat”, is natuurlijk als persoonlijke mening prima. Maar als de actie vooral díé boodschap probeert uit te dragen zullen ánderen – net zo boos over de dood van Alexandros Grigorolpulos, net zo vol van enthousiasme over het verzet in Griekenland, maar toevallig géén anarchist – zich toch misschien wat minder welkom voelen. Het anarchisme is een volslagen legitiem deel van elke authentieke protestbeweging. Maar het is zonde als een authentieke protestbeweging versmald wordt tothaar specifiek anarchistische onderdeel.

Maar hier moet wel wat aan worden toegevoeg. Anarchisten lopen momenteel voorp in het bouwen van solidariteit mat de opstand in Griekenland. dat strekt hen tot ongelofelijke éér, met alle kritische kanttekeningen die erbij te maken zijn. Andere politieke stromingen varieerdern van traag tot nalatig. Ik ben zelf geen anarchist, maar Marxist, zij het met stevige libertaire insteek. Maar ik vind dat, zolang anarchisten snel en alert reageren waar  Marxisten afhoudend en te bedaard blijven, we als Marxisten niet ál te hoog van onze rode torens mogen blazen. Als marxistische kritiek op anarchistische methoden een excuus zou zijn om niet mee te doen aan solidariteitsacties zoals die van komende donderdag, dan is dat triest.

Er is een veel beter antwoord te geven. Als niet-anarchistisch – bijvoorbeeld Marxistisch – links het doel van een actie – solidariteit met de opstand daarginds! - deelt, maar zich zorgen maakt over gekozen anarchistische uitstraling – wat is er op tegen om zelf gewoon, met openlijk uitgedragen eigen insteek, aan mee te doen? Het maakt de  actie groter en de uitstraling breder. het laat zien dat solidariteit met het griekse veret een erezaak is voor links, en niet alleen voor het anarchistische deel ervan. En het maakt de kans dat solidariteitsacties zich beginnen te verbinden met  strijd rond thema’s die hier in Nederland spelen, ook groter: méérdere stromingen hebben nu eenmaal meer connecties, ideeën en invalshoeken dan één.

Wie nu een houding inneemt van ‘met die rare anarchisten wens ik niet mee te lopen’, zonder zelf ook maar een bétere actie op touw te zetten, verzwakt en verzaakt de solidariteit. Juist ook daarom ben ik er gewoon bij, donderdagavond, 18.30, Spui, Amsterdam.

Opstand Griekenland: perspectieven, gevaren, en de noodzaak van internationale solidariteit

Een volle week duurt de opstand van scholieren, studenten en anderen in Griekenland nu. Ook na de algemene staking van afgelopen woensdag vonden dagelijks acties plaats, van rustige wakes tot rellen. Donderdag en vrijdag kon je nog denken dat de schaal iets kleiner werd, maar nu meldt de BBC: “Gewelddadige protesten hervat in Griekenland”, en licht toe: “De BBC-correspondent Matthew Brabant in Athene zegt dat de botsingen op zaterdagavond de ernstigste onlusten zijn  sibds enkele dagen.”

Niet dat het afgelopen dagen nu echt rustig was. Aljazeera berichtte afgelopen donderdag over  acties: “Studenten hebben 15 politiebureaus aangevallen in de Griekse hoofdstad Athene, temidden van aanhoudend geweld in reactie op het doodschieten door politie van een 15-jarige jongen.” Ook vielen actievoerders politiemensen aan bij een gevangenis in het westen van Athene en schoot de politie daar met traangas. Rond duizend mensen demonstreerden in Thessaloniki. De Volkskrant bericht, op klassiek-onpartijdige wijze zullen we maar zeggen, over “onverlaten” en “relschoppers” die weer hebben “huisgehouden” in Athene, maar ontkomt er niet aan ook te melden: “Eerder op die avond hadden rouwende mensen vreedzaam met kaarsen de 15-jarige Andreas Grigoroloulos herdacht. Zijn dood leidde tot de zwaartse rellen in Griekenland in decennia. In een poging de gemoederen tot bedaren te brengen deelden agenten bloemen uit aan voorbijgangers.” Tekenend detail over hoe de politie kennelijk  bijna wanhopig probeert enige goodwel terug te winnen na deze door hun collega’s veroorzaakte dood  van een puber van 15.

De opstand is dus springlevend, en dat is positief. Toch is de vaart er enigszins uit, zo heb ik de indruk. Blijft het huidige patroon – ettelijke duizenden mensen op straat in diverse steden, deels in demonstraties, deels in aavnallen op politie, banken etcetera – dan herwint de staat geleidelijk de greep op de situatie, en dan ontstaat er een terugslag, een soort van pauze – tot de volgende provocatie van staatswege het protest zal doen herleven.

Dat de vaart er wat uit lijkt te zijn heeft twee oorzaken. De eerste ligt in het steeds grovere optreden van de politie en hun rechtse bondgenoten. De eerste dagen kon je in de media her en der lezen hoezeer de politie ‘terughoudend’ optrad. Voorzover dat de realiteit was, had dat redenen. Agenten en hun opdrachtgevers wisten dat nóg een dode jongere een vertienvoudinging van het protest zou kunnen betekenen, het einde van de regering en een onbeheersbare – lees: regelrecht revolutionaire – situatie zee snel dichterbij zou brengen. Dus hield de politie wat afstand. Een tweede reden is cynischer. De indruk bestaat dat de politie vernielingen gewoon liet plaats vinden zonder veel te doen, maar wel achter demonstranten aanging om ze af te tuigen. Dat scenario kennen we uit Genua, de protesten tegen de G8, in 2001. Het zogeheten Black Bock (Zwarte Blok) van een deel van autonoom/ anarchistisch links – aangevuld met politieprovocateurs die op grote schaal actief waren – kon banken aanvallen en brandjes stichten, terwijl carabinieri andere, vaak vreedzame, groepen demonstranten met enorme wolken traangas en knuppels – en soms dodelijke kogels - bestookten. Griekenland laat iets vergelijkbaars zien. Niet alleen zou dit een intimiderend effect op betogers kunnen hebben. Ook was er kennelijk de hoop dat de ongebreidelde vernielingen ertoe zouden leiden dat grote aantallen Grieken zich tegen de actievoerende jeugd zouden gaan keren en daarmee het werk van orde en gezag makkelijker zouden maken.

Rond woensdag werd steeds duidelijker dat de politie een bottere lijn had ingezet. Zo viel te lezen op een blog dat gewijd is aan de acties in griekenland dat agenten waarschuwingsschoten hadden afgevuurd boven demonstranten – vlakbij de plaats waar op hetzelfde moment Andreas Grigoropulos werd begraven. Er kwam bericht van fascisten die in samenspel met de politie aan het eind van een demonstratie in Patras betogers aanvielen. De demonstratie, uitgeroepen door anarchistische groepen, telde zeker 3000 deelnemers. Toen de fascisten – enkele tientallen lieden – toesloegen was de betoging echter bijna afgelopen en waren er nog 500 actievoerenden. De demonstratie was groots, en niet vreedzaam – en waarom ook?! Banken moeste er aan geloven. Ook de oproerpolitie viel de demonstratie aan.

Ook dit bericht komt van het eerder genoemde weblog, On the Greek Riots geheten. Uit de berichtgeving daar krijg je trouwens de indruk dat de schaal van het protest nog altijd zeer omvangrijk is: dagelijks demonstraties van ettelijke duizenden, rellen, aanvallen op politiebureaus, en nog steeds bezette universiteiten die vaak als actiecentra dienst doen. Het is goed mogelijk  dat mijn opmerking dat de vaart er wat uit is, voorbarig en te pessimistisch is. Ik hoop het!

Het harde,  maar niet erg consistente ,  politieoptreden – zie de bloemen die agenten uitdeelden aan voorbijgangers – zou echter op zichzelf onvoldoende zijn om de vaart uit de opstand  te halen. Beslissend is eerder de rol van gevestigd links en van de vakbonden.

Parlementair links gebruikt de rellen als argument om de regering tot aftreden te bewegen. PASOK – zeg maar de Griekse PvdA- kiest deze lijn. “De enige dienst die de huidige regering het land kan bewijzen is opstappen, zei PASOK-president Papandreou tegen de parlementsleden van de partij. Hij zei dat het land zijn toevlucht tot verkiezingen moest zoeken, zodat de bevolking een oplossing kan bieden”, aldus een bericht op de Griekse nieuwssite Ana-mpa. Een listige manoeuvre is het, logisch voor een parlementaire partij, maar potentieel schadelijk voor de opstand.

PASOK ligt vóór in opiniepeilingen, en de rechtse meerderheid is toch al miniem in het huidige parlement. Maar PASOK heeft eerder geregeerd, en opereert langs neoliberale Wouter-Bos-lijnen. Heel veel verschil met de huidige regering gaat dat niet uitmaken. En ook onder PASOK oefende de politie al dodelijk geweld uit. Een parlementaire regeringswisseling zal de duizenden boze jongeren niet aanspreken, hoezeer zij ook het aftreden van de huidige regering eisen. Maar de houding van PASOK zal wel onder andere Grieken een houding van ‘wachten op verkiezingen, en laat dan andere politicie oplossingen brengen’ aanmoedigen. Dat vergroot de afstand van die mensen tot de jonge actievoerders, en daarmee het isolement van de opstand.

De Communistische partij KKE, heeft een wat linksere variant van dezelfde houding. Die partij wil wel vreedzame betogingen, maar onder eigen vlag. De partij neemt heel grote afstand van de wildere jeugdprotesten en profileert zich als keurig en verantwoord links. Het is een houding die sterk doet denken aan de PCF, de Communistische Partij, in Frankrijk in mei 1968 – een episode van grootschalig verzet waar de huidige Griekse opstand sowieso veelbetekenende trekjes van heeft. Toen daar de studentenopstand begin, sprak de PCF-leiding neerbuigend van ‘groupuscules’ (mini-groepjes), pseudoradicalen, rijkeluiszoontjes. Pas toen miljoenen arbeiders gingen staken, hun bedrijven bezetten, en flinke aantallen van hen zij aan zij met studenten tegen de politie vochten, moest de PCF bijdraaien. Maar ook toen zocht ze maximale afstand van de straatvechters, en ook van radicale stromingen op de werkvloer. Gedisciplineerde, niet al te wilde stakingen, onderhandelingen met de regering, en nieuwe verkiezingen die ze hoopte te winnen, vormden de kern van de PCF-politiek.

Die verkiezingen kwamen er. Radicaal linkse jongeren bleven veelal thuis, deels omdat ze te jong waren om te stemmen, deels omdat gevestigd links zich op bovenstaande wijze van hun radicale verlangens had gedistantieerd. Ordelievend Frankrtijk vertrouwde de tamelijk ordelievende PCF niet en koos voor nog veel ordelievend rechts. De Gaulle, de rechtse president, en zijn vrienden, wonnen de verkiezingen overtuigend. Matt Perry schreef  afgelopen voorjaar in International Socialism Journal een leerzaam artikel over Mei 1968 in Frankrijk, waarin ook de nare rol van de PCF aan de orde komt.

Laat zoiets als in 1968 in Frankrijk gebeurde een waarschuwing zijn: wachten op hoe PASOK of de KKE via verkiezingen vooruitgang brengen, is een verstikkend perspectief. Een overwinning van dit soort links biedt nauwelijks lucht vergeleken bij de huidige regering. En zo’n overwinning staat – hoezeer de peilingen nu ook die kant op wijzen – dus helemaal niet vast ook.

Om uit dit naargeestige scenario te breken zullen de opstandige jongeren drie dingen nodig hebben. De eerste is: strijdbare volharding! Stug en hevig doorgaan met actie voeren, in zo groot mogelijke aantallen. Lezing van bovengenoemd blog – en bijvoorbeeld ook van de berichtgeving over de Griekse opstand op het libertair-linkse Libcom.org (je kunt hiervoor beter Firefox gebruiken dan Explorer; met Explorer opent het ding aanzienlijk slechter leesbaar) – laat zien dat het met deze volhardende strijdlust in Griekenland wel goed zit.

Tweede noodzaak: het isolement doorbreken. Het is zaak dat niet alleen scholieren en studenten, maar ook georganiseerde groepen arbeiders, actief worden. Dat zal georganiseerd moeten worden, en dat vergt veel méér dan militante acties tegen banken en politiebureaus. Op de gevestigde vakbonden wachten biedt weinig: die hielden een, op zichzelf heel belangrijke, ééndagsstaking afgelopen woensdag, maar hielden hun manifestaties kalm en beperkt. Het komt erop aan dat linkse jongeren zelf contacten versterken met gewone vakbondsleden in fabrieken. Als we naast berichten over door studenten bezette faculteiten ook over door arbeiders bezette fabrieken horen, dán kunnen we in ieder geval zeggen dat de opstand een nieuwe, hoopvolle dimensie krijgt.

Derde voorwaarde: internationale solidariteit! Vorige week waren er al her en der acties in Europese en andre steden. Anarchisten komt de eer toe hierin voorop te lopen. Maar er is meer nodig, iets breders, iets dat anarchisten – met hun voorkeur voor veelal ultra-militante, soms prachtig tot de verbeelding sprekende, maar te vaak tot nodeloos isolement bijdragende – actievormen, op eigen kracht niet te weeg zullen brengen. Andere, bredere, delen van links zullen in beweging moeten komen – zij aan zij.

Komende week zijn hiervoor aanknopingspunten. Er liggen meerdere initiatieven. In een mooi interview op Democracy Now (gevonden via MR zine dat ook videofilmpjes erbij heeft gezet over acties in Griekenland)met Nikos Lountas, van de Socialistische Arbeiders Partij in Griekenland (zusterorganisatie aldaar van de Interationale Socialisten) beschrijft hij niet alleen de opstand zelf. Hij vertelt ook dat mensen daar zich door solidariteitsacties elders gesteund voelen, dat het ertoe doet. En hij zegt: “Ik denk dat je moet weten dat komende donderdag de volgende dag van actie, van algemene actie is. (…) Dus ik stel aan de mensen die me horen voor dat komende donderdag een goede dag zou zijn voor actie in de hele wereld, om de Griekse ambassades te omsingelen, de consulaten, om in het algemeen de straat op te gaan en je solidariteit met onze strijd tot uitdrukking te brengen. En ik denk dat arbeiders en studenten dat werkelijk zouden waarderen.”

Er is een tweede actiemoment – en ook dat wordt vanuit Griekenland zelf aangedragen: komende zaterdag. Op het eerder genoemde blog staat een oproep te lezen, gedaan vanuit de door actievoerders bezette Polytechnische Hogeschool .“Vandaag (vrijdag) heeft de assemblee van de bezette Polytechnische Hogeschool in Athene besloten een oproep te doen tot Europa- en wereldwijde acties van verzet ter herdenking van alle vermoorde jongeren, migranten en alle andere strijdenden tegen de lakeien van de staat.” De oproep noemt niet alleen Andreas Grigoropoulos, maar ook Carlos Giuliani, de jongen die door Carabinieri in Genua tijdens de protesten tegen de G8 in 2001 werd doodgeschoten. In de titel van de oproep wordt de datum genoemd: 20 december 2008, aanstaande zaterdag dus. De oproep vond ik al op Indymedia, maar verdient veel verdere verspreiding. Het is zaak dat er, op deze twee dagen en/of andere momenten, ook in Nederland solidariteitsacties komen, en dat die veel deelnemers tellen.

Op Indymedia vond ik in ieder geval al een oproep voor een solidariteitsdemonstratie in Nijmegen, aanstaande donderdag, 22.00 verzamelen op het Centraal Station. Hopelijk worden er snel meer initiatieven genomen en bekendgemaakt – en dan ook graag op iets minder onpraktisch-late uren…