“Armoede werkt niet” – indrukken

29 november, 2010

Het is bijna niet bij te benen, ook in Nederland zijn er momenteel vrijwel dagelijks acties die de moeite waard zijn om aan mee te doen.  Deze maandag, vandaag dus, studentenactie! Aangezien ook buiten het actie voeren het leven door gaat – en ik weiger me totaal op te laten slokken door activisme! – lukt het niet steeds om direct verslag te doen. Vandaar dat ik nu pas bericht over de manifestatie “Armoede werkt niet”, die zaterdag in de Brabanthallen in Den Bosch is gehouden, en waarvan inmiddels een reportage op de site van initiatiefnemers is te vinden.

De actie richtte zich tegen de bezuiniging op banen en uitkeringen van mensen met een arbeidsbeperking. Het gaat dan onder meer om de Wajong-uitkering die uitgekleed wordt, en de sociale werkvoorziening waar 30.000 arbeidsplaatsen geschrapt dreigen de worden. Het gaat hier om werkplekken van mensen die in het ‘gewone ‘bedrijfsleven geen bana krijgen, omdat ondernemingen niet bereid zijn om te zorgen voor de begeleiding die deze mensen veelal nodig hebben. Als er 30.000 mensen niet meer terecht kunnen in de sopciale werkvoorziening, dan betekent dat 30.000 mensen die uiteindelijk in de bijstand gedumpt worden. Hard protest en verzet hieregen zijn een kestie van de meest elementaire solidariteit.

De actie liet, naast problematische kanten, heel veel warmte en strijdbaarheid zien. De verhalen op het podium van mensen in de WSW – mensen die aan hun werk waardigheid, zelfrespect, structuur in hun leven ontlenen, en die nu de verschrikking onder ogen zien dat ze dit kwijtraken en in een diep gat gestort worden – raakten het hart. De woede van veel mensen in de zaal, en de enthoiusiatste weerbaarheid die deze mensen tegelijk ook hadden – was voel- en hoorbaar in de wijze waarop mensen juist voor de felste en meeste emotionele toespraken applaudiseerden.

De opkomst was stevig. Al tijdens het gebeuren werd vanaf het podium gezegd dat er inmiddels 1500 mensen warebnm, en dat lijkt me beslist reëel. De opzet was – zoals te verwachten is van een vooral vanuit een politieke partij opgezet initiatief – rijkelijk top-down. Sprekers en artiesten op een podium, mensen in de zaal die mocghten luisteren en klappen, en op door de verschillende sprekers aangegeven momenten, de leus “armoede werkt…” met een daverend “NIET!” mochten aanvullen -hetgeen mensen overigens met oprecht enthousiasme deden. Oook qweerklonk meerdere malen vanuit de zaal “Actie, actie!” Dat de actie de vorm had van een manifestatie in een congrescentrum, niet van een demonstratieve optocht of zo – iets wat ik in veel andere gevallen zou bekritiseren – was in dit geval wel logisch. Deelnemers aan de actie zijn immers zelf veelal mensen met een beperking, en in veel gevallen is die beperking van fysieke aard. Een stevige wandeling door een besneeuwd Den Bosch zou geen goed idee zijn geweest.

De actie was vooral een SP-initiatief. Naast de bij dit soort evenementen bekende Carrie was het vooral Sadet jkarasbulut, SP-Kamerlid, die de sprekers introduceerde en dergelijke. Onder die sprekers, naast mmensen die in de sociale werkvoorziening werkten en betrokken vakbondsbestuurders, waren naast Emile Roemer ook Agnes Jongerius van de FNV, en Job Cohen van de PvdA. Die laatste partij heeft blijkbaar in de vrijwel vergeten kluis ‘actiematerialen’ nog ballonnen weten te vinden,want er waten flink wat mensen met die dingen zichtbaar, naast mensen met SP-actiemateriaal. Aan de oprechtheid van gewone PvdA-ers in de zaal wil ik niets afdoen. Maar het is wrang om de aanvoerder te zien spreken van een partij die zelf óók grootschalige bezuinigingen voorstaat, en die nog niet zoo lang geleden regeerde in een kabinet dat aan de pensioenleeftijd zat te rotzooien en ander asociaal beleid voor zijn rekening nam.

De rol van de mensen in de zaal was, zoals gezegd, vooral die van toehoorder en leverancier van applaus. Maar het was duidelijk dat mensen dat op een hele actieve, betrokken manier deden. Van een klapvee-houding was nadrukkelijk geen sprake, het applaus varieerde sterk per spreker. Roemer en de SP hebben bij deze mensen veel krediet, zo viel uit enthousiast geklap op te maken. Toen iemand die werkte in de WSW iets vriendelijks over de SP zei, was het applaus zeer nadrukkelijk. Maar toen Jongerius opkwam, al voordat ze het woord nam, riep iemand uit de zaal:  “65 blijft 65!” – een wrange herinnering aan het feit dat Jongerius precies die pensioenleeftijd níét op 65 heeft gehouden maar het principe van verhoging heeft geaccepteerd.

De toespraak van Roemer was stevig, strijdbaar, zo van ‘dóórgaan tot jullie hebben gewonnen’. Hoe dat moet, bleef echter een beetje onduidelijk, van een heldere volgende stap was niet veel te merken. Enkele keren werd genoemd dat de FNV op 6 december in Den Haag iets organiseert in dit verband, maar een oproep om ergens aan mee te doen heb ik gemist. Wat wel weer goed was is dat er breder gekeken werd dan alleen naar de rechtstreeks door deze bezuinigingen bedreigde mensen. Op he podium sprak iemand van de schoonmaakacties eerder dit jaar, en vanuit de acties bij de TNT. Het idee dat verschillende groepen tegenover vergelijkbare gevaren staan, een gemeenschappelijke vijand hebben in de vorm van het kabinet, kreeg langs deze weg ruimte. Maar wat mensen concreet konden doen om onderlingen banden te smeden en voor elkaar op te komen, bleef – net als enig vervolg qua acties – vrij duidelijk.

Kennelijk is het idee dat de SP hier wel voor zorgt, en worden de mensen voornamelijk geacht op bestelling van die partij en daarmee verbonden organisaties actie te komen voeren. Dat maakt de acties erg kwetsbaar: als het de SP uitkomt om actie te voeren, komt er axctie. Als het de SP uitkomt om in te binden, ontbreekt de georganiseerde kracht om toch door te gaan. De hele actie-opzet komt van bovenaf; er ontbreekt georgaaniseerd initiatief van onderop om actie te organiseren, uit te breiden, banden te smeden tussen verschillende groepen in verzet.  De acties moeten daadwerkelijk in handen komen van allereerst de rechtstreeks betrokkenen zelf, samen met solidaire mense die dan echter náást en niet boven de rechtstreeks betrokkenen dienen te staan. Dat hiaat moeten radicale mensen helpen opvullen.

Daarmee zijn we aangekomen bij de rol die radicaal links speelde op de actie. Twee groeperingen waren zichtbaar: de Internationale Socialisten (IS) met een klein groepje, en Doorbraak met één kameraad. De IS, met een handvol mensen aanwezig, had een kraam met haar materiaal, verkocht haar krant rond de ingang, evenals pamfletten van Rekening Retour (RR), waarvan ook borden werden gedragen. Of men heel goede zaken heeft gedaan, kan ik niet beoordelen.

Eén van hen slaagde erin met een vlottte babbel mij te vermurwen om met het uitdelen van  exemplaren van het RR-pamflet te helpen. dat heb ik heel even gedaan. Het erin verwoorde geluid is ietsje radicaler dan de politiek van SP en dergelijke, dus vooruit maar… Ik denk echter dat vooral mijn behoefte om iets te dóén me parten speelden, dat ik niet in de positie van passieve toeschouwer geduwd wilde worden, dat niks doen mijn eer te na was – en misschien wel gewoon de behoefte om gewaardeerd te worden – , reden was om eventjes mee te doen. Enthousiast van het pamflet ben ik niet, en ik geloof ook niet dat uitgerekend RR het netwerk is dat moet worden opgebouwd. Hopelijk ben ik een volgende keer iets onverzettelijker – ‘sectarischer’, zo je wilt – en hopelijk heb ik volgende keer samen met anderen zelf iets nuttigs om uit de delen, in de lucht te houden of iets dergelijks. Dit overkomt me niet weer : ).

Gelukkig kwam ik twee van de mensen tegen met wie ik de dag ervoor op de TNT-stakingsbijeenkomst was. Eén ervan had intussen het idee om geen postcode te zetten op kaarten, om zo de druk op de TNT een beetje op te voeren, vormgegevn in de vorm van kaarten. Die heb ik aan wat bekenden uit de IS meegegeven. Het zou leuk zijn als deze actie een beetje ging rondzingen her en der.

Leuk was in ieder gevan de toespraak van cabaretier Vincent Bijla , en de muziek die op het podium en ook na afloop weerklonk. Vincent Bijlo liet in radicalisme vanuit het hart – en de lachspieren, de belangrijkste wapens van een guerrilla tegen de macht! – de partij- en vakbondssprekers kilometers achter zich. Hij pakte flink uit. Zo van “wat voor syndroom iemand ook heeft, het syndroom van Down, van Ssperger, van De la Tourrette, van Rutte, Verhagen en Wilders…”  Gelach en applaus natuurlijk. Het syndroom van Rutte legde hij even uit: “dat is als je niet ziet wat je doet…” Hij schetste de diverse vooroordelen waar hijzelf, als blinde man, mee te maken krijgt, met het ene absurde voorbeeld, de ene bizarre anecdote, na de andere.

En hij besloot met: “pas als álle vooroordelen tegen mensen met een beperkingen weg zijn, pas dán kan de sociale werkvoorziening worden opgeheven.” Inderdaad – want dan kan iedereen gewoon overal in de maatschappij – een in die zin wezenlijk ándere maatschappij – terecht, en is een aparte arbeidsvoorziening niet meer nodig. Dat inzicht  verklankt een radicalisme dat verder kijkt dan verdediging tegen bedreigingen binnen déze wereld. Dat is – of Bijlo zich dat nu bewust is of niet – vooruitkijken naar een ánder soort wereld. Juist dát radicalisme maakt de aanwezigheid van iemand als hem op acties als deze zo waardevol. 


Vakbondsacties tegen hogere AOW-leeftijd verdienen steun

19 januari, 2010

Er zit gelukkig nog leven in de vakbondscampagne om de verhoging van de AOW-leeftijd tegen te houden. De draaierige opstelling van FNV-voorzitter Jongerius heeft bepaald geen goed gedaan, maar de strijd gaat desondanks door. Komende woensdag zijn er acties.

Zo heeft ABVA KABO aangekondigd dat het openbaar ervoer in Den Haag en Amsterdam komende woensdag, als de Tweede Kamer spreekt over het kabinetsplan,  tussen 10 en 14 uur gratis is voor reizigers. In Utrecht wil de vakbond hetzefde, maar dan tussen 10 en 15.30. Tegen dat laatste voornemeen hebben directies van OV-bedrijven al wel een kort ging aangespannen. We zullen zien of ook hierin het actie-recht van arbeiders wordt vertrapt en, zo ja, of arbeiders dan de kracht vinden om zo’n verbod te trotseren – met of zonder vakbondssteun.

Op dezelfde dag houden  vakbonden ook een protstbijeenkomst op het Beursplein in Amsterdam en op het Plein in Den Haag. De oproep voor de actie in Amsterdam – ondertekend door ABVA KABO FNV Amsterdam en FNV Bondgenoten Amsterdam – is te vinden op de website van de Internationale Socialisten. Daar neem ik ook even plaats, tijd en leuzen van de actie uit over:

“WOENSDAG 20 JANUARI TUSSEN 12 EN 14 UUR BEURSPLEIN IN AMSTERDAM

  • VOOR EEN GOEDE AOW
  • TEGEN DE PLANNEN AN HET KABINET
  • WEG MET DE SLECHTE REGELING ZWARE BEROEPEN”

Het is zaak dat deelname aan deze en andere verwante acties stevig is. Ons AOW-recht is het waard – en juist ook mensen die de slappe opstelling van de bondsleiding zeer kritisch mogen die vakbondstop niet het excuus geven dat er voor acties op dit front ‘weinig animo’ is.


Trammelant in vakbondsland

23 december, 2009

Het gedraai in de FNV-leiding over het wel of niet opgeven van de acties tegen de hogere AOW-leeftijd, heeft slechts tot weinig reacties geleid. Die schaarse reacties zijn dan ook veelal nog tamelijk onvoldoende, om niet te zeggen zwak. Het her en der bepleite vertrek van Jongerius zou weliswaar bevredigend zijn na haar gezwabber. Maar in de kern zou daarmee buitengewoon weinig veranderen.

De hele zaak begon afgelopen vrijdag. Toen kondigde FNV-voorzitter Jongerius in een interview aan dat ze zich neerlegde bij de verhoging. Omdat er een meerderheid in de Tweede Kamer inzat voor de regeringsbeslissing, zat er weinig anders op. Snel erna kwam het FNV-bestuur met een brief om die indruk weg te nemen: de acties gaan gewoon door. Vaandelvlucht, gevolgd door verwarring alom.

Van de kant van kritische FNV-ers klinkt tegengas. Egbert Schellenberg bijvoorbeeld, van FNV Vecht voor je Recht, vermoedt dat veel FNV-leden zich met dit gedoe wel af zullen vragen of Jongerius en de FNV “de weg kwijt” zijn. Hij zegt dat de brief, waarin FNV-bestuurders aankondigen wél door te gaan met de acties, geschreven is onder druk: “Inmiddels hebben de hoofdbesturen van Abvakabo FNV, FNV BOndgenoten en FNV Bouw one FNV-vooritter gedwongen een geamenlijke verklaring te ondertekenen”…, namelijk de zojuist genoemde brief.

“Deze brief aan de leden maakt in ieder geval duidelijk dat de acties wel degelijk doorgaan is januari”, stelt Schellenburg vast met kennelijke opluchting.

Maar de brief maakt tegelijk duidelijk dat het in die acties gaat om wijzingingen in het kabinetsplan, en niet om het van tafel krijgen ervan. Dat is wel degelijk een forse stap terug, en het is niet juist om dat te verzwijgen. Maar Schellenberg is zelf FNV-bestuurder: collegiale loyaliteit heeft het wellicht gewonnen van de hoogst noodzakelijke openhartigheid. Maar ook de Internationale Socialisten, die het betoog van Schellenburg op haar website plaatsen, laten een kritische kanttekening erbij helaas achterwege. Het laat zien hoe riskant het is om ons gezichtsveld teveel te beperken tot wat er binnen de vakbondsstructuren speelt. 

Dat neemt niet weg dat de aangekondigde acties zin kunnen hebben. Maar het is dan intussen nodig om binnen die komende acties te werken aan het terugdraaien van die stap terug: een onverzettelijk néé tegen de hogere AOW-leeftijd dient de inzet te blijven.

Schellenberg dring erop aan dat Jongerius vertrekt. “(D)e geloofwaardigheid van  AGnes Jongerius is na deze zoveelste uitglijder volkomen weg en eennnieuwe voorzitter is toch echt de beste optie.” Dit geluid is meer te horen. Op Kritisch Links bijvoorbeeld, een belangwekkend weblog waar na maanden comateue stilte gelukkig weer leven komt.

Een artikel over de zaak legt vooral de uiterst beperkte opvatting van democratie die Jongerius kennelijk hanteert, op de snijtafel. Parlement heeft besloten, verder protest zinloos. Zelfs een liberaal gaat nog niet o ver, die erkent dat mensen gewoon pressie van buiten het parlement -  vanuit het ‘maatschappelijk middenveld’ - kunnen uitoefenen om de besluitvorming te beïnvloeden. Jongerius, zo sneert de auteur, plaatst zich nog réchts van dit soort liberalen. Ook de schrijver van dit artikel vindt dat Jongerius beter kan gaan. “Als ze nou eens echt consequent was zou ze ontslag nemen als voorzitter van een volgens haar overbodige club als een vakbond maar dat is waarschijnlijk teveel gevraagd”, luidt de slotzin.

Een vertrek van Jongerius zou inmiddels wel eens vrij dichtbij kunnen zijn. Op Nu.nl lees ik: ” ‘ Positie Jongerius onder druk’ “. Morgen komen bondsbestuurders bijeen. In een soort spoedberaad, zo beweert het AD. Gewoon, om de strategie voor de komende tijd vast te stellen, zo zegt de FNV in een reactie. En van breed gedragen onvrede over Jongerius zou volgens de vakbondsfederatie ook al geen sprake zijn. In de stellige ontkenning ligt al haast een erkenning besloten. Het is zoals in de financiële wereld: als een bank laat weten dat er ruim voldoende geld in kas is, en dat er helemaal geen problemen zijn, dán wordt het tijd om je spaarcenten er snel van af te halen. Ik zou geen euro inzetten op het aanblijven van Jongerius.

Is daarmee het leed geleden? Welnee. Wat Jongerius in onhandige uitspraken laat weten, is naar alle waarschijnlijkheid wat haar medebestuurders ook denken. Die vinden het alleen niet slim om dat nu al zo luid te zeggen. Maar de hele koers van de FNV wekt al enige tijd de indruk dat ze gericht is op het bijschaven van het beleid d rond de hogere AOW-leeftijd, niet op het stoppen ervan. Om dat bijschaven kansrijker te maken – zo is waarschijnlijk de inschatting – is druk nodig, ook actie. Om daar een redelojke opkomst voor te krijgen is het echter wer niet slim om te eggen dat de kern van de zaak, wat de FNV-top betreft, al is prijsgegeven. Dus wordt ons and in de ogen gestrooid met acties-gaan-door-verhalen, en  dus krijgt arme Agnes op haar kop omdat zij zegt wat de rest nog even onder de vakbondspet houdt.

Vervanging van Jongerius door bijvoorbeeld Henk van de Kolk betekent vervanging van een onhandig opererende vooritter door een wat sluwere. Dát Jongerius binnen de vakbeweging ten val gebracht  wordt vanwege haar stommiteiten is niet verkeerd. Maar tot een steviger vakbondskoers zal dat op zichzelf niet leiden, en tot effectief verzet nog minder. Dat vergt beweging, georganiseerde beweging, van arbeiders  en solidaire mensen zélf – ongeacht de samenstelling van de hoge regionen in de vakbondshiërarchie.


Wilders mag Jongerius wel dankbaar zijn

21 december, 2009

Als er één persoon is die een bedankje van Wilders verdient als hij straks premier wordt, dan is het wel FNV-voorzitter Agnes Jongerius. Niet alleen heeft zij afgelopen najaar duidelijke – en na kritiek meteen halfslachtig weersproken – hints tot samenwerking met Wilders gegeven. Veel erger is de ruimte die zij Wilders nu geeft nu ze heeft aangegeven dat de FNV-acties tegen de hogere AOW-leeftijd feitelijk afblaast.

Logisch dat Wilders er meteen insprong! Hij noemde de aankondiging “een belediging” voor de FNV-leden, en sprak van “buigen voor de politieke elite”. Zo probeert hij zich te profileren als degene die doet wat de FNV nu laat liggen: “stevig verzet” bieden tegen “een asociale maatregel van dit kabinet. Zo slaat Wilders tegelijk een gat in de vakbeweging en bouwt hij zijn kracht als volksvriend nog eens verder op. De weg naar zijn autoritaire macht is mede geplaveid met Jongerius’ gedraai en capitulatie. Of Wilders haar als bedankje een ministerspost in ijjn junta gata aanbieden, of een plek achter prikkeldraad op Rottummerplaat, zal de toekomst moeten uitwijzen.

Natuurlijk gebruikt h Wilders de hele kwestie voor eigen politiek gewin. van een echte campagne uit PVV-richting tegen de verhoging van de AOW-leeftijd merk ik buitengewoon weinig. Dat is maar goed ook: op een Malieveld vol mensen die de AOW betaalbaar zeggen te willen maken door “massa-immigratie” te stoppen, zit ik bepaald niet te wachten. Dat breekt precies die solidariteit die we, ongeacht afkomst, nodig hebben om werkelijk onze voorzieningen effectief te verdedigen. Maar dat Wilders de ruimte krijgt om zijn nummer tegen FNV en kabinetsbesluit tegelijk zo te maken, is al erg genoeg.

De FNV-top doet intussen wel haar best de schade een beetje te beperken. Op de website van de vakbondsfederatie staat een tekst, onderttekend door vier topbestuurders waaronder Jongerius zelf. Titel: “Brief aan de leden: acties gaan gewoon door”. Daar staat dat de parlementaire behandeling van de verhoging van de AOW-leeftijd nog niet afgerond is,dat “hoewel een grote meerderheid van de mensen in Nederland tegen het kabintesvoorstel is (…), de meerderheid van de Tweede Kamer hier niet naar (lijkt) te luisteren.”

En dan: “Dat betekent niet dat de verhoging van de AOW-leeftijd al een feit is, en zeker niet dat we daarmee instemmen. Maar het betekent wel dat we dat we iets extra’s moeten doen om de kabinetsplannen te wijzigen.” Anders geegd:  de FNV blijft tegen, maar legt de nadruk op wijzigingen, het repareren van verslechteringen, en níét op een alles-op-alles inzet om de verhoging frontaal en onvoorwaardelijk te stoppen. Met deze brief voegt de FNV-top aan haar eerdere vaandelvlucht van de voorzitter nog een extra rookgordijn toe.

Aan dit soort van vakbondskoers hebben we dus heel weinig. Ja, als er  vanuit de FNV nog acties op touw gezet worden rond dit thema, verdienen ze deelname. Anders zwaait de poort helemaal open voor nog veel drastischer aantastingen van onze rechten. Maar om verder te komen, moeten we verder kijken dat de grenzen die de top-down-structuur van de vakbond, en haar diegewortelde obsessie met overleg, aan de strijd van arbeiders stelt.


Verraad? Capitulatie? Business as usual?

21 december, 2009

Verraad? Capitulatie? Business as usual? Welk woord is het meest toepasselijk voor de beslissing van de FNV-top om de strijd tegen de hogere AOW-leeftijd op te geven? Ik vroeg me dat af in mijn vorige stuk over dit onderwerp. Maar een antwoord op de vraag had ik nog niet gegeven. Het goede antwoord is, vrees ik: alle drie.

De FNV-leiding doet intussen veel om haar eigen geloofwaardigheid nog verder te ondergraven. Op de website van deze vakbondsfederatie staat doodleuk de kop: “FNV staakt AOW-verzet NIET”. Daaronder staat dan keurig het interview met Jongerius waaruit media opmaakten dat de FNV dat verzet wél opgaf. En daarin staat dus wel degelijk haar uitspraak: “Wij leven in een democratie. Als een meerderheid van het parlement kiest voor een verhoging van de AOW-leeftijd, dan heb je je daarbij neer te leggen.”

En verderop: “Een politieke meerderheid is voor het verhogen van de AOW-leeftijd, ook al is een meerderheid van de nederlandse bevolking en  van onze leden tegen.” Opmerking tussendoor: wat is dat voor een democratie, waarin een meerderheid van de bevolking tégen een ingrijpende maatregel is, maar een ‘politieke meerderheid’ (de helft plus ene beetje in een jaren geleden gekozen parlement) vóór, en waarin dan niet de meerderheid van de bevolking doorslaggevend is? Jongerius gaat verder: “Het is onze taak hun belangen te verdedigen. De AOW-leeftijd gaat omhoog. We blijven daartegen, maar  wij moeten er nu vooral voor zorgen dat de pijn zo eerlijk mogelijk verdeeld wordt en dat mensen met zware beroepen worden ontzien.”

Kortom: de FNV geeft de strijd tegen de hogere AOW-leeftijd wel degelijk op. Ze voert nog slechts acties om de schade te beperken. Als ze daarin net zo ‘doortastend’ is als in de strijd tegen de verhoging van die AOW-leeftijd zelf, dan valt daar ook weinig resultaat van te verwachten. Ook daarin is het niet bepaald gezond om enig vertrouwen in het bestuur van de vakbondsfederatie te hebben.

Natuurlijk is het opgeven van deze strijd door de FNV-top een vorm van verraad. Jongerius en Henk van der Kolk en hun bestuurscollega’s straalden uit dat ze het recht om met 65 jaar met pensieon te gaan, met hand en tand zouden verdedigen. Als er mensen waren die de FNV-top hierin op hun woord hebben geloofd, dan voelen die mensen zich in de steek gelaten en verraden. Gelijk hebben ze, dat gevoel is terecht.

Een capitulatie is het eveneens. De strijd is niet tot het uiterste gevoerd, we waren – met een door de vakbondstop ingebouwde vertraging – feitelijk bezig met eerste schermutselingen, met een aanloop naar meer, naar serieuze stakingsacties, naar een propvol Malieveld en/of Museumplein. De strijd is niet verloren in een open gevecht. De strijd is van hogerhand afgeblazen.

Een beetje bevelhebber capituleert pas als de overmacht overweldigend is, als slag na slag verloren is en de kans om het tij te keren zo ongeveer verkeken is. Daar was in dit geval helemaal geen sprake van. Het FNV-besluit is een capitulatie uit gebrek aan bereidheid om de strijd serieus aan te gaan. Mensen die zeggen dat Jongerius – de bevelhebber die het verraad en de capitulatie symboliseert als geen ander -  beter kan gaan, hebben daarin gelijk. Jongerius heeft laten zien de strijd liever te mijden dan te voeren, en kan ook wat mij betreft beter opstappen als FNV-voorzitter.

Maar de hele gang van zaken is, naast capitulatie en verraad, vooral ook business as usual. De hele gang van zaken lijkt op eerdere confrontaties tussen vakbeweging en kabinet. In 1991 begon een kabinet – bestaand uit CDA én PvdA trouwens – met de afbraak van de WAO. Dat leidde destijds tot vakbondsprotest, met stakingsacties en, jawel, een goed gevuld Malieveld. Daarna stuurde de vakbondstop haar leden netjes naar huis, en lag de weg open voor het kabinet.

In 2004 zagen we iets vergelijkbaars. Toen tastte het kabinet, dit keer CDA, VVD en D66, het recht op vervroegde uittreding (VUT) en prepensioen aan. Vakbondsprotesten laaiden wederom op. Een grote manifestatie op de Coolsingel in Rotterdam, een nog veel groter protest op 2 oktober op het Museumplein, met ettelijke honderdduizenden actievoerenden. Hierna volgden enkele stakingsdagen, eentje in het openbaar vervoer, eentje in de metaalindustrie. Kort daarop lag er een akoord dat wat scherpe kantjes van de regeringsplannen afschaafde, maar geen recht deed aan de verlangens en eisen van al die stakende en demonstrerende arbeiders.

Anita de Waal, zelf  lid van de Vrouwenbonden van ABVA KABO, riep in een open brief,  “Geachte mevrouw Jongerius”, op het weblog van Platform Rosa, de immense protestmanifestatie, de woede van de demonstranten, maar ook het slappe akkoord dat er uitrolde en de bereidheidvan de vakbondstop, al tijdens de actiecampagne, om  een onbevredigend compromis te sluiten, in herinnering. Zij vroeg zich in die brief al weken geleden af of, als Jongeriuseen soortgelijke houding innam, ze niet beter kon vertrekken.

Zoals gezegd: wat mij betreft kan Jongerius dat inderdaad beter doen, en druk vanuit boze vakbondsleden om haar die kant op te krijgen, is een goede zaak. Maar daar moet  een stevige kanttekening bij. De FNV capituleerde in 1991 in de WAO -kwestie onder voorzitter Johan Stekelenburg. De FNV capituleerde in 2004 in de prepensioen-kwestie onder voorzitter Lodewijk de Waal. Nu is het dus de beurt aan Agnes Jongerius om te capituleren. Verschillende FNV-voorzitters, dezelfde houding.

Het probleem ligt dus veel en veel dieper dan de persoonlijkheid van de topbestuurder van de vakbeweging. Arbeidersbelangen halfslachtig verdedigen met gestroomlijnde campagnes waarin bestuurders de regie houden – dat behoort tot de kérn van de aanpak van vakbonden als zodanig. Bij die kern hoort ook dat zulke campagnes níét tot het uiterste worden gevoerd, maar afgeblazen worden na vaak slechts een heel bescheiden concessie van regerings- of ondernemerskant.

Dit alles vloeit voort uit wat vakbonden in wezen zijn: organisaties die arbeidersbelangen op een beperkte, vaak indirecte manier, behartigen, bínnen kaders die de machtspositie van ondernemers, het economische stelsel waarin ondernemers de boventoon voeren, en de bijbehorende regering erkennen en niet bedreigen. Onderhandelen, CAO’s en andere akkoorden met ondernemers en kabinet afsluiten, dat is de kerntaak van het bestuursapparaat van de vakbond. Arbeidersstrijd heeftr hierin de functie dat het de onderhandelingspositie van de bestuurders versterkt. Maar teveel strijd bedreigt de positie van ondernemers – en daarmee van degenen die door vakbondsbestuurders als partners in overleg worden gezien, en daarmee indirect van vakbondsbestuurders zélf.  Immers: geen overlegpartners, geen rol meer voor vakbondsbestuurders.  Daarom zal een vakbondsbestuur altijd en overal haar best doen om een strijd tot het bittere einde tegen bazen en hun staat af te remmen. Dat mislukt weliswaar soms, als de druk van actievoerende arbeiders te groot is. Die druk vertaalt zich dan in succes, meestal óndanks en niet dankzij het vakbondsbestuur.

Beperkt strijd voeren, gevolgd door een als  eervol compromis verpakte capitulatie – het is business as usual voor vakbonden en vooral hun bestuurders. Om dáár iets aan te veranderen, om de strijd van arbeiders voor hun belangen en reh chten centraal te krijgen en naar voren te schuiven, is het vervangen van de voorzitter van de FNV absoluut maar dan ook volstrekt onvoldoende.

(verbeterd op 23 december)


FNV-top stopt acties tegen hogere AOW-leeftijd: grrrrrr

18 december, 2009

Wat voor woorden zullen we gebruiken voor het vergiftige kerstpakket dat de FNV haar leden en alle arbeiders vandaag biedt? Hoe moeten we de aankondiging typeren dat de FNV haar campagne tegen de verhoging van de AOW-leeftijd tot 67 jaar stopt? Capitulatie voor het kabinet? Verraad aan haar leden? Business as usual is misschien nog wel een beter woord.

Nog een week geleden hoorden we hoogevende he geluiden uit de vakbeweging. Vrijdag 11 december, Volkskrant: “Leden FNV willen hardere actie in AOW-kwestie”. Dat geluid kwam uit FNV Bondgenoten, belangrijke bond in de FNV als geheel. Vandaag lezen we echter in dezelfde krant: “FNV staakt strijd tegen hogere AOW-leeftijd”. De FNV staakt niet, de FNV staakt haar verzet. Zo diep is de vakbeweging vandaag de dag gezonken.

De argumenten die FNV-voorzitter Jongerius aanvoert?  “We leven in een democratie. Als de meerderheid van het parlement kiest voor verhoging van de AOW-leeftijd, heb je je daarbij neer te leggen.” Nee en nogmaals nee! Om te beginnen is de verhoging van de AOW-leeftijd nog niet bij meerderheid vastgelegd – en meerderheden kunnen onder druk van maatschappelijk verzet ineenschromplene. maar dat moet dat verzet er wel zíjn. Er waren mensen die dachten dat de FNV dat verzet serieus aan het opbouwen was, en door zou zetten. Die mensen hadden het dus mis.

Belangrijker: als het parlement in meerderheid kiest om de rechten van arbeiders te vertrappen, dan hebben arbeiders het democratische recht zich daartegen te verweren. Als de FNV dat verzet niet helpt organiseren, dan tolereert (understatement) die FNV het vertrappen van arbeidersrechten. Een verwijzing naar een meerderheid in een parlement verandert daaraan niets. Ook een meerderheid kan ondemocratische besluiten nemen – besluiten die onze rechten negeren. De verwijzing naar die parlementaire meerderheid is een smoes.

Wat is de echte reden? De Volkskrant schrijft: “maandenlang voerde de FNV campagne tegen de verhoging van de AOW-leeftijd, de bond kreeg echter bij georganiseerde demonstraties maar weinig mensen op de been.” Is dát wellicht aanleding geweest voor de vakbondstop om de handschoen in de ring te gooien?  Het artikel egt het niet met zoveel woorden maar zo’n hint proef ik wel. het is echter ook geen steekhoudende aanleiding, om twee redenen.

Allereerst was de opkomst bij vakbondsacties, met name op 7 oktober – 25.000 mensen in actie – en op 21 november – rond de 17.000 mensen in actie, helemaal niet zo slecht. Daar lag wel degelijk een aankopingspunt voor veel méér.

Dat er geen honderdduienden arbeiders hebben gestaakt en gedemonstreerd, is helaas waar. maar het was de vakbondstop zelf die wel erg lange periodes tussen actiemomenten koos en de vaart er daardoor uit liet glijden. Het was de vakbondstop elf die er voor koos om de acties gelijktijdig omp meerdere plekken te houden, zodat de gezamenlijke grote vuist – inderdaad, deen propvol Museumplein of Malieveld, als aftrap voor grootschalige stakangsacties – ontbrak. Het bleef bij hints in die richting. Als de vakbondstop een tegenvallende opkomst bij acties als argument wil hanteren om haar capitulatie nu te rechtvaardigen dan moet daar e dus iets bij. Die tegenvallende opkomst, de matige kracht ervan is in hoge mate aan de opstelling van de vakbondstop zelf te wijten.

Hoe nu verder? Daarover snel meer. Dat de strijd nu écht voorbij is op dit front is namelijk in het geheel geen uitgemaakte aak. daar ijn we als arbeiders en solidarire mensen ook nog eens een keertje zelf bij.


Zonovergoten actievoeren tegen hogere AOW-leeftijd

21 november, 2009

Hete herfst? Het leek meer op lente, op de Coolsingel vandaag, daar tussen ettelijke duizenden andere mensen die actie voerden tegen verhoging van de AOW-leeftijd. Het was een goede actie, qua opkomst en qua sfeer. Naar alle waarschijnlijkheid komt er een vervolg, en dat is nodig ook.

De opkomst: het is bij zoits altijd lastig om een schatting te maken, een enkeling heeft nooit echt een goed overicht. Wat ik vanaf het podium hoorde – vijftien- tot twintigduizend – leek me overdreven positief, en zo’n mededeling staat op gespannen voet met de geloofwaardigheid die je als organisatoren van protest toch graag wilt hebben. Ik hou het op acht- a tienduizend mensen. En er waren vandaag nog drie actiebijeenkomsten tegen de hogere AOW-leeftiijd. Omroep Brabant meldt dat er vandaag in Eindhoven 5000 mensen bijeen waren. Nu.nl In Deventer waren 2000 tot 2500 mensen (volgens de politie dan, dus ligt het echte aantal waarschijnlijk hoger),  in Assen een paar duizend, zo blijkt uit berichtgeving van Nu.nl. Dat is een behoorlijke opkomst. Zelfs als we de laagste schattingen aanhouden, en de enkele duizenden in Assen vertalen naar een voorzichtige 2000, dan kom je landelijk toch tot  17.000 deelnemers.

Dat is heel netjes. De traagheid waarmee de vakbondstop tot dit soort manifestaties heeft opgeroepen – de hele campagne sleept al maanden aan – , droeg namelijk het ernstige risico in zich dat mensen het gevoel kregen dat de zaak al bekeken was, dat de hogere AOW-leeftijd er toch al bijna door is, en dat actievoeren weinig zin meer heft. De opkomst laat zien dat het zover nog niet is, dat er wel degelijk een forse bereidheid is om door te vechten.

De stemming onder mensen wees ook die kant op. Weliswaar vanaf het podium een soms bijna feestelijke vrolijkheid, maar ook oproepen dor “actie, actie” door presentatrice Carrie. Dat riepen ook deelnamers aan de manifestatie herhaaldelijk hardgrondig. De redelijk stevige taal van bijvoorbeeld FNV-voorzitter Jongeris, maar ook van radicale vakbondsbestuurder Niek Stam, kregen fors hoorbare bijval. k hoorde op het podium ook iemand van de vakbond De Unie, meen ik – en van het CNV. Die laatste liet nog eens duidelijk blijken dat we vooral flexibel moeten zijn, en ook niet perse aan de 65 jaar vast moesten houden. Wat doet zo’n iemand dan op zo’n manifestatie? Dat vroeg ik me af. Maar kennelijk is dit de prijs om ervoor te zorgen dat tenminste ook CNV-léden, zij aan zij met hun FNV-collega’s, aan de actie meedoen. Of die CNV-leden allemaal zo blij zijn met de dubieuze opstelling van hun leiding? Ik hoop maar van niet. In ieder geval hebben ook zij het veel strijdbaarder verhaal van Jongerius en vooral Niek Stam kunnen horen – en zich kunne voorzien van het radicalere actiemateriaal van aanwezige linkse organisaties, en zich kunnen laten inspireren door de hele sfeer.

Opvallend an de toespraken vond ik enkele punten die Jongerius naar voren brwacht. Zij vroeg aan aanwezigen wie er destijds in 2004, ook bij waren, eerst op de Coolsingen en darana op het Museumplein. Daarmee riep ze de grootschalige vakbondsprotesten uit dat jaar tegen afbraak van vervroegde pensioneringsmogelijkheden in herinnering. Ze wees erop dat toen PvdA-leider Wouter Bos ook op het Museumplein was. Nu heeft diezelfde Bos, verantwoordeliojk voor het voornemen om de AOW-leeftijd op te trekken, zijn “rode jasje” uitgedaan, aldus Jongerius. De vraag of dfat jasje destijds nog geloofwaardig was, is terzake. Maar de felheid waarmee  Jongerius nu tegen de PvdA  stelling neemt is opvallend, en nuttig.

Zeker zo opvallend was de toespraak van Niek Stam. Hij maakte duidelijk dat we ons frontaal tegen kabinet en ondernemers dienen te keren. Hij deed ook een oproep: over vijfenzestig dagen, dat wil zeggen op maandag 25 januari, allemaal naaer Den Haag. Dát wordt kennelijk een vvolgende stap in het veret. Het is een doordeweekse dag. Des te belangrijker om te komen, desnoods tegen de wil van baas of schooldirectie in.

Van het podium nu naar de actievoerders op de begane grond. Het was een gemengd gezelschap. Migranten - in redelijke aantallen – en witte mensen naast elkaar. Vakbonden en werkplekken zijn kennelijk nog steeds plekken waarin mensen ongeacht kleur en achtegrond voor geamenlijke rechten op komen. Het is zaak dat dit zo blijft – en dat we dus geen herhaling zien van de gevaarlijke  bereidheid die Jongerius onlangs vertoonde tot een gesprek met Wilders. Met zoiets schoffeert een vakbondstop een flink deel van haar achterban direct, en de rest indirect.  Dat schaadt de solidariteit, en daarmee de strijd.

Erg veel FNV-vlaggen waren er, maar ook aardig wat CNV- en Unie-materiaal in handen van, of als kledij van, aanwezigen. Veel SP-zichtbaarheid ook, deze partij neemt de strijd  serieus. Verder was marxistisch en aanverwant links nadrukkelijk aanwezig. Offensief verkocht haar krant, Rode Morgen was er met spandoek en tijdschriften, DIDF, een Turkse arbeidersorganisatie, was er met spandoek en vlaggen. Ik zag zelfs een vlag met een heuse hamer en sikkel, met MKPD erop, als ik me niet vergis één van de talloze Turkse communistische partijen en partijtjes. En ik zag natuurlijk de Internationale Socialisten, stevig aanwezig met spandoek, kranten borden. De NCPN zag ik niet (maar ik was niet overal tegelijk), en de linkse groepering Doorbraak helaas evenmin.

Opvallend, maar bij dit soort professioneel opgezette, tamelijk top-down georganiseerde manifestaties ook weer niet vreend, vond ik het bijna ontbreken van zelfgemaakt actiemateriaal. Het waren bijna allemaal professionele, in massaproductie vervaardigde vlaggen en borden die het kleurrijke beeld bepaalden. Maar juist het zelfgemaakte spul geeft dit soort acctioes extra levendigheid, en laat ook de betrokkenheid van deelnemers zien. Meer dan twee handgemaakte teksten op borden heb ik echter niet gezien.

Te verwachten maar toch jammer was het onbreken van zichtbaarheid van anarchistische, autonome en aanverwante politiek. Wat dit betreft was de actie op de Coolsingen bijna een spiegelbeeld van de kraakdemonstratie van enkele weken terug, toen marxistisch en aanverwant links het vrijwel helemaal liet afweten.

Het ontbreken van anarchistische zichtbaarheid was  te verwachten, omdat vakbonden, met huh gematigde imago en hun verstrengeling met de gevestigde orde, op een stevige dosis afwijing uit die kringen kunnen rekenen. Toch jammer, omdat een verhaal uit die kringen over de noodzaak van organisatie door arbeiders zélf, in dit gezelschap van toch redelijk strijdbare vakbondsmensen en aanverwanten, niet had misstaan. Juist omdat dit soort organisatie van onderop zo zwak is, komt een vakbondstop keer op keer weg met haar trage inet van het actiemiddel, en met haar strategie om acties gematigd en top-down op te zetten om de greep niet te verliezen, de weg naar onderhandelinge open te houden, desnoods ten koste van de strijdbaarheid.

Juist anarchisten zouden in staat geacht moeten worden om dit soort punten te maken, tegengas te geven aan vakbondstop, inkapseling en slappe compromisvbereidheid Daarmee zouden zij een bijdrage leveren, én aan de arbeidersstrijd, én aan de uitstraling van anarchistische ideeën. Bovendien… ik vind dat rood-met-zwart zo mooi ;-) Volgende keer beter?

Over volgende keer gesproken: die maandag 25 januari biedt een prachtig handvat om de strijd verder op te bouwen. Het is zaak dat die datum verder wereldkundig wordt gemaakt – en dat mensen en groeperingen van uiteenlopende achtegrond en opvatting zioch voorbereiden om die dag wederom in actie te komen, in groten getale en stévig ook. Draagvlak voor verdere acties is er. De Volkskrant bericht dat driekwart van ondervraagden denkt nadeel te ondervinden van een hogere AOW-leeftijd, en “dat zij ook willen dat de vakbonden hun best doen om de verhoging van de AOW-leeftijd tegen de houden.” Het gevecht gaat verder.

Foto’s! Gemaakt door Peter Storm, net als het artikel, en net als het plaatje bovenaan. Gebruik ervan is prima, bronvermelding en link naar dit stuk horen er dan wel bij.


Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 35 andere volgers