Zonovergoten actievoeren tegen hogere AOW-leeftijd

Hete herfst? Het leek meer op lente, op de Coolsingel vandaag, daar tussen ettelijke duizenden andere mensen die actie voerden tegen verhoging van de AOW-leeftijd. Het was een goede actie, qua opkomst en qua sfeer. Naar alle waarschijnlijkheid komt er een vervolg, en dat is nodig ook.

De opkomst: het is bij zoits altijd lastig om een schatting te maken, een enkeling heeft nooit echt een goed overicht. Wat ik vanaf het podium hoorde – vijftien- tot twintigduizend – leek me overdreven positief, en zo’n mededeling staat op gespannen voet met de geloofwaardigheid die je als organisatoren van protest toch graag wilt hebben. Ik hou het op acht- a tienduizend mensen. En er waren vandaag nog drie actiebijeenkomsten tegen de hogere AOW-leeftiijd. Omroep Brabant meldt dat er vandaag in Eindhoven 5000 mensen bijeen waren. Nu.nl In Deventer waren 2000 tot 2500 mensen (volgens de politie dan, dus ligt het echte aantal waarschijnlijk hoger),  in Assen een paar duizend, zo blijkt uit berichtgeving van Nu.nl. Dat is een behoorlijke opkomst. Zelfs als we de laagste schattingen aanhouden, en de enkele duizenden in Assen vertalen naar een voorzichtige 2000, dan kom je landelijk toch tot  17.000 deelnemers.

Dat is heel netjes. De traagheid waarmee de vakbondstop tot dit soort manifestaties heeft opgeroepen – de hele campagne sleept al maanden aan – , droeg namelijk het ernstige risico in zich dat mensen het gevoel kregen dat de zaak al bekeken was, dat de hogere AOW-leeftijd er toch al bijna door is, en dat actievoeren weinig zin meer heft. De opkomst laat zien dat het zover nog niet is, dat er wel degelijk een forse bereidheid is om door te vechten.

De stemming onder mensen wees ook die kant op. Weliswaar vanaf het podium een soms bijna feestelijke vrolijkheid, maar ook oproepen dor “actie, actie” door presentatrice Carrie. Dat riepen ook deelnamers aan de manifestatie herhaaldelijk hardgrondig. De redelijk stevige taal van bijvoorbeeld FNV-voorzitter Jongeris, maar ook van radicale vakbondsbestuurder Niek Stam, kregen fors hoorbare bijval. k hoorde op het podium ook iemand van de vakbond De Unie, meen ik – en van het CNV. Die laatste liet nog eens duidelijk blijken dat we vooral flexibel moeten zijn, en ook niet perse aan de 65 jaar vast moesten houden. Wat doet zo’n iemand dan op zo’n manifestatie? Dat vroeg ik me af. Maar kennelijk is dit de prijs om ervoor te zorgen dat tenminste ook CNV-léden, zij aan zij met hun FNV-collega’s, aan de actie meedoen. Of die CNV-leden allemaal zo blij zijn met de dubieuze opstelling van hun leiding? Ik hoop maar van niet. In ieder geval hebben ook zij het veel strijdbaarder verhaal van Jongerius en vooral Niek Stam kunnen horen – en zich kunne voorzien van het radicalere actiemateriaal van aanwezige linkse organisaties, en zich kunnen laten inspireren door de hele sfeer.

Opvallend an de toespraken vond ik enkele punten die Jongerius naar voren brwacht. Zij vroeg aan aanwezigen wie er destijds in 2004, ook bij waren, eerst op de Coolsingen en darana op het Museumplein. Daarmee riep ze de grootschalige vakbondsprotesten uit dat jaar tegen afbraak van vervroegde pensioneringsmogelijkheden in herinnering. Ze wees erop dat toen PvdA-leider Wouter Bos ook op het Museumplein was. Nu heeft diezelfde Bos, verantwoordeliojk voor het voornemen om de AOW-leeftijd op te trekken, zijn “rode jasje” uitgedaan, aldus Jongerius. De vraag of dfat jasje destijds nog geloofwaardig was, is terzake. Maar de felheid waarmee  Jongerius nu tegen de PvdA  stelling neemt is opvallend, en nuttig.

Zeker zo opvallend was de toespraak van Niek Stam. Hij maakte duidelijk dat we ons frontaal tegen kabinet en ondernemers dienen te keren. Hij deed ook een oproep: over vijfenzestig dagen, dat wil zeggen op maandag 25 januari, allemaal naaer Den Haag. Dát wordt kennelijk een vvolgende stap in het veret. Het is een doordeweekse dag. Des te belangrijker om te komen, desnoods tegen de wil van baas of schooldirectie in.

Van het podium nu naar de actievoerders op de begane grond. Het was een gemengd gezelschap. Migranten - in redelijke aantallen – en witte mensen naast elkaar. Vakbonden en werkplekken zijn kennelijk nog steeds plekken waarin mensen ongeacht kleur en achtegrond voor geamenlijke rechten op komen. Het is zaak dat dit zo blijft – en dat we dus geen herhaling zien van de gevaarlijke  bereidheid die Jongerius onlangs vertoonde tot een gesprek met Wilders. Met zoiets schoffeert een vakbondstop een flink deel van haar achterban direct, en de rest indirect.  Dat schaadt de solidariteit, en daarmee de strijd.

Erg veel FNV-vlaggen waren er, maar ook aardig wat CNV- en Unie-materiaal in handen van, of als kledij van, aanwezigen. Veel SP-zichtbaarheid ook, deze partij neemt de strijd  serieus. Verder was marxistisch en aanverwant links nadrukkelijk aanwezig. Offensief verkocht haar krant, Rode Morgen was er met spandoek en tijdschriften, DIDF, een Turkse arbeidersorganisatie, was er met spandoek en vlaggen. Ik zag zelfs een vlag met een heuse hamer en sikkel, met MKPD erop, als ik me niet vergis één van de talloze Turkse communistische partijen en partijtjes. En ik zag natuurlijk de Internationale Socialisten, stevig aanwezig met spandoek, kranten borden. De NCPN zag ik niet (maar ik was niet overal tegelijk), en de linkse groepering Doorbraak helaas evenmin.

Opvallend, maar bij dit soort professioneel opgezette, tamelijk top-down georganiseerde manifestaties ook weer niet vreend, vond ik het bijna ontbreken van zelfgemaakt actiemateriaal. Het waren bijna allemaal professionele, in massaproductie vervaardigde vlaggen en borden die het kleurrijke beeld bepaalden. Maar juist het zelfgemaakte spul geeft dit soort acctioes extra levendigheid, en laat ook de betrokkenheid van deelnemers zien. Meer dan twee handgemaakte teksten op borden heb ik echter niet gezien.

Te verwachten maar toch jammer was het onbreken van zichtbaarheid van anarchistische, autonome en aanverwante politiek. Wat dit betreft was de actie op de Coolsingen bijna een spiegelbeeld van de kraakdemonstratie van enkele weken terug, toen marxistisch en aanverwant links het vrijwel helemaal liet afweten.

Het ontbreken van anarchistische zichtbaarheid was  te verwachten, omdat vakbonden, met huh gematigde imago en hun verstrengeling met de gevestigde orde, op een stevige dosis afwijing uit die kringen kunnen rekenen. Toch jammer, omdat een verhaal uit die kringen over de noodzaak van organisatie door arbeiders zélf, in dit gezelschap van toch redelijk strijdbare vakbondsmensen en aanverwanten, niet had misstaan. Juist omdat dit soort organisatie van onderop zo zwak is, komt een vakbondstop keer op keer weg met haar trage inet van het actiemiddel, en met haar strategie om acties gematigd en top-down op te zetten om de greep niet te verliezen, de weg naar onderhandelinge open te houden, desnoods ten koste van de strijdbaarheid.

Juist anarchisten zouden in staat geacht moeten worden om dit soort punten te maken, tegengas te geven aan vakbondstop, inkapseling en slappe compromisvbereidheid Daarmee zouden zij een bijdrage leveren, én aan de arbeidersstrijd, én aan de uitstraling van anarchistische ideeën. Bovendien… ik vind dat rood-met-zwart zo mooi Volgende keer beter?

Over volgende keer gesproken: die maandag 25 januari biedt een prachtig handvat om de strijd verder op te bouwen. Het is zaak dat die datum verder wereldkundig wordt gemaakt – en dat mensen en groeperingen van uiteenlopende achtegrond en opvatting zioch voorbereiden om die dag wederom in actie te komen, in groten getale en stévig ook. Draagvlak voor verdere acties is er. De Volkskrant bericht dat driekwart van ondervraagden denkt nadeel te ondervinden van een hogere AOW-leeftijd, en “dat zij ook willen dat de vakbonden hun best doen om de verhoging van de AOW-leeftijd tegen de houden.” Het gevecht gaat verder.

Foto’s! Gemaakt door Peter Storm, net als het artikel, en net als het plaatje bovenaan. Gebruik ervan is prima, bronvermelding en link naar dit stuk horen er dan wel bij.

Inkoppertje over belastingen

Ja, ik weet het. Dit is een inkoppertje voor linkse mensen als ik. Maar ik kan het gewoon lekker eventjes niet laten. Komt-ie.

Vandaag was er een bericht over belastingen voor multinationale ondernemingen in Nederland. Die stellen niet zo heel veel voor. “Nederlandse multinationals betalen weinig of geen belastingen over hun winsten. De schatkist loopt daardoor 16 miljard aan vennootschapsbelastingen mis, ofwel 2200 euro per Nederlander” , zegt Nu.nl. En verderop: “Grote ondernemingen moeten 25.5 prtocent van hun winst afdragen, maar volgens hoogleraar belastingrecht Geerten Michielse betalen ze gemiddeld 6 tot 7 zeven procent.” Deze gegevens kwamen uit onderzoek van de Universiteit van Utrecht, uitgevoerd in opdracht van het TV-programma NOVA Zembla.

Zestien miljard aan misgelopen belastingen. Ik neem aan dat dit jaarbedragen zijn. Ik moet denken aan een ander jaarbedrag: drie tot vier miljard euro. Dat is de bezuiniging die het kabinet binnen wil halen door de AOW-leeftijd naar 67 te brengen. Die is dus helemaal niet nodig als je die multinationale bedrijven gewoon een beetje steviger belasting laat betalen.

Ik moest ook aan de staatsschuld denken, en het gejammer over de enorme last die dit z0u betekenen voor ons allemaal, de toekomstige generaties en zo voorts en zo verder. Die staatsschuld neemt met 30 miljard per jaar toe momenteel. Ik heb al eens uitgelegd dat 1.  het niet omze staat betreft, en dus ook niet one staatsschuld en 2. dat de staatsschuld nu hoog is door recessie en lage aardgasbaten wegens lage olieprijzen. Zowel aan de recessie als aan die lage olieprijs komt een eind, en daarmee ook aan minstens een eer fors deel van die staatsschuld. Het is dus niet echt een probleem, en het is zeker niet ons probleem.

Maar als die staatsschuld dan echt aangepakt moet worden, dan is stevig belastingheffen van multinationale ondernemingen wel een aardig idee. Je kunt er de toename van 30 miljard per jaar immers al ruimschoots mee halveren. je kunt met die 16 miljard natuurlijk ook nuttiger dingen doen. De zorg verbeteren, bijvoorbeeld. En het onderwijs. Ik noem maar iets. Inderdaad, een inkoppertje. Maar láten we hem dan ook inkoppen…

AOW-leeftijd omhoog – tenzij acties dit plan stoppen

Kabinet en regeringspartijen zetten door: de AOW-leeftijd gaat wat hen betreft omhoog. In 2020 wordt die 66 jaar, vijf jaar erop 67. Met 65 jaar stoppen blijft weliswaar mogelijk, maar dat kost je als je een hoger inkomen hebt 8 procent het eerste jaar en 7,5 in het tweede. Heb je een lager inkomen, dan wordt je AOW 6,5 procent lager in het eerste jaar, en 6 procent in het tweede. Er wordt een nogal vage en volgens minstens één arbeidsmarktdeskundige nogal onwerkbare regeling getroffen voor mensen met zware beroepen.

Het kabinet, en vooral ook regeringspartij PvdA, gaat hiermee een confrontatie aan met miljoenen mensen – arbeiders die dit plan helemaal niet zien zitten. Arbeiders die ook weer eens kunnen gaan stemmen (en daarmee de PvdA van haar laatste 13 zetels in de peilingen kunnen beroven). Arbeiders die ook actie kunnen voeren en de kabinetsplannen daarmee blokkeren.

Politici van de regeringspartijen zijn intussen uitdagend bot in de weer om hum afbraakplan verder te promoten. Maar achter de botheid zit nervositeit. Balkenende en Bos weten immers dondersgoed dat het gevecht om de AOW-leeftijd niet is afgelopen met dit kabinetsplan. Dat plan van ze is nog geen wetsvoorstel, en als het een wetsvoorstel is moet het nog door Tweede en Eerste Kamer worden besproken en aangenomen. Er is dus nog tijd voor protest en verzet, en dat weten deze twee heren ook.

Een voorbeeld van de arrogantie waarmee ze tekeer gaan geeft premier Balkenende. Hij roept ook tegenstanders van zijn plan op om er aan mee te werken. “Ik hoop dat ook de FNV dit proces zal willen meemaken”, zegt hij. Waarom zou de FNV?! Tegelijk doet hij of de FNV-kritiek hem niet echt raakt: “Balkenende zei zich geen zorgen te maken over de harde kritiek van de FNV. ‘Had u iets anders verwacht? Ze hadden de kans om in de Sociaal Economische raad zelf een oplossing aan te dragen, maar dat is niet gebeurd.’” Een leugen, mijnheer Balkenende. De FNV droeg een oplossing aan (geen hele fraaie trouwens: hogere AOW-;eeftijd op vrijwillige basis) maar VNO-NCW en andere ondernemersclub vonden die oplossing niet OK, en bliezen de onderhandelingen op.

De vakbeweging was zo ongeveer de énige die de besprekingen in de Sociaal Economische Raad serieus nam – ten onrechte weliswaar, want zo verloren de bonden kostbare energie voor het opzetten van stevige acties…. Maar nu doen alsof het de vakbonden waren die niets wilden, is gewoon geschiedvervalsing.

Balkenende doet vervolgens ook alsof het besluit al kracht van wet heeft. Hij “voorspelde (…) dat ook volgende kabinetten van een eventuele geheel andere samenstelling de plannen niet zullen schrappen. “Formeel kunnen ze dat doen, maar ik zie het niet gebeuren. Ook voor een volgend kabinet zal de verhoging van de AOW-leeftijd een realiteit blijven.’” Alsof die verhoging al realiteit is!

Dan hebben we nog minister Bos. Die is nogal zelfvoldaan in de weer om het AOW-plan aan te prijen. “Kom maar op, ik zal het te vuur en te zwaard verdedigen”, zegt hij over het plan. Intussen is er binnen de PvdA gelukkig boosheid voelbaar. Drie voorzitters van PvdA-gewesten spraken zich al uit. De één moet het plan een “onverstandige beslissing” en zegt dat het ïnzet van verkieingen (moet) worden. Een ander zegt ook: “je moet hier eerst de kiezer over an het woord laten.” Overigens: de kiezer is hierover in 2006 aan het woord geweest en heeft partijen die beloofden dat de AOW-leeftijd niet verhoogd zou worden een meerderheid gegeven. Tot die partijen hoorde ook de PvdA. Een derde gewestvoorzitter noemt het besluit “onbenullig, onnodig en onrechtvaardig.” Overigens is er voor de verhoging binnen de PvdA wel degelijk ook aanzienlijke steun- helaas. maar alleen al de verdeeldheid over het onderwerp laat zien dat de partij, en daramee de regering, niet onwankelbaar sterk staat.

dat betekent dat druk vanuit de maatschappij kans van slagen heeft. Bij die druk denk ik bepaald liever niet aan Wilders en zijn PVV, die vandaag een door de media belegerde flyer-actie tegen de hogere AOW-leeftijd hield. We mochten eens willen dat krakers, Internationale Socialisten en mensen van AntiFascistische Actie zoveel media-aandacht kregen als zij pamfletten uitdelen…

Het pamflet van Wilders’ gardisten zegt: “De PVV kiest voor ouderen en tegen massa-immigratie.” Zo misbruikt de PVV de zaak om haar racisme verder in de maatschappij te laten doordringen - een racisme dat arbeiders van verschillende groepen tegenover elkaar plaatst, en een gezamenlijke verdediging van de AOW-leeftijd (ja, ook moslims worden soms 65) dus moeilijker maakt. Je zou toch zeggen dat er allerlei alarmbellen zouden gaan rinkelen als een extreem-rechts politicus en zijn aanhangers de straat kiezen als actieterrein. Dat valt dus nogal tegen.

Het serieuze verzet tegen de verhoging zal vanuit en via de vakbeweging moeten komen, samen met linkse groeperingen. Daar zijn gelukkig tekenen van. De FNV heeft vandaag aangekondigd dat ze haar leden gaat ‘waarschuwen’ voor de kabinetsplannen. Ook kondigt de vakbondsfederatie aan dat er in november drie acties gehouden gana worden. Hopelijk worden die acties een beetje stevig van karakter. Na de demonstratieve 65-minuten-pauzes op de actiedag van 1 oktober is het tijd om het protest grootschaliger op straat te brengen – en in de bedrijven zelf.

FNV-gesprek met PVV: onzalig dom idee

Onzalig en dom, dat was het voornemen van FNV-Voorzitter Jongerius om een gesprek met Wilders en zijn PVV aan te gaan over de hogere AOW-leeftijd. Gelukkig was er meteen herrie binnen de FNV, vooral binnen de aangesloten ambtenarenvakbond AbvaKabo. Het gesprek gaat nu even niet door. Maar alleen al het voornemen verdient intense walging en totale afkeuring.

Het voornemen was onzalig verkeerd. De FNV wil geen hogere AOW-leeftijd, en verdedigt daarmee de rechten van ouderen, nu en in de toekomst. De PVV keert zich tegen een hogere AOW-leeftijd, maar wil dat laten betalen do0r moslims het land uit te werken en immigratie stop te zetten. Jongerius zelf noemt deze ‘oplossing’  “absoluut niet de onze”. Als de FNV dat vindt, wat heeft praten dan voor zin? Is die PVV-oplossing bespréékbaar, wordt het morgen misschien een beetje “de onze” ? Zo nee, waarom dan een gesprek? Of is Jongerious zo naief dat ze denkt Wilders wel even bij een kopje koffie van zijn racistische ‘oplossing’af te kunnen praten?

De PVV kán geen echte bijdrage leveren aan de verdediging van de AOW-leefi tijd. De  andere grote vakbondsfederatie, het CNV onderkent het probleem: “Het CNV wijst samenwerking af met partijen die bevolkingsgroepen uitsluiten.”  Zo hoort het, dizou ook het FNV-standpunt moeten zijn. Wie moslims als bedreiging neerzet, wie aangeeft mensen met een moslim-achtergrond kwijt te willen, kan niet tegelijk de rechten verdedigen van alle mensen, moslim of niet, op met 65 jaar met de AOW te gaan. Wie een wig drijft tussen arbeiders van Nederlandse achtergrond en van buitenlandse achtergrond door de tweede constant aan te vallen, die ondermijnt de kracht van arbeiders sámen om zich te verdedigen tegen de AOW-plannen van kabinet en ondernemers. De PVV en haar politiek zijn een gevaar voor de vakbeweging, die het immers van solidariteit van arbeiders, ongeacht hun achtergrond, moet hebben. Je kunt willen “dealen met de duivel en zijn ouwe moer”, zoals Jongerius dat noemde. Maar als die duivel, met of zonder ouwe moer, een racistische politiek voorstaat, kan “dealen” alleen betekenen: ‘met hand en tand  besttrijden’.  Een kopje koffie drinken met de vijand valt niet onder zo’n bestrijding.

Het voornemen van Jongerius is ook nog eens buitengoewoon dom in tactisch opzicht. De FNV heeft niets te winnen bij een gesprek met Wilders. Andersom echter wel. Wilders heeft zich tegen de AOW-verhoging uitgesproken, met zijn eigen, van racisme doordrenkte, verhaal. Misschien leidt dat straks in de Tweede Kamer tot een tegenstem van de PVV tegen het regeringsplan. Dat gebeurt dan, ongeacht enig contact tussen FNV en PVV. Het is een politiek feit waar geen gesprek tussen Wilders en Jongerius verder iets bijdraagt. In die zin is een gesprek al verspilling van tijd die de FNV veel beter kan steken in het voorbereiden van acties, van een stevig vervolg op de  actiedag van vorige week.

En als het gesprek had moeten gaan over gezamenlijke activiteiten dan heeft Wilders nog méér te winnen. De FNV kán acties opzetten, stwek rkonderbrekingen op tpouw zetten, en als het moment goed is het Malieveld of Museumplein vol doen stromen met boze arbeiders. De PVV heeft bepaald nog niet aangetoond dat ze dat kan. Praten met de FNV-leiding zou de PVV een opening naar de straat kunnenn bieden, in de vorm van – je moet er niet aan denken – een gezamenlijke FNV-PVV-manifestatie, of een FNV-manifestatie met Wilders als prominent sprekenr. Het isolement van de PVV zou afnemen, het aanzien van Wilders onder groepen arbeiders zou toenemen als Wilders kon zeggen: ‘kijk, jullie FNV werkt met mij samen!’

Samenwerking – en ondanks het gedraai van een FNV-woordvoerder die nu doet alsof het alleen maar een gesprekje was, dáár zou het contact tussen Wilders en Jongerius over gaan -  zou de PVV sterker maken, en Wilders een opening bieden om zijn racistische vergif dieper in de arbeidersklasse te laten doordringen. Dit zou de kracht waar vakbonden op moeten bouwen – solidariteit – verder ondermijnen. Met Wilders praten is de vijand een handreiking bieden. Dom, dom, dom.

Gelukkig brak binnen de FNV snel heisa uit over het heilloze voornemen van de FNV-voorzitter. Vooral binnen de AbvaKabo was felle kritiek. AbvaKabo-afdeling Kennemerland stuurde een boze mail rond naar andere afdelingen. “Met een club als de PVV praat je niet. Het is een racistische organisatie”, aldus Peter de Pagter, secretaris van die afdeling. De AbvaKabo als geheel stelt op haar website: “Samenwerking met de PVV? Er zijn grenzen!”.  En ook: “Ons handelen wordt mede bepaald door de FNV-grondslag. Voorstellen zoals die van de PVV, om de AOW te financieren door een bepaalde groep allochtonen of moslims het land uit te zetten, zijn voor Abvakabo FNV nooit, maar dan ook nooit acceptabel.”

Het gesprek tussen jongerius enWilders gata nu niet door, de FNV beraadt zich over hoe contact met de PVV er dan wel uit mag zien. Van een pr9ncip[ieel néé tegen zulk contact is dus geen sprake. Wilders heeft in feite een overwinning geboekt, een dubbele. 1 De FNV_top heeft aangegeven met de PVV aken te willen doen; en 2. hij kan de FNV-top, nu Jopngerius toch niet met Wilders koffie gaat drinken, ook nog eens neerzetten als draaikonten. “Als Jongerius niet persoonlijk met mij wil spreken om haar eigen hachje te redden binnen de vakbond, dan wordt samenwerking kennelijk toch niet op prijs gesteld. Politieke spelletjes zijn binnen de FNV dan blijkbaar belangrijker dan de FNV”, aldus Wilders, de griezelige grootmeester in behendige en gevaarlijke politieke spelletjes.

Het gesprek tussen Wilders en Jongerius gaat dus niet door, maar het gat in de muur die vakbeweging tegenover PVV en Wilders hoort op te trekken is wel een feit. Dat gat is gesslagen door de bereidheid van Jongerius om met Wilders in gesprek te gaan. Links moet dat gat dichten, en binneen de FNV een principiele stellingname tegen íedere vorm van zakendoen met de PVV te bereiken, en om die club te behandelen als de gevaarlijke vijand die het immers is..  Een aantal linkse leden van FNV-bonden hebben een mooi initiatief gebn nomen in die richting: “Verontruste vakbondsleden zeggen: NEE tegen het duivelspact FNV-PVV”. Kernpassage: “In plaats van te onderhandelen nover ’samenwerking’, zou de FNV juist luit protest moeten laten horen tegen de discriminerende standpunten van de PVV. Dat is de vakbeweging waar wij samen voor willen vechten.” dat vakbondsleden boos hun lidmaatschap opzeggen, noet de verklaring wel te begrijpen, maar niet verstandig: “De FNV is niet van de  vakbondstop, maar van de leden. De FNV heeft meer leden van allochtone achtergrond dan welke organisatie in Nederland dan ook. De FNV zou dan ook juist als eerste de handschoen moeten opnemen en de PVV op inhoud gaan bestrijden.” Zo is het.

De verklaring verdient het om gelezen en op meer en meer plaatsen onder de aandacht gebracht te worden. Ik trof hem aan op het weblog van Anja Meulenbelt en op de website van de Internationale Socialisten. De verklaring verdient ook meer, véél meer, ondersteuning door andere kritische leden van FNV en aangesloten bonden. Ik zou zeggen: lezen dus, en steun betuigen als je vakbondslid bent en ook verontrust over de misselijkmakende move van Jongerius.

AOW-leeftijd: onderhandelingen stuk, zet je maar schrap…

De onderhandelingen in de Sociaal Economische Raad (SER) over de AOW-leeftijd zijn stukgelopen, ondernemersclubs hebben het proces een genadeschot gegeven en zijn weggebleven van de laatste bijeenkomst in de SER. De weg komt nu vrij voor het kabinet om haar voornemen om de AOW-leeftijd naar 67 te brengen, door te zetten. Tenzij…

De onderhandelingen vloeiden voort uit een afspraak in maart: het kabinet wilde toen al de AOW-leeftijd van 65 naar 67 brengen, maar de vakbeweging was fel tegen. Dus mochten vakbeweging samen met ondernemersorganisaties als VNO-NCW in de SER een alternatief bedenbken dat evenveel opleverde: 4 miljard per jaar. Dat is dus niet gelukt.

De vakbeweging is, logischerwijs, erg boos. Maar de woede geldt kennelijk vooral de manier waarop ondernemersclubs het spel speelden. Wegblijven uit de laatste gespreksronde, en via de media vertellen dat het overleg vastgelopen is, dat is inderdaad een arrogante, botte manier van doen. Je zou alleen verwachten, althans hopen, dat vakbondsmensen die arrogante botheid van bazenkant allang kenden, en er dus niet zo door zouden zijn overvallen.

Dat ondernemersclubs als VNO-NCW de schuld bij de vakbonden leggen, is ook al niet vreemd. Niet dat VNO-NCW-voorman Bernard Wientjes daar gelijk in heeft. Maar toegeven dat de eigen wens om AOW-leeftijd, maar tegelijk ook de leeftijd voor aanvullende pensioenen, omhoog te gooien, wel op weerstand van vakbonden moest stuiten, is van zo’n man in zo’n positie te veel gevraagd.

Dat in het laatste plan van ondernemerszijde de AOW-leeftijd zelfs in één sprong – en niet in een heel langzaam proces, zoals in het eerdere kabinetsplan – verhoogd zou worden, was eerder olie op het vuur dan een bijdrage aan een serieus compromis. Ik denk zelf dat ondernemers sowieso de AOW-leeftijd omhoog willen hebben, en dat het hele circus in de SER alleen maar bedoeld was om de vakbondstop daarvoor mee te krijgen in één of andere vorm.

Dat de ondernemersclubs het spel vandaag zo keihard speelden is hiervan een teken: niet goedschiks meewerken? Dan maar kwaadschiks, via het kabinet, de verhoging doorgedrukt zien! Maar de opstelling van de vakbonden zelf lokte de botheid van de bazenorganisaties bijna uit. Niet omdat de bonden zich zo onverzettelijk opstelden, maar juist vanwege hun meegaandheid, werd de arrogantie aan ondernemerszijde gevoed. Ze bespeurden aarzeling en zwakten aan vakbondskant, ze roken bloed, en ze sloegen toe.

Zwakte en gedraai aan vakbondszijde wás er, tot in de slotfase. Al maanden terug liet het CNV weten dat een verhoging van de AOW-leeftijd eventueel moest kunnen. Daarmee zagen ondernemers en kabinet een gat in de vakbondseenheid opduiken, dat hun positie versterkte.

Gisteren kwam de FNV met haar eigen plan, en dat zal de ondernemers hebben gesterkt in hun botheid. Het plan wilde het mogelijk maken om met 65 jaar te stoppen met werken en een redelijke AOW-uitkering te krijgen. Maar wie langer werkte, kon daarna een hogere AOW tegemoet zien. Het kwam neer op een hogere leeftijd voor wie dat wilde, aangemoedigd met een  financiële prikkel.

Feitelijk erkende de FNV daarmee het principe dat het zinnig was om de AOW-leeftijd omhoog te brengen, maar wilde die verhoging alleen vrijwillig bereiken. Die erkenning moet ondernemers, en ook mninisters als Donner, als muziek in de orgen hebben geklonken. De vrijwilligheid echter bleef het struikelblok, en daar liet VNO-NCW het met overgave op stuk lopen. Maar een belangrijke oogst – een vakbond voor wie het vasthouden aan de AOW-leeftijd van 65 jaar geen keihard punt meer was – hadden de ondernemersclubs al binnen.

Nu restte nog slechts om boos uit de onderhandelingen weg te blijven, de bal toe te spelen aan het kabinet, en de verhoging naar 67 jaar doorgedrukt te zien. Slim gespeeld van de ondernemersclubs, slecht en warrig gespeeld van vakbondszijde -  die sowieso al niet haar vertrouwen in dat hele SER-onderhandelingsproces had moeten steken – met de achterban van die vakbeweging als potentieel slachtoffer.

Het lijkt me dat vooral de FNV er nu niet aan ontkomt haar opstelling te verstevigen en serieuze acties door te zetten tegen de kabinets- en ondernemersplannen. Dat zal nog moeilijk worden, want één van de voordelen die de bazen hebben binnengesleept is nu juist die twijfelachtige, onvaste opstelling aan vakbondskant. De geloofwaardigheid van de FNV als keiharde verdediger van onze pensioenleeftijd is er belaald niet op vooruitgegaan. Het vertrouwen van groepen arbeiders dat hun bond hun rechten effectief verdedigt evenmin. De bonden hebben dus bepaald iets goed te maken.

Het is nu zaak dat de voorgenomen acties op 7 oktober brede en felle steun krijgen. Voor die dag roept de FNV arbeiders vanuit allerlei bedrijven om een pauze van 65 minuten te houden en demonstratief samen te komen en ook ludieke acties te bedenken. Feitelijk is dit een oproep tot een algemene staking van ruim één uur. Hopelijk wordt aan de oproep grootschalig gevolg gegeven, juist ook door mensen die de vakbondstop vanwege haar merkwaardige bewegingen in rond Circus SER niet vertrowen, terécht niet vertrouwen.

Juist deelname van kritische arbeiders binnen én buiten de bonden kan de strijd om onze AOW-rechten een dynamiek krijgen die door het dubieuze leiderschap van Agnes Jongerius en haar collega-vakbondsbestuurders niet onder controle te houden is. Zo kan de strijd voor onze AOW-leeftijd alsnog worden gewonden, door ons allemaal samen.

Touwtrekken om pensioenleeftijd

De strijd rond de verhoging van de pensioenleeftijd tot 67 jaar is nog niet daadwerkelijk in volle hevigheid losgebarsten. Maar messen worden geslepen, stellingen betrokken – en soms ook weer verlaten. De sociale spanning stijgt.

Het kabinet wil overgaan tot verhoging van de pensieonleeftijd van 65 tot 67 jaar. Argumenten voor dit asociale plan rammelen aan alle kanten, en juist in een tijd van hoge werkloosheid, juist ook onder jongeren, is het helemáál raar om ouderen nog langer door te laten werken. Bram Wanrooij weerlegt op de website van de Internationale Socialisten keurig “Donners fabels over de AOW-leeftijd”. Dat ga ik hier dus verder niet doen.

He kabinet wil doorzetten maar heeft tegelijk ook ruimte geboden aan de Sociaal Economische raad (SER) om met een alternatief plan te komen. Daarmee bereikte het kabinet al dat de FNV niet metéén al felle acties tegen het kabinetsplan op touw zette. In ruil daarvoor bood het kabinet enkel uitstel; de mogelijkheid om door te drukken, desnoods tegen een onwillige vakbeweging in, hield het kabinet nadrukkelijk open.

 In de SER zitten ondernemersclubs, vakbeweging en  ‘onafhankelijke’ (door de regering benoemde…) Kroonleden. De vakfederatie FNV, fel tegenstander van de verhoging, hoopt daar een gezamenlijk advies te bereiken, waarmee de regering dan tot afzien van de plannen kan worden bewogen. Erg kansrijk lijkt dit niet.

Ondernemersgroepen hebben wel oren naar een hogere pensioenleeftijd, Kroonleden ook. En zelfs de andere grote vakcentrale, het CNV, accepteert een hogere pensioenleeftijd onder bepaalde voorwaarden. Dat CNV oefent nu druk uit op de FNV om ook die kant op te gaan. De FNV staat in het hoogste overlegorgaan in polderland vrijwel alleen met haar vooralsnog onverzettelijke opstelling.

Intussen is er in regende kringen enige verdeeldheid ontstaan over hoe men daar met een eventueel SER-advies moet omgaan. Mariette Hamer van de PvdA beschouwt zo’n advies, als het tenminste door de hele SER gedragen wordt, als bindend. Komt de SER met een alternatief, dan moet het kabinet dat dus volgen, en dan hoeft de pensioenleeftijd niet omhoog. Zo hoopt ze kennelijk de SER te motiveren extra haar best te doen. De PvdA ziet blijkbaar de bui van weghollende kiezers al hangen als ze in de regering wél verantwoordelijkheid neemt voor een verhoging tot 67 jaar.

Maar ze heeft vor deze opstelling zelfs binnen haar eigen partij geen onverdeelde steun. Minister Bos bijvoorbeeld zegt: “we gaan niet bij voorbaat een advies dat we niet kennen accepteren.” Wat hem betreft is zelfs een eensgezind SER-advies dus niet bindend. Tegenover zo’n verdeelde PvdA krijgt regeringspartij CDA het te makkelijk, ben ik bang. En CDA-premier Balkenende is tamelijk duidelijk. In de woorden van de NRC: “een geamenlijk advies van werkgevers en de vakbeweging over een alternatief voor het verhogen van de AOW-leeftijd van 56 tot 67 jaar is volgens premier Jan-Peter Balkenende niet bindend.” Balkenende zegt over die mogelijkheid: “Het heeft het karakter van een zwaarwegend advies. Niet meer en niet minder.”

Dat ziet er allemaal niet erg gunstig uit. De FNV werkt aan een advies dat, indien het er komt, door het kabinet doodleuk naast zich neergelegd kan worden. Gezien de felheid waarmee dat kabinet inzet op de verhoging van de AOW-leeftijd, is de kans dat elk alternatief van tafel geveegd wordt nogal groot. En de verdeeldheid binnen de SER maakt de kans op een eensgezind advies al tamelijk klein.

De FNV geeft het nog niet op, maar haalt wel vreemde toeren uit. Ze kiest feitelijk voor een als strijdbaarheid vermomd defaitisme. Als de verhoging toch doorgaat, moeten de ondernemers dokken, aldus de FNV-leiding. “Dan pakt de overheid mensen twee jaar AOW af – 25.000 euro – en die rekening zullen we bij de werkgevers door de bus gooien”, aldus Wilna Wind, vice-voorzitter van de FNV. “De onderhandelingen aan de CAO-tafel worden dan een stuk harder”, zo gaf de NRC de FNV-houding weer.

Ondernemersorganisaties reageerden natuurlijk zeer boos. “Schandalig”, noemden MKB Nederland en VNO NCW de FNV-houding.  Natuurlijk willen ondernemers niet op kosten gejaagd worden via hun CAO’s. Maar het plan om mensen langer te laten doorwerken is een uting van ondernemersbelangen: ondernemers willen minder kosten aan sociale zekerheid, ondernemers willen het maximum – ook aan arbeidsjaren – uit ‘hun’ personeel persen. Die ondernemers moeten niet raar opkijken dat een vakbond zich daar tegen teweer stelt, en een hogere pensioenleeftijd voor ondernemers onaantrekkelijk wil maken door ze op kosten te jargen met een duurdere CAO. Bovendien: het idee dat arbeiders die twee jaar langer moeten werken dus twee jaar AOW mislopen, klópt gewoon.

Toch is er iets wezenlijks mis aan het vechten voor compensatie van een hogere AOW-leeftijd via de CAO-strijd terwijl de verhoging van de AOW-leeftijd er nog helemaal niet ís. In de eerste plaats kun  je ook die CAO-strijd als vakbond niet per definitie winnen. In sectoren waar vakbonden sterk zijn lukt het misschien om die compensatie, in de vorm van een loonstijging, af te dwingen. In andere sectoren liggen de kansen veel ongunstiger. Dat betekent dat aan het eind van de rit een deel van de arbeiders compensatie via loonstijging hebben bereikt, een ander deel echter niet. Dit vergroot de onderlinge ongelijkheid in de arbeiderklasse, en dat is iets wat een vakbond niet moet laten gebeuren.

Erger is dat, zelfs als compensatie wél lukt, het principiële punt is weggegeven. Arbeiders krijgen iets meer loon. Maar ze leveren ook twee jaar in waarin ze van hun AOW zouden kunnen genieten. Leef-tijd (tijd om te léven) wordt weggeruild tegen geld. De nederlaag wordt gecompenseerd, maar tegelijk ook geléden en geslíkt.

Maar het is véél te vroeg om ervan uit te gaan dat de nederlaag al geleden ís! Het hele idee dat de rekening van een hogere AOW-leeftijd doorgeschoven moet worden, gaat er aan voorbij dat die hogere leeftijd nog helemaal niet vaststaat. De opstelling van de FNV dient te zoeken naar mogelijkheden om die verhoging te blokkeren, eensgezind SER-advies in die richting ja of nee. Dreigementen uiten voor het geval dat níét lukt klinkt erg strijdbaar – maar er zit méér dan een zweem van defaitisme in.

En als het stoppen van de hogere AOW-leeftijd niet zou lukken – is het dan wel realistisch om te denken dat compensatie via CAO-strijd wel lukt? Voor beiden is namelijk iets soortgelijks nodig: de bereidheid van arbeiders om in georganiseerd verband te vechten voor hun, pardon voor ónze, rechten (1). Dáár, en niet in overlegorganen als de SER, ligt de kracht waarop een vakbond dient te bouwen als ze de verhoging van de pensioenleeftijd wil tegenhouden.

(1) Een goede stap voor wie zich wil keren tegen een kabinetsbeleid dat ons een hogere pensioenleeftijd en andere bezuinigingen willen opleggen en zich daarbij beroept op een crisis die we niet hebben gemaakt is: deelnemen aan de omsingeling van de Nederlandsche Bank, op 26 september.

Pensioenrechten in gevaar

De oudedagsvoorziening van miljoenen mensen loopt gevaar. Dit komt vanwge de economische recessie,of beter gezegd: vanwege de manier waarop de regering de kosten van de crisis af wil wentelen op mensen die zich daar moeilijk tegen kunnen verweren.

Er zijn drie dingen aan de orde: bevriezing of zelfs verlaging van pensioenen; verhoging van pensioenpremie; en verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd. Minister Donner van Sociale Zaken is van plan om pensioenen voor jaren te bevriezen. Dat betekent dat ze niet meer meestijgen met de inflatie. Dat geeft pensioenfondsen dan speelruimte om hun wegens de kredietcrisis tot beneden voorgeschreven waarde gedaalde dekkingsgraad weer oppeilte brengen. De minister geeft die pensioenfondsen daarvoor vijf jaar, in plaats van de voorgeschreven drie jaar, de tijd. Gepensioneerden worden dus feitelijk gekort op hun inkomen (bevriezing bij prijsstijging is netto inkomensdaling).

Maar dit is niet alles: pensioenfondsen die er extra slecht voorstaan moeten misschien zelfs de pensioenen verlagen, of de pensioenpremie verhogen. In het eerste geval betaalt alweer de oudere, in het tweede geval de toekostige oudere, de werkende mens van nu. Dit alles omdat de fondsen pech hebben gehad met hun beleggingen. Alsof dat de schuld is van gepensioneerden en arbeiders…

En dan leven er her en der ook ideeën om de pensioengerechtigde leeftijd te verhogen, van 65 naar 67 jaar of zelfs hoger. Die discussie speelt al langer: zo’n maatregel zou helpen o meer mensen aan het werk te houdenvanwege dat opgeklopte angstbeeld, de ‘vergrijzing’. Maar met de huizige crisis zie sommigen er ook een prachtig bezuinigingsmiddel in:hogere pensioenleeftijd, inder mensen die AOW en pensioen krijgen, goed voor staat (die AOW betaalt) en pensioenfondsen(die de pensioenen uitkeren).

Maar in crisistijd – met dreigende weikloosheid – betekent hogere pensioenleeftijd: meer mensen op een arbeidsmarkt die voor het huidige aantal werkzoekenden al te weinig banen heeft. Zo verhoog je de werkloosheid door ouderen geen AOW meer te bieden, maar uitzicht op bijstand. Het idee van een hogere pensioenleeftijd gonst al binnen meerdere politieke partijen. Maar dat dit plan uitgerekend ook in het CNV – een organisatie die toch als vakbeweging door het leven gaat – serieus wordt besproken, geeft toch wel te denken. Met zulke bondgenoten hebben arbeiders nauwelijks nog vijanden nodig.

De helesantekraam van plannen om de oudedagsvoorzieningen af te breken vraagt om een luid, duidelijk en vooral voelbaar néé. Beginnetjes ervan zijn er: ouderebnbonden zijn niet blij met de plannen van Donnerrn vragen deregering om compensatie dan wel garantie van de pensioenhoogte. Agnes Kant, fractieleider van de Socialistische Partij spreekt van “pensioenroof” en zegt “de ouderen draaien voor een te groot deel op voor de gevolgen van de economische recessie.” Ware woorden. En Agnes Jongerius, voorzitter van de vakbondsfederatie FNV, waarschuwde de regering alenkeleweken eerder om niet aan de pensioenleeftijdte komen als ze geen arbeidsonrust wilde. Ze wees hierbij subtiel op stakingen in Frankrijk, een scenario dat de regering toch wel liever zou vermijden,zo was de ondertoon. 

Grootschalige stakingsacties en demonstraties gaan we inderdaad nodig hebben om onze sociale zekerheid – in dit geval onze pensioenvoorzieningen – te verdedigen. In Ierland late mensen zien hoe zulke actie eruit kan zien. Daar zijn vandaag tegen de 120.000 mensen wezen demonstreren. Doel: een protest te laten klinkten tegen de plannen van de Ierse regering om  de crisis te bezuinigen, onder meer door te bezuinigen op, inderdaad,de pensioenen.