Griekenland: herdenkingen en sociale spanning

“Morgen, 17 november, markeert de 36ste verjaardag van de studentenopstand tegen de ciattuur in november 1973. De verjaardag is slechts dagen verwijderd van 6 december, de markering van één jaar na de moord op Alexis – wat bovenop een reeds explosieve situatie komt – , en minder dan een maand voor 15 december, wanneer de smerissenn die hem hebben vermoord, Korkoneas en Saraliotis, terecht staan.” Dat schrijft het weblog After the Greek Riots. Dit is  een blog dat de komende weken extra aandacht waard is, want met de genoemde herdenkingsdata en dat proces, zal er  waarschijnlijk – en hopelijk – weer fors en radicaal protest in Griekenland plaatsvinden.

Wat wordt er op genoemde data zoal herdacht? Eerst 17 november. Op die dag in 1973 bereikte een dire dagen durende opstand tegen de militaire dictatuur destijds een hoogtepunt – en werd bloedig neergeslagen. De opstand begon als studentenprotest voor verbeteringe  op de universiteit.  Studenten bezetten de Polytechnische Universiteit in Athene. Maar al snel klonken leuzen en eisen tegen die dictatuur zelf, tegen de Amerikaanse invloed op het land, vóór democratie. Arbeiders dedenmee aan de opstand, boeren sloten zich aan, actievoerders wierpen barricaden op. De politie opende de aanval met traangas, maar uiteindelijk kwamen er tanks aan te pas om de opstand bloedig neer te slaan. De website Greece index heeft een levendig verslag met foto’s van de gebeurtenissen.

De opstand was gericht tegen een militaire dictatuur die in 1967 uit een staatsgreep was voortgekomen. Aanloop en achtergronden geeft Stephen marks in “Greece – The Junta Stumbles”, International Socialism, 65, december 1973. Hjj vertelt over de burgeroorlog in Griekenland vanaf 1944, toen rechts, gesteund door Britse en Amerikaanse interventie, een linkse guerrillabeweging versloeg. Hij vertelt over de zeer beperkte democratie van de jaren die volgden: weinig vakbondsrechten, heel weinig legale ruimte voor links, geknoei met verkiezingen, een heel sterk en invloedrijk leger. Hij vertelt over de opleving van arbeidersstrijd in het kielzog van een gematigd politicus die verbeteringen beloofde, maar door de protesten links verd ingehaald.

De regering kwam ten val, rechts regeerde weer maar de onrust duurde voort. Nieuwe verkiezingen gingen niet door: vier dagen voor de verkieingscampagne begon, grepen kolonels de macht en was de dictatuur een feit. Van vakbondsrechten bleef weer weinig over, activisten verdwenen in concentratiekampen. Maar arbeiders bleven weerstand biede, en vanaf het begin van de jaren zeventig kwamen ook studenten in beweging. Parlementaire politici wilden weer hun politieke spel kunnen spelen en waren bovendien bang dat de voortdurende onderdrukking een sociale explosie ou uitlokken. De opstand van november 1973 liet zien hun angst niet ongegrond was.

De opstand maakte de positie van de militaire machthebbers vrijwel onhoudbaar. Kort daarop vervingen ze hun leider, Papadopulos. Maar het bewind was niet meer te redden, er kwam een democratisering waarin de traditionele politici weer via verkiezingen de posities verdeelden, maar waarin vakbonden en links zich ook weer konden laten gelden. De regering wisselde sindsdien tussen de conservatieven van Nieuwe Democratie, en de sociaaldemocraten van PASOK. De laatsten zijn  sinds kort weer aan de beurt, na en stevige verkiezingsoverwinning.

De opstand van 1973 wordt jaarlijks geherdacht. Gevestigde politici betuigen de opstand eer, zo ook vandaag. De president van Griekenland zei vbij een herdenkingsplechtigheid: “degenen die opstonden tegen de junta van 1967 tot 1974 vormden modelvoorbeelden van gedrag, levenshouding, en een code van waarden.” Prachtige woorden toch? Zo betuigen politici hun dankbaarheid aan een opstand die ertoe bijdroeg dat zij weer aan de macht deel konden nemen. Maar tegelijk staan die politici tegenóver de radicale vrijheidsdrang die in die opstand tot uitying kwam. Deze politici gebruiken de herinnering aan de opstand, maar verdedigen machtsposities en belangen die door dit soort opstanden juist aangevallen worden.

Dat is goed te zien aan de ontwikkelingen van de laatste dagen. Die staan in het teken van onderdrukking van anarchisten, met als excuus dat die betrokken zouden zijn bij een gewapende strijdgroep, de Kernen van Vuur Samenzwering (ook wel Cellen van Vuur genoemd). Veel wijst erop – zo valt uit berichtgeving via Libcom.org op te maken – dat de staat de anarchistische beweging via een voorwendsel hard wil aanpakken. Daar zou de angst van autoriteiten dat anarchisten met hun radicalisme wel weerr eens aansluiting ouden kunnen vinden bij veel breder ongenoegen onder vooral jonge arme mensen in Griekenland, wel eens een flinke rol in kunnen spelen. De staat, wiens leiders de opstandelingen van 1973 de hemel in prijzen, pakt rebellen van vandaag – de legitieme erfgenamen van 17 november 1973 – keihard aan. Over hypocrisie gesproken.

Die angst – en dat is tegelijk een hoop voor links! – is niet vreemd. Het was immers anarchistisch activisme dat zo treffend aansloot bij, en deels als gangmaker werkte bij, de grote opstand van jongeren in Griekenland in december vorig jaar. Die brak uit nadat politiemensen Alex Grigoropoulos, een jongen van 15 jaar, ombrachten. Belegeringen van politiebureaus door vele duienden schoilieren, grote rellen in Athene, bezettingen van allerlei gebouwen door actievoerders, dit alles samenvallend met ene grote, al geplande, landelijke staking – Griekenland verkeerde enkele weken in een min of meer revolutionaire situatie. Goede artikelen, uit zeer linkse en zeer zinnige hoek,  lees je op Libcom.org. “A Chronology of the Greece unrest” bijvoorbeeld, over wat er die weken gebeurde in Thessaloniki. En vooral “Greece unrest: Like a winter with a thousand Decembers”, een breder en veel diepgaander artikel.

 Onderdrukking, gecombineerd met het vastlopen van het verzet in een eindeloze herhaling van heftige actievormen met te weinig aansluiting bij bredere groepen arbeiders, leidden ertoe dat de  verzetsgolf terugweek. Maar demonstraties, rellen en ook aanslagen bleven plaatsvinden. Het vuur  was minder hevig, maar kleine vlammen bleven steeds opduiken. Met de nadering herdenking van de door dan Alexis Grigoropulos en de opstand daarna is er reële kans dat het verzet weer oplaait. De arrestatie van revolutionaire actievoerders lijkt mij een teken dat de  autoriteiten hier ook rekening mee houden – en zich voorbereiden.

Ik hoop dat het verzet in Griekenland de kracht heeft om deze repressie niet alleen te trotseren, maar opnieuw in de tegenaanval te gaan. En ik hoop dat, als er wéér een dode valt door politiekogels, Griekenland niet het enige land is waar dan uit protest de pleuris uitbreekt. En zou het sowieso geen goed idee zijn als linkse mensen in Nederland, viai bijvoorbeeld info- een discussiebijeenkomsten, zichzelf, elkaar en belangstellenden op de hoogte stellen van de intets belangrijke ontwikkelingen hett verzet in Griekenland – en erover te praten wat wij ervan zouden kunnen leren?

Griekenland, opnieuw opstand

Opnieuw is Griekenland een land dat in opstand raakt. Nee, ik doel niet zozeer op de stadsguerrilla die daar gaande is, met herhaaldelijk aanslagen op politiebureau’s en agenten. Daarover lees je het één en ander in een NRC-stuk, en ik kom er zometeen even op terug. Nee, ik doel ook niet op de verkiezingsnederlaag van rechts en de overwinning van de sociaaldemocratische PASOK. Daarover heeft International Viewpoint, magazine van de trotskistische Vierde Internationale (althans, één van de…) een nuttige, maar wel erg op de electorale kant van het verhaal gerichte, analyse.

Nee, ik doel op opstandige jongeren, scholieren om precies te zijn.   Die zijn bezig met een groot aantal bezettingsacties op scholen. Libcom, onmisbare website over opstandigheid buiten officiële kanalen, schrijft erover.

In Saloniki zijn 35 scholen bezet. ook in andere plaatsen vinden soortgelijke acties plaats. Actievoerders eisen verbeteringen op school, maar zijn ook kwaad vanwege pogingen om tegen bezettende scholieren strafvervolging in te zetten. In Athene vond een prachgtioge actie plaats. Een scholier weigerde in de houding te staan voor de nationale vlag. Hij kreeg straf. Daarop weigerden medescholieren de klas binnen te gaan, uit protest. De straf werd ingetrokken. Zo werkt solidariteit.

De lerarenvakbond OLME is tegen de strafvervolging van actievoerende studenten. Zelfs agenten voelen er weinig voor, omdat “dit alleen de situaatie maar extra doet ontvlammen, en tot een automatische reactie van leerlingen leidt louter bij het zien van politieagenten.” Dat laatste is geen solidariteit. Dat is ángst van de politie. Angst voor een boze jeugd. Welnu, die angst lijkt mij een teken van vrij gunstige krachtsverhoudingen. Die angst stemt me positief.

Het is niet te zeggen hoe dit verder gaat. Maar minder dan een jaar geleden, in december 2008,  waren jongeren óók in opstand, op nog veel grotere schaal en met enorme felheid. Aanleiding was het doodschieten van een 15-jarige jongen. Maar de expoderende woede richte zich niet alleen tegen de politie, maar tegen een hele orde die jonge mensen tot werkloosheid of belachelijk lage lonen veroordeelde, en die op protest weinig beters wist te verzinnen dan onderdrukking. Die opstand ebde weg. Maar de onderliggende woede broeit nog steeds. Een volgende grote uitbarsting ervan is te verwachten, en de huidige acties kunnen daarvan wel degelijk een begin of voorbode zijn.

De politieke context is inmiddels wel iets veranderd. De gehate rechtse regering is in september via de stembus verjaagd. Er zit nu een sociaaldemocratiosche regering. maar erg veel verandert er weer eens niet.

Intussen woedt er een kleinschalige stadsguerrilla, zoals ik al zei. Dat is, gezien de houding van de politie, en de samenwerking van politiemensen met openlijke fascisten, niet vreemd. Maar het is geen actievorm die de strijd van de opstandige jeugd veel vooruit helpt. Aanslagen leiden bij rebelse mensen eventueel tot bewondering van mensen die óók de politie terecht verafschuwen.  Bij anderen leiden ze eerder tot angst, en tot toenemend begrip als de staat extra ‘veiligheids’-mtregelen doordrukt. Nee, ik heb er geen behoefte aan me tegen de linkse stadsguerilla-groepen te keren. Ik sta aan dezelfde kant. Maar ik ben het met hun aanpak oneens. maar waar aanslagen zelden toe leiden is: massale navolging. Het is voor de meeste mensen domweg geen optie om een machinegeweer aan te schaffen, ermee te leren omgaan, en de oorlog tegen de staat te gaan voeren. Veel meer dan passieve steun en begrip wekt het niet op. En als het om de macht van het geweer gaat, dan wint de orde van staat en fascisten dat steeds van de opstand. Bovendien is het een kwestie van tijd voor er omstanders geraakt worden. Dat zou het begriop dat er voor radicaal verzett in Griekenland wel degelijk bestaat, snel in afwijzing en steun aan het gezag kunnen helpen omslaan. Kortom: stadsguerrilla is niet effectief, en te makkelijk zelfs contraproductief.

De opstand heeft een andere kracht: actief verzet van zoveel mogelijk mensen sámen. De scholieren die nu actie voeren, laten de weg zien. Als ze een verbinding vinden met arbeiders – óok keer op keer in verzet, zoals in een staking tegen privatisering in Piraueus, waar het Griekse dagblad Ekathemerini over bericht (LibCom maakte me op deze zaak attent trouwens)  - dan kan de kracht van de revolte onstuitbaar worden. En verbindingen bouwen tussen scholieren en arbeiders is geen illusie. Per slot van rekening gaat het in heel veel gevallen gewoon om de ouders van de boze scholieren…

Griekenland: verkiezingen, weerzin en verzet

Kiezers in Griekenland hebben bij parlementsverkiezingen de rechtse regering van premier Karamanlis een flinke nederlaag bezorgd. Dat is goed nieuws. Kiezers hebben de sociaaldemocraten van Papandreou aan een meerderheid in het parlement geholpen. Zijn partij, PASOK, gaat de nieuwe regering vormen. Dat is geen slecht nieuws, maar ook bepaald geen reden tot grootse verwachtingen. De sociale crisis die Griekenland al vele maanden teistert verdwijnt met deze verkiezingen bepaald niet. De context waarin die plaatsvindt is echter door de verkiezinge niet meer helemaal hetzelfde.

Karamanlis schreef  de verkiezingen van vandaag uit in september 2008, twee jaar voor zijn ambtstermijn zou aflopen. Hij hoopte hiermee een nieuw mandaat te krijgen voor zijn rechtse beleid. Dat is dus finaal anders gelopen. PASOK kreeg 43,3 procent van de stemmen krijgt, Karamanlis’ Nieuwe Democratie 36,2 procent, aldus een voorlogige uitslag na telling van 8 procent van de stemmen. Dat betekent volgens het Griekse kiesstelsel dat PASOK een absolute meerderheid krijgt: tussen de 151 en 159 van de 300 parlementszetels. In Griekenland wordt namelijk 260 zetels evenredig volgens de uitslag verdeeld; de resterende 40 zijn een bonus voor de grootste partij, nu dus voor PASOK.

PASOK heeft dus gewonnen. Maar voorál: ND heeft verlóren. De tweee partijen boden verschillend beleid als antwoord op de economische crisis. maar de indruk lijkt gewettigd dat niet die verschillen de doorslag gaven, maar de wijdverbreide afkeer van de ND-regering – een afkeer die eer gegronde redenen had.

Eerst maar die verschillen. Ja,  de verkiezingen hebben iets weg van een familieruzie, zoals NRC aangeeft. Niet alleen zijn de families Karamanlis en Papandreou al tientallen jaren leveranciers van leidende politici: “ruim zeventig van de kan didaten voor de komende verkiezingen gaan terug op vader, grootvader, oom of echtgenoot.” Maar de families maken niet alleen ruzie om de macht, de twee grote partijen presenteren ook twee soorten van beleid.

ND kondigde twee jaar van strenge bezuinigingen aan, om het begrotingstekort en de grote staatsschuld terug te dringen. Dat is ongetwijfeld in lijn met wat er in EU-vernand van Griekenland wordt verwacht. Maar het betekent ook een grote dreigende aanval op de arbeiders in Griekenland, hun pensioenen, hun uitkeringen, hun salarissen – met name van ambtenaren – hun werkgelegenheid, met name als in de vrij forse staatssector gehakt zou gaan worden.

PASOK bood een stimuleringsprogramma aan voor de economie, ter waarde van 3 miljard euro. Aan dat geld denkt PASOK te komen door hogere belastingen voor de rijken, en sowieso door belastingontduiking steviger aan te pakken. Ook wil PASOK een “groene economie” en bestrijding van armoede.

De verschillen leken dus aanzienlijk. Maar zo enorm is het verschil niet. Je zou kunnen zeggen dat ND wil wat het kabinet-Balkenende in de toekomst ook wil: zeer stevig bezuinigen. PASOK wil wat het kabinet Balkenende nu doet: stimuleren van de economie om uit de crisis te komen. PASOK voorziet dat stimuleringsbeleid van wat  meer progressieve extraatjes dan Bos  weet los te peteren van zijn collega’s.

Maar ik denk niet dat heel veel kieers op PASOK hebben gestemd wegens  het verkiezingsprogramma van die partij. Weliswaar wint PASOK een meerderheid, maar dat is geen blijk van vertrouwen in die partij. Negen van de tien mensen in Griekenland geeft aan dat ze geen énkele partij nog vertrouwen. De Volkskrant haalt enkele mensen aan: “Ik ga normaal altijd stemmen, maar ik weet niet of ik it keer ga. Politici zijn toch allemaal schurken”, zegt een ober. Een jonge journalist met rechtse ouders – en met een maandinkomen van 400 euro – zegt: “Ik sta ook achter hun gedachtengoed (dat van ND, Peter Storm) . Maar ik ben ontevreden over de schandalen en de toestand van de economie. Maar Papandreou vertrouw ik niet. Het is echt een dilemma.” Een hoogleraar in Athene zegt: “In de jaren tachtig  was er ook een economische crisis en bijbehorend pessimisme, maar er was geen woede. Nu zijn heel veel mensen boos op de politieke klasse.”

Die woede heeft zich kennelijk gericht op de zittende regering, mensen hebben in groten getale hun stem voor PASOK gebruikt op van Karamanlis en zijn ministers af te komen. Een correspondent van Aljazeera zegt: “Ik denk dat het overheersende gevoel van deze verkieingen was ‘gooi de schurken eruit’ (throw the rascals out), waarmee ik bedoel dat  Nieuwe Democratie gezien werd als corrupt en incompetent – ze waren de aansluiting kwijt (they had lost their touch).” Voor de afkeer van de ND-regering was en is heel veel reden. Er zijn de onophoudelijke corruptieschandalen, “een serie schandalen rond pensioenfondsen en illegale bouwlocaties, waardoor vier ministers en een tiental partijfunctionarissen moesten opstappen.” Er zijn de bosbranden, zomer na zomer, waartegen officiële instanties nogal inefficiënt tegen optraden, een falen waarvoor politici slappe excuses naar voren brengen. Zo las ik dat een regeringswoordvoerder een recente grote bosbrand weet aan… teveel pijnbomen! Inderdaad, zonder bos kun je ook geen bosbranden krijgen.

Er is ook de naschok van de gebeurtenissen van december 2008. Toen schoot de politie een 15-jarige jongen dood in een wijk waar veel radicaal-linkse jongeren wonen. Meteen brak er een opstand uit, met vele duizenden scholieren ens sdenten die politiebureaus belegerden, demonstraties en grote straatgevechten met de politie hielden. In dezelfde week vond er ook een grote staking plaats tegen het economische beleid van de regering. PASOk riep de regering op tot aftereden, en versterkte daarmee haar positie als electoraal alternatief. Tegelijk hield PASOK zich verre van het woedende straatprotest, zoals we dat van sociaaldemocraten ook gewend zijn.

De maanden daarop smeulde het verzet van radicale jongeren verder, met regelmatig kleine rellen en betogingen. Ook was er een kleinschalige stadsguerrilla van linkse groepen, met nu en dan een aanslag op een bankgebouw en een enkele keer tegen een politieman. Het is de moeite waard om dit type beweging in de gaten te houden, bijvoorbeeld via het weblog After the Greek Riots. Dit type van verzet doet er in de Griekse verhoudingen toe, en kan door linkse mensen maar beter niet niet als marginaal randverschijnsel genegeerd worden, wat je ook van specifieke actievormen denkt.

Tegelijk vonden er stevifge vakbondsstakingen plaats tegen het regeringsbeleid. Dit alles in een context van een stevige economische crisis en een jeugdwerkloosheid die inmiddels 20 procent bedraagt. Dat laatste werkt ook het grote radicalisme van veel jongeren – met alle kanttekeningen erbij toch een inspirerend iets, trouwens – in de hand.

Nu is die gehate rechtse regering weg, en dat stemt vrolijk. Er is echter voor vertrouwen in de komende PASOK-regering geen reden. PASOK heeft eerder geregeerd, en botste toen herhaaldelijk met zowel vakbeweging als radicale jongeren. Dat zal nu weer gebeuren, daar twijfel ik niet aan. Weliswaar heeft PASOK, zoals we zagen, wat aardige beloften gedaan. Maar als ze eenmaal regeren, zullen ze ongetwijfeld ‘ontdekken’ dat daarvoor geen geld is, dat de staatsschuld het niet toelaat, enzovoorts. De bezuinigingen waar ND mee dreigde, en waar mensen in meerderheid dus niet vooor kozen, zullen dan alsnog op de agenda verschijnen. Te vrezen valt dat het arbeidersverzet daartegen aanvankelijk getemperd zal zijn, omdat de gevestigde vakbeweging betere banden heeft met de sociaaldemocraten van PASOK dan met de openlijke ondernemerspartij ND. PASOK zal die connecties met de vakbeweging ongetwijfeld proberen te gebruiken om de vakbeweging tot ‘verantwoord’, dat wil zeggen niet al te strijdbaar, meegaand – gedrag te bewegen. Hopelijk steken zeer veel boze arbeiders – vakbondslid of niet – er een stokje voor en dwingen ze een stevige opstalling van de vakbonden tegen iedere verslechtering die regering en ondermemers door willen voeren af.

Maar met een voortwoekerende crisis, met het diepe wantrouwen van heel veel mensen tegen álle politici, en met de voortsmeulende vuur van revolte van jongeren liggen nieuwe uitbarstingen van verzet toch in het verschiet. Tegelijk ligt uiterst-rechts, in de vorm van de fascistische LAOS-partij, op de loer om de grote onvrede om te buigen en tegen migranten te richten. Deze partij zat al in het parlement, en dat blijft na de verkiezingen helaas ook zo.

Revolutionair links in Griekenland staat dan ook voor zware maar niet hopeloze optgaven. de strijd tegen komende bezuinigingen vergt aandacht, het organiseren van solidariteit met aangevallen immigranten, met of zonder verblijfspapieren, eveneens, en de strijd tegen een politie die grof tekeer gaat tegen vooral jonge anarchisten ook. Het zal revolutionair links, verdeeld als het is over meerdere trotskistische groeperingen plus misschien wel de grootste anarchistische beweging in heel Europa, niet makkelijk vallen. Maar de strijd zelf van arbeiders, jong en oud, en van scholieren en studenten, biedt een uitgangspositie om een werkelijk verzet op te bouwen: tegenover de nieuwe PASOK-regering, elke keer als ze haar progressieve toezeggingen niet nakomt; tegen een terugkeer van ND-rechts als PASOK haar steun van vandaag kwijtraakt; én tegen de opkomst van fascistisch rechts. Gezien eerdere gebeurtenissen – vooral de opstand van eind vorig jaar – blijft Griekeland een land om met extra grote aandacht te volgen.

Opmerkingen bij de arrestatie van een anarchist

Soms zie je op een gezapige zaterdag opeens zo’n kort berichtje dat je aandacht prikkelt, en dat na enig snuffelwerk zowaar aanleiding voor een weblogstukje is. Dat overkwam me dit weekend weer eens. Kop van het berichtje: “Griekse politie arresteert bejaarde anarchist”. Zowel mijn waardering voor het anarchisme als het feit dat ik gebeurtenissen in Griekenland na de revolte van december 2008  probeer te volgen, maakten dat ik het berichtje eventjes las.

Wat bleek?  Twee mensen hadden een bank beroofd inde Griekse plaats Trikala. Even later arresteerde de poltitie twee mensen, een 46-jarige Griek, en een 72-jarige Italiaan. Om die laatste draait het. Zijn naam is Alfredo Maria Bonanno, al tientallen jaren anarchist en schrijver waarin hij zijn kijk geeft op de soort revolutie die volgens hem noodzakelijk is.

Wat moeten we met dit bericht? Van alles. Laten we het eerst eens over de bankoverval hebben. Ik word niet warm of koud van bankovervallen. Ik zie er geen revolutionaire verzetsdaad in. Maar ik reserveer mijn morele verontwaardiging graag voor ernstiger vergrijpen dan een bankroof. Ik woon in een land waarin banken als de DSB mensen mogen beroven door ze dubieuze waardepapieren aan te smeren, en daarvoor niet veel  meer straf krijgen dan een vermanend woord van minister Bos en een boete van 120.000 euro die ze nauwelijks mérken. Over de grenzen gaat het niet wezenlijk anders. Waarom mogen banken straffeloos mensen beroven, terwijl mensen die een bank beroven als vreselijke criminelen worden afgeschilderd en behandeld?

Het enige anti-sociale aan  een bankroof als deze is de, mogelijkerwijs traumatische, schrik die de daders aan personeelsleden – die het allemaal ook niet kunnen helpen – kunnen hebben toegebracht. Maar dat er een bedrag van 50.000 euro verhuist vanuit de kluis van een bank naar mensen die er ongetwijfeld iets zinnigers mee weten te doen dan als bankkapitaal dienen – dat kan ik geen ramp, geen wandaad, vinden.

Maar hebben de twee het dan gedaan? Het bericht baseert zich op een woordvoerder van de Griekse politie. Eéén ding over de politie in het algemeen, en de Griekse in het bijzonder. Niets van wat zo’n instantie beweert kan op voorhand als waarheid worden gezien. De geloofwaardigheid van het gezag in dit soort aken is wat mij betreft minimaal. Griekse autoriteiten – en niet alleen zij – arresteren wel vaker radicaal-linkse mensen wegens zaken waar ze niets mee te maken hebben. Het valt niet uit te sluiten dat ze nu ook een anarchist te grazen hebben willen nemen, en een bankoverval gebruikt hebben als excuus om hem op te pakken.

Is het dan uitgesloten dat hij en de 46-jarige Griek het gedaan hebben? Nee, dat niet. Er ís een stroming binnen het anarchisme die bepaalde vormen van roof – van grote kapitalistische instellingen – als legitiem actiemiddel, of als uitdrukking van verzet tegen burgerlijke orde en moraal, ziet. Het is geen promonente stroming binnen het anarchisme, hoezeer rechtse publicisten ook graag hun best doen om het hele anarchisme als stroming van gewelddadige relschopp[ers en criminelen af te schilderen. Maar het is ook onzinnig om te ontkennen dat dit type anarchisme bestáát.

Het is dus dénkbaar dat ze het hebben gedaan, vanuit een politiek motief. Maar voor hetzelfde geld zaten ze gewoon krap bij kas. Ik roep ook wel eens, als ik wat leuks wil doen dat geld kost: ik beroof morgen wel een bank. Weten wij veel, misschien hebben deze twee mensen wel de daad bij dit soort woorden gevoegd. Het zou zomaar kunnen… maar het zou ook zomaar kunnen dat de twee helemaal niets met de hele bankoverval te maken hebben gehad. Bewijs van hun schuld heb ik niet gezien.

Interessanter is echter het antwoord op de vraag: wie is deze  Alfredo Maria Bonnano? Ik had niet van de man gehoord, ik ben positief-belangstellend in het anarchisme, maar geen anarchisme-expert. Enig vluchtig gesnuffel, via het vrijwel onvermijdelijke Wikipedia en via Indymedia,  leerde dat het hier een anarchist betreft die al heel wat jaartjes meeloopt. En zoals het een serieus revolutionair vrijwel betaamt, heeft hij van die vele jaartjes ook enige tijd in de gevangenis gezeten.

Hij heeft een reeks publicaties op zijn naam staan. Eén van die publicaties heb ik vandaag on-line zitten doorlezen, en dat was geen nutteloze tijdsbesteding, en ook niet onaangenaam. Het gaat om een werk uit 1977 dat ook in het nieuwsberichtje genoemd werd: “Gewapend plezier”. Ik heb de Engelstalige tekst bekeken: “Armed Joy”. Het is een tekst trouwens waarvoor Bonnano 18 maanden in de gevangenis heeft gezeten,en die volgens de inleiding van het boek uit Italiaanse bilbliotheken moest worden verwijderd. Zeer vrijheidslievend, zeer democratisch allemaal.

Uit de tekst blijkt dat Bonanno gewapende strijd tegen de staat – concreet: tegen politieagenten en dergelijke – nodig en juist vindt. ik vermoed dat dát de reden was waarom de Italisaanse staat hem achter slot en grendel gooide. maar de kern van de tekst, het zwaatepunt, ligt niet bij die gewapende strijd zelf. Hij voert in “Armed Joy” een polemiek tegen andere delen van de revolutionaire beweging die hij verwijt niet diepgaand-revolutionair genoeg te zijn

Zo valt hij de gangbare revolutionaire politiek aan omdat die werk, arbeid, zo centraal stelt. Arbeid is de basis van de uitbuiting. Het gaat er volgens hem niet om het arbeidsproces over te nemen, de productiemiddelen in handen te nemen, productie in zelfbeheer  te organiseren of zoiets. Waar de productie centraal staat, daar staat de onvrijheid, de arbeidsmoraal van het kapitalisme, nog altijd centraal. De wereld van de arbeid is de wereld van de vervreemding. Daartegenover wil Bonanno het “plezier” - misschien beter: de vreugde - uit de titel  van zijn tekst naar voren schuiven – gewapenderhand, in de revolutionaire strijd die tegelijk speels en serieus is.

In het voorbijgaan keert hij zich ook tegen andere vormen van gewapende strijd, zoals de soort stadsguerrilla die de Rode Brigades en de RAF voerden in de tijd dat hij dit schreef. Díé gewapende strijd was niet vreugdevol, maar wortelde in het aloude plichtsbesef, met haar discipline en opofferingsgezindheid – kortom, in de door Bonanno verfoeide wereld van de arbeid.

Bonanno maakt veel scherpe observaties, die bij mij ook herkenning oproepen. Inderdaad – het is niet zijn rechtstrekse onderwerp, maar wel eraan verwant denk ik - voelt actief zijn als revolutionair te vaak als een báán, als arbeid. Inderdaad ontbreekt de vreugde nogal eens. Inderdaad is arbeid sowieso niet iets dat in zichzelf vrij is, ook niet na een arbeidersrevolutie.

Karl Marx had het in dit verband over het “rijk van de noodzakelijkheid”: de noodzaak om in het bestaan van mensen te voorzien. Dat rijk van de noodzaak, de wereld van de arbeid, van de productie, moest natuurlijk onder democratische zeggenschap van de maatschappij komen te staan. het werk kon en moest ook ontdaan worden vande onaangename werkomstandigheden, het geush door chefs en dergelijke, die arbeid in het kapitalisme ook tot zo’n hel maken. Maar er blééf een element van noodaak, van dwang, van ónvrijheid in aanwezig. Onontkoombaar. 

Daarnaast was er het “rijk van de vrijheid”:  de ontplooiing van de menselijke mogelijkheden,  waarvoor steeds meer tijd en ruimte kwam naarmate het mogelijk werd door technische ontwikkeling in steeds minder tijd in de behoeften van de maatschappij en haar leden te voorzien. Marx spreekt in Het Kapitaal, deel 3, van “die ontwikkeling van menselijke energie die een doel op zichzelf is, een waar rijk van vrijheid, dat echter alleen tot bloei kan komen met dat rijk van noodzakelijkheid als basis. De verkorting van de arbeidsdag is hiervoor de elementaire voorwaarde.”  De sleutel was dus: steeds korter hoeven werken, steeds meer écht authentiek vrije tijd.

Over dit soort complexiteiten maakt Bonanno zich nauwelijks druk. Over hoe in de communistische wereld waar hij voor vecht, de mensen hun basisbehoeften bevredigd gaan zien, is hij erg summier. Maar zijn polemische aanval op arbeid-als-norm is daarmee niet weerlegd. Stof tot nadenken biedt Bonnano zeer zeker.

Stof tot denkwerk trouwens ook, en tot vermaak. De tekst zit vol wrange humor, maar ook vol ingewikkelde formuleringen. Ik snap lang niet altijd wat hij bedoelt. Hij is duidelijk beïnvloed door het Situationisme, een revolutionaire stroming uit vooral de jaren zestig van de vorige eeuw die marxistische analyse, anarchistische rebelsheid en surrealistische beelden en visies combineert.

Centraal staat in het Situationisme het begrip “het spektakel”, waarmee Situationistisch theroreticus Guy Debord het verschijnsel aanduidde dat de kapitalistische werkelijkheid een wereld van illusies uitstraalt, een vervreemdende schijnwerkelijkheid waardoor allerlei aspecten van de maatschappij déél worden, ondergeschikt blijven, aan het kapitalisme. We leven in een schijnwereld die tegelijk een hele reële wereld van uitbuiting en geweld is, en waar we veroordeeld zijn tot de rol van toeschouwer van iets waar we geen greep op hebben. De titel van Debords bekendste werk zegt het al: , “Le Societé du Spectacle”, in het Franse origineel, “De spektakelmaatschappij”. De Engelse vertaling staat on-line: “Society of the Spectacle”.

Het begrip “spektakel” hanteert ook Bonanno veevuldig in zijn tekst, al is zijn proza verder wel een stuk minder ingewikkeld dan dat van Debord. De tekst doet ook wel een beetje denken aan een veel recenter werk dat onder revolutionair links opgang heeft gemaakt: een Franse tekst geschreven in de nasleep van de rellen in de Franse voorsteden in 2005. De vertaling in het Engels heet: “The Coming Insurrection”.

Net als bij de tekst van Bonanno bevat ook dit werk veel leerzaams dat overdenking verdient, ook al ben ik het met lang niet alles eens. Zoals zo vaak bij anarchisten en aanverwante revolutionairen: ook al ben je het met het hele verhaal niet eens, er valt meer van te leren dan menig marxist helaas nog steeds denkt.

Fascisten in Griekenland vallen migranten aan

Griekse fascisten hebben in de hoofdstad Athene een gebouw waar migranten woonden angevallen. Ze sloegen volgens een politiewoordvoerder drie van deze mensen het ziekenhuis in,  aldus de NRC. De BBC meldt vijf gewonden.

De migranten, mensen uit Noord-Afrika, zonder verblijfsvergunning, woonden in een leegstaand gerechtsgebouw, onder treurige omstandigheiden, onder water en stroom. De groepering Gouden Dageraad hield een mars naar dat gebouw, met leuzen als “Buitenlanders betekenen misdaad” en “wij zijn vreemdelingen geworden in eigen land”. Van deze racistische leuzen naar racistisch geweld was het maar een kleine stap. De bewwoners verweerden zich tegen hun aanvallers door van alles uit het raam terug te gooien.

Tweehonderd linkse demonstranten protesteerden tegen de fascistische aanval. De BBC meldde al dat de oproeprpolitie klaar stond om links en de fascisten uiteen te houden. De NRC schrijft inmiddels dat de politie heeft opgetrteden, met traangas, terwijl jongeren brand stichtten en auto’s omgooiden. Ook meldt de NRC twee arrestaties. Het is uit deze berichtgeving niet  helemaal duidelijk of de politie hier tegen links optrad, tegen de fascisten, of tegen allebei. Maar migranten klaagden volgens het BBC-artikel dat de politie weinig tot niets deed om hen tegen de fascisten te verdedigen.”Wij deden niets. Waarom behandelt depolitie ons zo? De politie deed niets. Hier in Griekenland bestaan mensenrechten niet”, zo zegt Fouad, één van de bewoners,een marokkaan van 33 jaar. Het vermoeden is dan ook gewettigd dat de politie-inzet eerder tegen links dan tegen de fascisten zal zijn gebruikt.

Dat vermoeden wordt versterkt als we even kijken om welke uiterst-rechtse groepering het hier gaat. Gouden Dageraad deed eerder de afgelopen maanden van zich spreken. In december, toen jongeren in opstand waren gekomen nadat een agent een jongen doodschoot, vo\iel de maan ook al.in Patras vond toen een demonstratie van 3000 mensen plaats. De politie viel deze betoging aan, samen met een groep van tientallen fascisten. Die laatsten riepen: “Bloed-Eer-Gouden dageraad”. Geen bewijs dat het daadwerkelijk leden van deze groep waren, maar wel een vingerwijzing die kant op. Dat politie en fascisten zij aan zij staan tegenover links is bepaald geen ver gezocht idee.

De connectie is nog steviger. Alexis Grogoropulis,de jongen wiens dood aanleiding wwas tot de opstand van december, is doodgeschoten door agent met de naam Korkoneas. Indymedia meldde op 11 december dat deze manniet alleen uit een familie met nazi-bindingen kwam: hij zou zélf lid zijn van een fascistische groepering, namelijk van… Gouden Dageraad. Of hiervan hard bewijs is, weet ik niet. maar de aanwijzingen van rechstreekse verbanden tussen politie enerzijds en georganiseerde fascistische zoals Gouden dageraad, zijn onmiskenbaar. Dat de politie dan ook de migranten vandaag onbeschermd liet toen de fascisten ze aanvielen, en zich liever richtte tegen linkse actievoerders diede migranten te hulp kwamen – is meer dan aannemelijk.

Een slotopmerking over het woordgebruik hier trouwens. De NRC noemt de Gouden Dageraad niet,maar heeft het over ‘ultranationalisten’. De BBC noemt de groep wel, en duidt ze aan als ‘extreem-rechts’. Dat is allebei beter dan de plaatselijke berichtgeving destijds, rond de fascisten in Patras in december: die werden veelal aangeduid als ‘respectabele burgers’ en ‘winkeliers’ die in actie kwamen tegen mensen die ‘het recht in eigen hand namen’.

En ja, Gouden Dageraad is ultra-nationalistisch en extreem-rechts. Maar laten we dit soort groepen openlijk aanduiden voor wat het zijn: groepen in de traditie van Hitler en Mussolini, oftewel fascistische groepen.verhullend taalgebruik is wel het laatste dat we nu kunnen gebruiken, nu de dreiging vanopkomend fascisme zo openlijk de kop opsteekt.

Griekenland blijft land van opstand

De opstand van jongeren in Griekenland, uitgebroken na het doodschieten van de 15-jarige Alexis Grogoropoulos, laait op. De BBC meldt dat er in Athene vandaag weer gevochten is tussen jongeren en politie. Dat gebeurde in het kielzog van een demonstratie van studenten.tegen hervormingen in het onderwijs. Hoe groot die demonstratie is, vertelt de BBC – kennelijk meer gefixeerd op het geweld – er helaas niet bij. Op het weblog On the Greek Riots staat meer: de demonstratie bracht 10.000 mensen op de been, met een anarchistisch blok van 2000 mensen. Overigens is op dat weblog de oude berichtgeving, van de gebeurtenissen in december, niet meer terug te vinden, wat ik erg jammer vindt omdat hierdoor het terugzoeken van wat er precies is gebeurd erg lastig wordt. Het kan best zijn dat het huidige bericht over enige tijd dus ook al weer verdwenen is.

De nieuwe demonstratie komt na een periode van kleinere acties – en van scherpe onderdrukking door de Griekse staat. Op 4 januari beschoten onbekenden een agent van de oproerpolitie; de man raakte ernstig gewond. De politie zegt aanwijzingen te hebben dat een uiterst-linkse groepering, Revolutionaire Strijd, verantwoordelijk is. In de Christian Sscience Monitor vond ik een artikel dat ingaat op de kans dat hiermee stadsguerilla-activiteiten in Griekenland zouden kunnen herleven; eerder was een groep, 17 November geheten, op dit front actief. Hun acties kostte in de loop der jaren 23 mensen. In 2002 rolde  de Griekse staat de groepering op.

Een herleving van dit soort strijd zou ik geen goed nieuws vinden: op het terrein van gewapende strijd is de staat de expert, en het is dom om de staat juist op haar sterkste punt aan te vallen. De strijdvorm is, wegens haar ondergrondse aard, ook kwestbaar, je isoleert je er als activist erg snel mee van bredere groepen in de bevolking vor wiens rechten je toch denkt op te komen. Er is echter ook een andere mogelijke achtergrond van de aanval op de politieman: een provocatie vanuit de Griekse staat zelf, om repressie van links te rechtvaardigen uit anti-terroristische overwegingen.

Dat de staat zijn kans schoon zag na de aanslag op de agent is wel duidelijk. Libcom.org bericht over de arrestatie van 72 mensen, vaak feitelijk alleen vanwege hun vermeende (doorgaans anarchistische) opvattingen. Sommigen werden beschuldigd van wapenbezit – vanwege een zakmes bijvoorbeeld. Ze qwerden snel vrijgelaten wegens gebrek aan bewijs. De politie viel ook binnen bij een advocaat die opkomt voor mensen die slachtoffer werden van staatsgeweld.

Het is goed om te zien dat deze repressiegoldf mensen vandaag er niet van heeft weerhouden om de straat op te gaan. De opstand van de jeugd in Griekenland blijft een van de meest hoopgevende gebeurtenissen, en het voortduren ervan is buitengewoon welkom.

“Griekenland is overal”: impressies van solidariteitsdemonstratie Amsterdam

De solidariteitsdemonstratie met de opstand in Griekenland, afgelopen donderdagavond, bracht rond de 200 mensen op de been en is wat mij betreft tamelijk succesvol verlopen.

Bij het begin van de actie…

Geld voor de bankiers, kogels voor de jeugd...

Smeris, zwijnen, moordenaars...

Zet je TV uit - bewustzijn wordt op straat gebouwd...

Het was een lange wandeling: van het verzamelpunt op het Spui, zogzaggend door de binnenstad naar het Griekse verkeersvureau, en vervolgens naar het hoofdbureau van politie, om te eindigen bij kraakcafé en actiebolwerk Vrankrijk.

Maar voor we gingen lopen werd er eerst verzameld, waarna spandoeken werden ontvouwd en een tweetal toespraken werden gehouden: één door een Griekse jongeman, die uiteenzette waar de strijd in Griekenland zich tegen richtte, en opriep tot solidariteit; en één door een Nederlandse activiste, die een vertaling van een deel van een vlammende verklaring voorlas van arbeiders die een gemeentehuis in Aghos Dimitros bezetten: “Wij zijn in burgeroorlog met de fascisten, de bankiers, de staat en de media die een gehoorzame maatschappij willen” (ik vertaal nu even zelf van de Engelstalige tekst die op Libcom.org te lezen staat). Biede toespraken werden op diverse plekken onderweg herhaald, onder meer bij het Griekse verkeersbureau.

De demonstratie was levendig, al zakte het scheeuwen van leuzen op een gegeven momentt een beetje weg, waarschijnlijk vanwege de vrij lange route, ook over wat stillere straten. Een enkel rotje deed de in tweevoud opgedraafde politie-te-paard eventjes schrikken. Maar de actievoerders brachten hun – en mijn – strijdlust overwegend op vreedzame wijze tot uiting.

Daar droeg de massieve politiemacht overigens niet bepaald toe bij. Eerst twee politiebusjes, later zelfs vier, deels met ME-ers in oorlogstenu gevuld. Twee agenten te paard. Een handvol platpettige dienders – met knuppels zeer zichtbaar. en een onopvallend-opvallend groepje agenten in burger dan bot grijnzend dan wel met verveelde koppen meeliep; ik vermoed een arrestatieteam.

Nadat bij het politiebureau een Griekse man de namen en omstandigheden had voorgelezen van door politie in Griekenland omgebrachte mensen – actievoerders, maar ook migranten en wilekeurige, van een klein vergrijp verdachte, mensen – ging de tocht verder. Op de Rozengracht wilde de politie dat we de stoep op gingen; een agent te paard ging in de demonstratie rondhobbelen, tot ergernis van demonstranten. De politiebusjes reden u pal naast ons, het leek erop of ze ons in wilden sluiten en iets van een confrontatie wilden uitlokken.

De kopgroep van de demonstratie – een hecht opererende groep anarchisten, voorzien van spandoek – reageerde briljant: we doken snel een zijstraat in, de groep zorgde ervoor dat iedereen snel meekwam – en de politiebusjes konden niet meer naast ons rijden. Vier busjes achter een optocht in een smal straatje achter ons aan zijn nauwelijk indrukwekkend, en veel minder bedreigend dan vier busjes vervaarlijk vlak náást een demonstratie op een brede weg. Ik vond dat deze groep anarchisten hier leiding gaf, op een effectieve, overtuigende en doortastende manier. Ze gaven er blijk van dat ze zich verantwoordelijk voelden voor de goede afloop van de héle demonstratie, en opereerden als de daar noodzakelijke voorhoede die ze in woorden weigeren te zijn maar in daden soms des te meer.

Na deze prachtige beweging werden de leuzen weer feller en de sfeer leefde op. In uitstekende stemming kwamen we na uitvoerig gezigzag bij Vrankrijk aan, vanwaar ik samen met een kameraad vrij snel richting station ging, om weer naar huis te gaan.

Hoe wwas de samenstelling van de demonstratie, en wat voor geluiden leverden de verzamelde kelen op? Ik zou zeggen: pakweg de helft Griekse jongeren. Zij zorgden ervoor dat we  niet vergaten wat de aanleiding was: “Alexis in Greece – killed bij the police”. verder riepen ze veel prachtige klinkende Griekse leuzen, waaronder “Smeris, varkens, moordenaars” in het Grieks. Dat weeerklonk ook herhaaldelijk in het Engels: “Cops, pigs, murderers”.

De rest van de demonstratie bestond naar mijn idee, voor een fors deel uit mensen van de autonome/ anarchistische beweging in Nederland. Die legt eer in met demonstraties als deze, en in het bewegen op straat in situaties die makkelijk op rellen kunnen uitdraaien, zijn veel van deze mensen briljant. Weet je bijvoorbeeld wat je moet doen om een agent-te-paard snel te doen vertrekken? Groepsgewijs op en neer gaan sprringen! Binnen de kortste keer hobbelde het arme dier weg, met berijder en al.

Maar de anarchistische insteek van veel demonstranten was ook een grote beperking. Een aantal leuzen als “No Justice, No Peace, Fuck the Police” en “No nations, No Border, Fuck Law and Order” zijn logisch en juist , gezien de moorddadige aanleiding van zowel het protest in Griekenland als de solidariteit hier. Maar “Vuur en Vlammen voor Elke Staat” en “Leve de Anarchie” lijken mij niet de leuzen die het meest geschikt zijn om grotere groepen  van ook niet-anarchisten aan te moedigen mee te doen.

Sowieso was het anti-politiegeluid wel erg overheersend. En het voelt wat onwezenlijk om tegenover agenten in Amsterdam “Cops, pigs, murderers” te roepen. in de kern is het wáár: de politie is er om de orde – die van hogerhand – te handhaven, tot de dood – ónze dood – erop volgt. Dat in Nederland het aantal dodelijke slachtoffers van politiegeweld heel klein is, komt niet omdat de politie principieel anders is dan in Griekenland, maar omdat er in Nederland minder verzet is dat hardhandig neergeslagen ‘moet’ worden. Punt is alleen dat je een leus waarmee je de politie standaard als moordenaars wegzet aan mensen buiten het radicaal-linkse wereldje vrij moeilijk uitgelegd krijgt, en dat daarmee uitbreideing van het protest niet echt wordt gediend.

Belangrijker is wellicht wat ontbrak. De revolte in Griekenland gaat niet alleen tegen de politie. Minstens zo belangrijk is de armoede en uitzichtsloosheid van veel jonge arbeiders, met of zonder werk, en van veel scholieren en studenten die een grimmige toekomst wacht. Deze sociale drijfveren werden nadrukkelijk wél benoemd in de toespraak van de Griekse man aan het begin en later. maar ik had de indruk dat voor veel van de Nederlandse actievoerders het anti-politiesentiment boven zo ongeveer alles ging, en dat vind ik een versmalling van thema die niet helemaal gezond is. Overigens valt me dat met demonstraties die vanuit de anarchistische/ autonome kringen georganiseerd wordt, meer op als ik zo terugkijk. Een antiracisme-demonstratie in juni van dit jaar leed aan een soortgelijke zwakte. Ik moet trouwens zeggen dat de uitstraling vanavond wel opener was, wellicht omdat er voor gekozen was om niet continu de muzikale Top Tien uit  plaatselijke kraakpanden en infocentra vanaf een geluidswagen af te spelen… Zo bleef er ook meer ruimte voor leuzen, waaronder fraaie exemplaren: “Griekenland is overal, breng de politiestaat ten val” bijvoorbeeld. Ja, ik weet het, wéér die politie…

Al met al ging het om een redelijke, maar toch ook redelijk eenzijdig-anarchistisch georiénteerde, demonstratie. Dat brengt weer eens de vervelende vraag naar voren: waar was de rest van radicaal links? Antwoord: vrijwel nergens. Ik heb géén georganiseerde zichtbaarheid bespeurd van welke uiterst-linkse groepering dan ook. Geen trotskistische groepen, geen stalinistische, maoistische groepen, níéts. Ik zag één iemand met een plank waar een gebroklen geweer plus de tekst “ontwapen” op stond. Daarmee is de radicaal-pacifistische eer gered, zullen we maar denken. Ik zag één iemand die ik van vroeger kende en destijds actief was in de SAP, toen die letters nog voor Socialistiese Arbeiders Partij stonden; of hij daar nog bijhiort weet ik niet. En ik ontmoette drie Internationale Socialisten, en dat deed me deugd. Maar dat is nog niet hetzelfde als een zichtbare georganiseerde inbreng van de Internationale Socialisten. En juist zo’n inbreng had tegenwicht kunnen bieden aan de boven geschetste, in het aanwezige anarchisme wortelende eenzijdigheid, andere typen van leuzen aan te heffen, en voor een meer naar buiten gerichte sfeer – met van buitenaf beter leesbare teksten op borden en spandoeken bijvoorbeeld – te helpen zorgen.

Natuurlijk, iedere organisatie heeft het volste recht om haar eigen keuzes te maken en weg te blijven. Maar het is mijn recht om die keuzes dom en contraproductief te vinden – waarvan acte. En waar anarchisten wel mobiliseren, en de rest van links de actie vrijwel boycot, moet de rest van links dan ook niet klagen over anarchistische hegemonie op dit soort acties. Ik heb zoiets eerder gezegd, en juist nu in Griekenland zich een revolutie aan het ontvouwen is, steekt dit des te meer. En als niet-anarchistisch linkse groepen nu hun eigen solidariteitswerk met  de opstand in Griekenland van de grond trokken, met een beter perspectief op bredere deelname, dan was het nog iets anders (al vind ik samen werken aan solidariteit doorgaans beter dan elke club voor zich). Maar ook daarvan merk ik tot nu toe weinig.

Goed, ik heb genoeg gemopperd. Ik ben blij dat ik gegaan ben – en ik ben nog blijer berichten te horen van internationale solidariteit elders – in New York bijvoorbeeld, waar studenten een deel van een universiteitsgebouw bezet hebben, deels uit steun voor de rebellen in Griekenland…

Demonstrant na afloop…

Dáár gaat het om...

Foto’s zijn van eigen makelij

Gastartikel: massaprotest Griekenland houdt aan

Onderstaand stuk is gemaakt door door Dylan Paauwe. Het lijkt me belangrijk genoeg om via mijn blog wat verspreiding en aandacht te krijgen. Dylan, bedankt! (1)

Massaprotest in Griekenland houdt aan, verspreidt en verdiept zich

 Terwijl de opstand in Griekenland aanhoudt en zich zelfs verspreid naar het bezetten van tv-zenders en radio-stations, vinden er ook van Spanje tot Rusland tot de VS, en ook in Nederland een reeks demonstraties plaats. Vorige week dinsdag al trokken zo’n 200 demonstranten in Den Haag op naar de Griekse ambassade. Deze acties zijn georganiseerd om solidariteit met de strijd in Griekenland te tonen, maar zijn ook gericht tegen de omstandigheden in het land zelf. Gisteren sprak ik op een vergadering ter voorbereiding van zo’n solidariteitsdemonstratie een Griekse student over de situatie in Griekenland, en de reactie daarop van mensen in het buitenland.
 
Georgios is lid van de Neo Aristero Revma (Nieuwe Linkse Stroming) die met klare taal reageerde op de moord op Alexandros Grigoropoulos, een 15-jarige scholier, de laatste druppel die de Grieken bracht tot de opstand van de afgelopen anderhalve week. Zo valt er in een verklaring van de NAR te lezen: “Zowel de regering als de staat bereiden zich voor om sociaal verzet dat opkomt door de enorme aanval die het kapitalisme aan het plegen is om over de crisis heen te komen, te breken [...] Het systeem probeert zich te beschermen tegen het opnieuw opkomen van sociale strijd, en promoot een nieuwe golf van ontslagen, een nieuwe armoede”.
 
Over de rellen is Georgios duidelijk: hoewel hij het niet eens is met alle acties, zijn ze een uiting van een rechtvaardige woede. De georganiseerde delen van de beweging in Griekenland proberen ondertussen de strijd naar een hoger niveau te trekken, vertelt hij. Dit doen zij aan de ene kant door bezettingen van tv-zenders en radio stations om hun boodschap te verspreiden, en aan de andere kant door middel van het organiseren van raden van arbeiders en studenten die het woord democratie uit het moeras trekken van de door de belangen van de rijken en (daardoor) machtigen gestuurde parlementaire “democratie”. De bij elkaar 700 bezette middelbare scholen en universiteiten komen hiervoor goed van pas.
 
De opstand in Griekenland brengt mensen in beweging ongeacht of ze voor dit alles ook maar één keer hebben overwogen om voor wat dan ook te gaan demonstreren. Zo vertelt Georgios dat voorheen a-politieke Griekse studenten in het buitenland vastberaden zijn om hun geluid te laten horen. Ook kunstmatige scheidslijnen op het gebied van nationaliteit en etniciteit worden doorbroken. In een pamflet getiteld “Dit zijn ook onze dagen”, verspreid door immigranten in Athene, komt dit laatste overduidelijk naar voren: “Deze dagen zijn voor de honderden migranten en vluchtelingen die zijn vermoord aan de grenzen, in politiekantoren, op hun werk [...] Deze dagen zijn voor het alledaagse politie geweld dat onbestraft en onbeantwoord blijft [...] Zij zijn voor het gezwoeg en het bloed van onze ouders [...] dit zijn ook onze dagen.”
 
Volgens Georgios hebben een aantal kleine partijen opgeroepen voor een algemene staking komende donderdag. Hoewel het onwaarschijnlijk is dat zo’n grote staking er komt, zal er zeker wat gebeuren. Ook in Nederland gaan we die dag de straat op. Om half 7 verzamelen we op het Spui plein, waarna een demonstratie door het centrum van Amsterdam wordt gehouden. We zullen laat zien dat in navolging van een wijdverspreide leus in Griekenland, ook déze nacht aan Alexandros toebehoort, en dat de beweging het laatste woord zal hebben. 

(1) Gezien de tijd heb ik geen energie gestoken in het consistent maken van lettertype etcetera met de andere stukken op dit blog. maar dat verhoogt wellicht juist de bijzondere status die een gast-artikel heeft

Solidariteit: tijd voor vleugje Athene in Amsterdam

De Franse president is bang, als we de NRC mogen geloven. De Franse president is bang dat protesten van jongeren, zoals die nu tien dagen lang  in Griekenland woeden, ook naar Frankrijk zullen overslaan.

” ‘Sarkozy vreest Griekse toestanden’”, schrijft de NRC. “Franse media weten het zeker:  de Griekse rellen hebben gisteren geleid tot het uitstellen van een belangrijke hervorming in het Franse voortgezet onderwijs. President Sarkozy raakte de afgelopen week steeds bezorgder over “het overslaan van de Griekse onrust”, zo citeren verschillende media medewerkers van de president.”

Het is niet het enige teken van nervosditeit die in hgere kringen is uitgebroken vanwege de jongerenopstand in Griekenland. Via Marxsite trof ik een artikel aan in The Independent:  “Are the Greek riots a taste of things to come?” Daarin schrijft Peter Poplar onder meer: “Er zijn kleinschaliger solidariteitsacties geweest van Moskou tot Kopenhagen, en economen zeggen dat landen met soortgelijke problemen rond hoge jeugdwerkloosheid zoals Spanje en Italië zich op  onrust voor dienen te bereiden.” En hij sluit zijn artikel af met de volgende zinnen. “De officiële statistieken voor Griekse jeugdwerkloosheid liggen niet zover af van de niveaus in andere Europese landen met een geschiedenis van massaprotest, zoals Frankrijk, Italië en Spanje.  Met de graffitti “De Komende Opstand” geschilderd op het Griekse consulaat in Bordeaux deze week, zijn de waarschuwingssignalen voor de leiders in de rest van het continent duidelijk.”  De World Socialist Website  (WSWS) heeft meerdere uitspraken in gevestigde media verzameld waarin de angst aan de top weerspiegeld wordt. De titel zegt het: “Heersende elite vreest ‘besmetting’ vanuit Griekenland.”

Deze vrees van machtigenheeft een keerzijde: de hoop van onderop, ónze hoop. Wat voor hun een waarschuwing is, dat is voor links een teken van hoop – álles beter dan passieve berusting terwijl de orde van die “leiders in de rest van het continent” jonge mensen de werkloosheid en armoede in duwt, en erger.

Tegen deze achtergrond mag duidelijk zijn wat het belang is van de solidariteitsdemonstratie met het Griekse protest donderdagavond in Amsterdam. We doen dat voor de Grieken-in-opstand. We doen het, lijkt me, tegelijk voor elkaar hier in Nederland, en waar ook. We zien de besmetting zich  maar wat graag naar Nederland uitbreiden, toch?

Eerst de betekenis voor het Griekse verzet. Hoe meer en hoe groter en hoe effectiever solidariteitsacties wereldwijd zijn, hoemeer de protesterende jeugd en hun bondgenoten zich gesterkt zullen weten, en hoe sterker zij zich zullen voelen. Omgekeerd: hoe meer goede solidariteitsacties er zijn, hoe meer de Griekse autoriteiten wete dat ze in de gaten gehouden worden. Als hun moraal ze dan niet tot terughoudendheid beweegt, laat dan de angst voor de veiligheid van Griekse ambassades en consulaten, en het gezichtsverlies dat ze leiden, enige terughoudendheid afdwingen. Daarmee wint de protestbeweging speelruimte. Vanuit Links in Griekenland wordt dit onderkend: Panos Garganas, van de Griekse zusterorganisatie van de Internationale Socialisten, I.S., zegt: “De solidariteitsprotesten wereldwijd hebben ons laten zien dat we niet alleen staan. Mensen dienen wereldwijd zij aan zij te blijven staan met de opstand in Griekenland.” Daarom: kómen, mogenavond, naar het Spui in Amsterdam! (De IS heeft het stuk waar deze zinnen uitkomt in vertaling op haar website gezet, maar de laatste zin weggelaten, wandaar dat ik naar de  bron in de Socialist Worker (UK) doorlink)

Dit soort protest kan echter meer zijn dan enkel solidariteit met mensen ver weg. Het kan een beginnetje zijn vanhet omzetten van onvrede die ook hier in Nederland bestaat, van jongeren die zich met uitzichtloze baantjes in leven moeten houden, hun studie niet meer kunnen betalen, werkloos worden vanwege de aanzwellende crisis, of het zat zijn om als vee te worden opgesloten in aula’s omdat scholen hun voorgeschreven 1040 uren niet zinnig ingevuld weten te krijgen. We herinneren ons toch nog hoe dat laatste ruim een jaar geleden aanleiding werd tot een heuse scholierenopstand in Nederland? Welnu, opkomen voor mensen die in Griekenland voor hun rechten opkomen kan een trigger zijn die ook in Nederland verzet tegen wantoestanden alhier op gang kan helpen brengen. Ook daarom: kómen, morgenavond, naar het Spui in Amsterdam!

Nee, de actie van morgenavond is, zoals veel van de solidariteitsacties met deopstand in Griekenland, niet probleemloos. De actie is, aan de poster en oproep te oordelen, door anarchisten opgezet, hetgeen op zich géén probleem is. Maar als er is voor gekozen is er een specifiek anarchistische actie van te maken, dan zou dat de uitstraling en het effect nodeloos versmallen. En dat is wél een probleem. Dat degene die op Indymedia de poster neerzet, er onder meent te moeten zetten “vuur en vlammen voor elke staat”, is natuurlijk als persoonlijke mening prima. Maar als de actie vooral díé boodschap probeert uit te dragen zullen ánderen – net zo boos over de dood van Alexandros Grigorolpulos, net zo vol van enthousiasme over het verzet in Griekenland, maar toevallig géén anarchist – zich toch misschien wat minder welkom voelen. Het anarchisme is een volslagen legitiem deel van elke authentieke protestbeweging. Maar het is zonde als een authentieke protestbeweging versmald wordt tothaar specifiek anarchistische onderdeel.

Maar hier moet wel wat aan worden toegevoeg. Anarchisten lopen momenteel voorp in het bouwen van solidariteit mat de opstand in Griekenland. dat strekt hen tot ongelofelijke éér, met alle kritische kanttekeningen die erbij te maken zijn. Andere politieke stromingen varieerdern van traag tot nalatig. Ik ben zelf geen anarchist, maar Marxist, zij het met stevige libertaire insteek. Maar ik vind dat, zolang anarchisten snel en alert reageren waar  Marxisten afhoudend en te bedaard blijven, we als Marxisten niet ál te hoog van onze rode torens mogen blazen. Als marxistische kritiek op anarchistische methoden een excuus zou zijn om niet mee te doen aan solidariteitsacties zoals die van komende donderdag, dan is dat triest.

Er is een veel beter antwoord te geven. Als niet-anarchistisch – bijvoorbeeld Marxistisch – links het doel van een actie – solidariteit met de opstand daarginds! - deelt, maar zich zorgen maakt over gekozen anarchistische uitstraling – wat is er op tegen om zelf gewoon, met openlijk uitgedragen eigen insteek, aan mee te doen? Het maakt de  actie groter en de uitstraling breder. het laat zien dat solidariteit met het griekse veret een erezaak is voor links, en niet alleen voor het anarchistische deel ervan. En het maakt de kans dat solidariteitsacties zich beginnen te verbinden met  strijd rond thema’s die hier in Nederland spelen, ook groter: méérdere stromingen hebben nu eenmaal meer connecties, ideeën en invalshoeken dan één.

Wie nu een houding inneemt van ‘met die rare anarchisten wens ik niet mee te lopen’, zonder zelf ook maar een bétere actie op touw te zetten, verzwakt en verzaakt de solidariteit. Juist ook daarom ben ik er gewoon bij, donderdagavond, 18.30, Spui, Amsterdam.

Opstand Griekenland, donderdag solidariteitsdemonstratie Amsterdam – KOMEN!

De opstand in Griekenland woedt feitelijk onverminderd voort, zo valt zelfs uit gevestigde nieuwsbronnen op te maken. Maar voor ik daarover doorga eerst dit:

Aanstaande donderdag, 18 december, vindt in Amsterdam een demonstratie plaats, uit solidariteit met het verzet in Griekenland. Verzamelen om 18.30, op het Spui. Dit dóét ertoe, ik ga erheen – jij toch ook?!

Goed. Dat gaat eventjes vóór. Terug naar de berichtgeving over de opstand zelf. Twee dingen daaruit. Premier Karamanlis bood vandaag excuses aan: “Ik weet dat burgers gekrenkt zijn. Ik neem daarvoor ons deel van de verantwoordelijkheid.” Hij zegde ook beterschap toe.

Het tekent de zwakte van Karamanlis en zijn regering. Wie zich sterk voelt hoeft geen steun te zoeken met een schamel en bibberig  ’sorry hoor’. De excuses van Karamanlis zijn feitelijk een eerbetoon aan de kracht van de protesten tegen zijn regering.

Met die protesten stelen jongeren de show – soms vrijwel letterlijk. Vandaag bezetten tien actievoerders korte tijd en studio van de staatsomroep. Ze lieten spandoeken zien met met tekst: ” Stop met kijken, ga de straat op”.  Hiermee onderbraken zij de reguliere nieuwsuitzending en gooiden ze hun protest eigenhandig nog eensgrote aantallen huiskamers in Griekenland in.

Nee, dit is bepaald nog lang niet voorbij. Onze solidariteit is allesbahalve irrelevant en allesbehalve kansloos. Tot ziens aanstaande donderdag, 18.30, Spui, Amsterdam!