Vrolijke anarchie in Moskou

11 mei, 2012

vrijdag 11 mei 2012

President Poetin heeft een probleem. Nog maar een paar dagen nadat hij zijn oude baan weer heroverd heeft na een frauduleus verkiezingscircus, blijk het straatprotest tegen zijn bewind hardnekkig, creatief en voor de autoriteiten lastig te onderdrukken. Het gaat (nog?) niet om hele grote aantallen. Maar het gaat wel om iets dat vonkjes verspreidt, vrolijke onrust schept en het bewind van hinderlijk tegenspel voorziet. Degenen die zich al berustend hebben neergelegd bij een verlenging van Poetins bewind tot mogelijk 2024 zijn vermoedelijk veel te pestimistisch. Vanmiddag werd zelf bekend dat 200 actievoerders tenten hebben opgezet, als protest tegen Poetin en tegen het oppakken van aanvoerders van eerder protest. Een vleugje Occupy in de straten van Moskou? Het heeft er iets van weg. Lees de rest van dit artikel »


Rusland: verkiezingen voorbij, niets veranderd?

9 maart, 2012

vrijdag 9 maart 2012

Ogenschijnlijk is alles als vanouds in Rusland. Poetin heeft de presidentsverkiezingen gewonnen, zoals verwacht. Er is daarbij fors gefraudeerd, zoals verwacht. De verkiezingsuitslag en de gang van zaken lokte protesten uit, zoals verwacht. De politie viel de protesten aan en maakte hardhandig een eind aan acties, zoals ook verwacht. Toch is er de afgelopen maanden wel degelijk iets veranderd. Poetin blijft besturen, zijn bewind behoudt vooralsnog de macht. Maar de wijze waarop verandert, en dat heeft de maken met de protestbeweging die er tegen zijn systeem is opgekomen. Die protestbeweging zelf staat, mede door eigen beperkingen, voor grote problemen om verder te komen. Daarover een andere keer meer. Maar alleen al het feit dat ze bestaat en geen eendagsvlieg blijkt, is van grote betekenis. Lees de rest van dit artikel »


Poetins preventieve contrarevolutie

24 februari, 2012

vrijdag 24 februari 2012

Poetin heeft gisteren een massabijeenkomst, opgezet als steunbetuiging, toegesproken. De bijeenkomst had angstaanjagende aspecten die deden denken aan de tijden van stalinisme, en aan dat andere ‘-isme’ waarmee potentaten in de jaren twintig tot en met veertig de vrijheid in diverse Europese staten vertrapten. Poetin mobiliseert de contrarevolutie. En ja, hij zal wel weer tot president worden gekozen, over een dag of negen. Maar of zijn machtspositie, ook na het machtsvertoon van gisteren en wéér een verkiezingszege op zak, daarmee zelfs op korte termijn veilig is?

Lees de rest van dit artikel »


Protest in Rusland stemt vooral vrolijk

5 februari, 2012

zondag 5 februari 2012

Rond de honderdduizend demonstranten in de ijzige kou van Moskou protesteerden tegen premier Poetin en voor democratische presidentsverkiezingen die nu eens niet via fraude naar de hand van het Kremlim gezet zouden worden. Het vroor 17 graden. Desondanks was het erg druk, met een politieschatting van 35.000 betogers, een schatting vanuit organisatoren die op 120.000 mensen uitkwam. De Guardian houdt het op 100.000. Hoe dan ook, een grote demonstratie tegen Poetin, de derde op rij sinds de parlementsverkiezingen afgelopen jaar. Voorstanders van Poetin demonstreerden ook. Misschien zijn ze minder koudebestendig, misschien zijn het er inmiddels gewoon ook echt minder. Hoe dan ook, de NRC houdt het op 15.000 van hen, beduidend minder dan zelfs de politieschatting van tegenstanders. Het protest tegen Poetin liet met de betoging van gisteren zien dat het geen ééndagsvlieg is, maar een brede én hardnekkige volksbeweging aan het worden is. Lees de rest van dit artikel »


“Dag van Toorn” in Rusland

21 maart, 2010

Rusland beleefde gisteren een door oppositiegroepen ‘Dag van Toorn’. In een hele reks steden gingen mensen de straat op om tegen de regering van premier Poetin te protesteren. De acties brachten meerdere duienden mensen op de been, ongetwijfeld minder dan oppositiegroepen hadden gehoopt. Toch  lijkt er sprake van enige groei van straatprotest, en van een iets terughoudender beleid van autoriteiten.

Aljazeera bericht dat er in Sint Petersburg 1000 mensen betoogden. In Vladivostok waren dat er 1500. In Moskou, Archangelsk en Novosibirsk arresteerde politie actievoerders. De New York Times meldt dat in kaliningrad enkele honderden mensen demonstreerden. dat was veel minder dan eind januari: toen waren dat er duizenden. Opvallend was wel dat de autoriteiten in Kaliingrad – en voor zover ik kan zien ook in Vladivostok en Sint petersburg – de betogers in grote lijnen hun gang  liet gan. Dat ging bij eerdere protesten anders.

De betogers protesteerden voor een flink deel vanwege de economische toestand. “Dit land is één van de rijkste in de wereldn, en mensen leven er in armoede”, aldus een demonstrant in Kaliningrad die zei dat zijn salaris juist was verlaagd. “Mensen worden opgezadeld met verlies van bestaansmiddelen, en ze geven de regering de schuld. We hebben geen keus dan de straat op gaan”, zegt Alexander Krinitsky, van Solidariteit, één van de oppositiegroepen die tot de acties had opgeroepen.

Er is nog geen sprake van een zodanige woede dat actiedagen als deze een acute bedreiging voor de regering vormen. Ruim 1000 demonstranten in Sint Petersburg en 1500 mensen  in Vladivostok is geen volksopstand. Toch is er wel iets aan et schuiven onder de bevolking. Dit zijn niet meer de kleine manifestaties van handenvol intelletuelen die opriepen tot democtatie en vrijheid, en waar een groot deel van de bevolking schouderophalend of zelfs geërgerd aan voorbij liep. Dit zijn manifestaties waarin eisen voor democratie gesteld worden naast eisen voor een beter bestaan in het door crisis getroffen land. De werkloosheid is tot negen procent gegroeid, het bruto nationaal product is vorig jaar 8 procent gedaald. Het is onvrede over sociaal-economische problemen die de huidige protesten kracht geeft. Er is wel degelijk kans op verdere groei van straatprotest.

De economsche onvrede heeft waarschijnlijk te maken met de relatieve terughoudendheid van het gezag om hard en repressief op te treden. Eerdere betogingen hadden weinig weerlank on der heel veel Russen. Dmocratie”was niet alleen de leus van een deel an de intelligentsia; het was ook de leus van de politieke leiding in de jaren negentig, onder leiding van Boris Jeltsin. En terwijl die leiding over die democratie sprak, drukte ze een keihard vrijemarktbeleid door, met enorme werkloosheid en verpaupering tot gevolg. Hele veel Russen denken dáár aan als ze het woord ‘democratie’ horen, en zeggen, zeer begrijpelijk: nee dank U, van die democratie hebben wij al al meer dan genoeg gezien.

Dat Westerse regeringen op die befaamde democratie aandrongen terwijl ze Jetsin aanmoedigden in zijn neoliberalisme, maakte het voor nationalistische politici helemaal makkelijk o democratieaf te schilderen als een Westerse smoes om Rusland te ondermijnen en de armoede in te drijven. Tegen deze achtegrond kostte het Poetin weinig moeite om betogers voor democratie en vrijheid af te doen als handlangers van het Westen en vervelende onruststokers. Politie kon keer op keer demonstranten arresteren en van de straat jagen, zonder dat de bevolking het voor die demonstranten opnam.

Dit werkte om nóg een reden: Rusland onder Poetin beleefde jaren van economische groei. Aan de ineenstorting en de groeiende armoede kwam een eind, hoge olieprijzen betekende gunstige exportinkomsten voor de Russische economie, het gevoel dat het leven alsmaar slechter werd, ebde weg. Poetin als president profiteerde hiervan . Maar de economie is inmiddels door recessie getroffen, en nu kijken mensen dieelfde Poetin, inmiddels via stoelendans tot premier omgetoverd, er mede op aan.

Nu is er dus bredere onvrede, en die gaat niet mer alleen om een, op zich wel degelijk rechtmatig, verlangen naar gebrekkige democratische vrijheiden. Dit speelt oppositiekrachten in de kaart: als zij democratische eisen en tegelijk economische eisen tegen bezuinigingen en tegen lage lonen stellen, is de kans op grotere weerklank aanwezig. Dat bleek eerder dit jaar, toen opeens 12.000 betogers in Kaliningrad de straat op waren gegaan tege corruptie en tegen de door Poetin benoemde gouverneur. De machthebbers in Moskou schrokken duidelijk van het plotselinge protest. Radio Free Europe geeft een interessant beeld van de reacties van zowel het plaatselijk bestuur en de inmiddels verdeeld geraakte oppositie.

Ik vermoed dat de centrale regering van deze gebeurtenissen heeft geredeneerd: misschien is het simpelweg neerslaan van protesten als deze niet zo’n slim idee, misschien maakt dit de su ituatie alleen maar explosiever en dus riskanter voor het gezg. Dat zou dan de terughoudende reactie van politiekant gisteren mede verklaren.

Of de protesten nu vleugels krijgen en zich uit gaan breiden is de vraag. Onvrede is er wel degelijk. Of het soort groeperingen die de onvrede de straat op helpen brengen- naast de genoemde groep Solidariteit bijvoorbeeld de Communistische Partij, geen inspirerend gezelschap – , werkelijk stootkracht weet te ontwikkelen, en vooral of deelnemende mensen zelf zeggenschap over de protesten beginnen uit te oefenen, zodat ze niet slechts meer meelopers zijn maar echt deelnemers aan verzet, is vers twee. Dát er op enige schaal in de huidige vorm tegen het beleid van Poetin geprotesteerd wordt, is echter sowieso een stap vooruit.


Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 36 andere volgers