Nervositeit van bovenaf, tijd voor solidariteit

23 februari, 2011

De internationale opstandsgolf maakt gezagsdrragers in vèr uiteenlopende staten kennelijk nerveus. Ze reageren met soms groteske repressie. Ons antwoord dient solidariteit te zijn met mensen die van zulke onderdrukking het slachtoffer worden en voor vrijheid en solidariteit opkomen, ongeacht welke politieke opvattingen ze precies hebben. Bijvoorbeeld in Zimbabwe, waar politie ettelijke tientallen zeker mensen opgepakt heeft en vasthoudt, wegens deelname aan een bijeenkomst over de protesten in het Midden-Oosten. Daartegen is protest dus noodzakelijk. Daarover zometeen meer.

Eerst een ander voorbeeld van nervositeit van staatswege, in China. Daar circuleerde zaterdag opeens een oroep, van raadselachtige herkomst, om in een aatal steden demonstratief samen te komen om te protesteren tegen onvrijheiod, werkloosheid en dergelijke. Dit in het kader van een ‘jasmijnrevolutie’. Vrijwel meteen kwam politie in actie en pakte mensenrechtenactivisten op. Op de dag van de actie zelf, afgelopen zondag, was de politie op diverse van de verzamelpunten nadrukkelijk aanwezig, net als veel journalisten en nieuwsgierige omstanders. Protesterenden waren er zeer weinig. van omvangrijk straatprotest was dus geen sprake, maar dat de politie zo fors uitrukte tekende de zenuwen die in hogere kringenbestaat. EA Worldview heeft berichtgeving verzameld, een blogger op Aljazeera nam zelf een kijkje en deed ook verslag. Als ontketening van een revolutie was het niet bepaald een groot succes. Toch is zelfs zoiets symptomatisch voor wat er wereldwijd broeit, iets waar machthebbers kennelijk wereldwijd bang voor zijn. En wat niet is, kan nog komen, volgens de New York Times zijn er later nog enkele activisten opgepakt, maar circuleert er ook alweer een nieuwe oproep, voor komende zondag en latere zondagen.  Overigens is de zaak zo onduidelijk dat het niet duidelijk is of de oproepen uit China zelf komen, of bijvoorbeeld van Chinezen in buurlanden. Dat er iets geprobeerd word, blijkt echter wel.

Nerveus en bot is de reactie van staatswege in Zimbabwe. Zaterdag berichtte de Zimbabwean Telegraph dat de politie was binnengevallen in een bijeenkomst die gewijd was aan de opstandigheid in het Midden-Oosten.  Aanwezigen werden gearresteerd, rond de vijftig mensen. Sommigen werden geslagen en gemarteld. De geheime dienst bleek de bijeenkomst te hebben geïnfiltreerd.  Eén van de gearresteerden is Munyaradzi Gwizai, een voormalig parlementslid en directeur van het Law Center in de hoofdstad Harare. Zelfs het praten over het protest in verre landen was al verdacht. Enkele dagen eerder waren een hanvdol jonge mensen in Harare die de val van Mubarak in Egypte openlijk vierden, en riepen dat wat hun betreft Zimbabwe’s president Mugabe ook wel weg mocht, verdwenen, kennelijk ontvoerd. Vermoed wordt dat de daders van die ontvoering ook van de geheime dienst zijn.

Een artikel en actie-oproep op de website van de Internationale Socialisten (IS) roept op tot protest. Gwizai is “leidend lid van de Zimbabweaanse zusterorganisatie van de IS” het zou kunnen dat ze “samenzwering tegen de regering” als aanklacht krijgen, en daar staat tot 20 jaar cel op. Onder de titel “Urgent: steun socialisten in Zimbabwe” roept het stuk op tot solidariteit, en tot het sturen van een protestboodschap naar de ambassadeur van Zimbabwe in Brussel, Gift Punungwe. E-mail: zimbrussels@skynet.be. Politiefunctuionarissen bellen om te protesteren kan ook, nummers staan bij het artikel, evenals mailadressen waarheen steunbetuigingen kunnen.

Protesteren en steunbetuigen is belangrijk, ongeacht wat je precies van de IS en haar poltiek vindt. Deze mensen worden opgepakt vanwege deelname aan discussie, omdat ze opkomen voor meer vrijheid, voor solidariteit. Vandaag zijn het socialisten in Harare, morgen wellicht weer anarchisten in Griekenland, en overmorgen radicalen in Nederland zelf. Solidariteit, over de geografische maar ook over politieke grenzen heen, is nodig. We staan tegenover dezelfde vijand.

Ik heb zelf, naast een steunbetuiging, een mail naar die ambassader gestuurd. Tekst (ongeveer althans, er waren toch weer spelfouten doorgheen geglipt in de haast…) volgt hieronder. Wellicht kan het als een soort van voorbeeld dienen.

To: Mr.Gift Punungwe, Zimbabwe ambassador in Brussels;

From: Peter Storm

Tilburg

Netherlands

Mr. Ambassador,

It came to my attention that Munyaradzi Gwisai, director of the Law center in Harare, and a number of other people, have been arrested by Zimbabwe’s security forces. The people concerned were participating in a discussion meeting about the democracy protests in the Middle East when they were being arrested. I also hear that some of those people are being m beaten and tortured while in detention.

I protest against this blatant, illegal infringement on the democratic rights of the people aformenioned. I demand the immediate end of their mistreatement, and call for their immediate and unconditional release. Also, I strongly insist that such illegal attacks on human rights should not reoccur in the future.

yours,

Peter Storm

Tilburg

Netherlands


Rusland: repressie en protest

22 december, 2008

Rusland is een autoritair geleide staat, verpakt als ‘democratie’. Verkiezingen kun je er niet echt ‘vrij’ noemen, oppositie krijgt systematische tegenwerking van staatswege, demonstraties door oppositiepartijen kunnen rekenen op verstoring door politie, gevestigde media steunen de zittende macht.

Zo kon Putin zich laten ‘kiezen’ na door zijn voorganger Jeltsin te zijn aangewezen, zo kon hij zelf zijn opvolging regisseren waarna Medvedev zich kon laten ‘kiezen’ tot president. Inmiddels wordt er een grondwetswijziging doorgevoerd die de ambtstermijn van de president van vier naar zes jaar verlengt. Maar die geldt nog niet voor de huidige president. Pas zijn opvolger mag zes jaar blijven – en heel veel mensen gaan ervan uit dat die opvolger Putin gaat heten.

Tegenkrachten tegen deze machtsvertoning zijn schaars, zwak en versplinterd. Regelmatig komen er TV-beelden langs waarin we mensen als Kasparov tenmidden van tientallen, soms een paar honderd medestanders, zien betogen. Even later voert de opoerpolitie tientallen van de demonstranten hardhandig af. Zo houden Putin en Medvedev d de oppositie kort en is de speelruimte voor protest beperkt. Wetgeving beperkt die speelruimte herhaaldelijk nog verder. Zo ligt er nu een wetsartikel op goedkeuring van het parlement te wachten. Daarin w0rdt de definitie van ‘verraad’ uitgebreid: contacten van kritici van de regering met mensen  of groepen uit het buitenland kan daar al onder vallen. “Daardoor wordt het voor politieke tegenstanders en maatschappelijke organisaties nog gevaarlijker kritiek te uiten op het Kremlin”, schrijft Trouw

Maar repressie is niet de enige reden waarom de staatsmacht zo stevig en onbedreigd lijkt te zijn geworden. Veel Russen zijn blij met de regering, omdat die na vijftien jaar toenemende chaos tijdens de omvorming van ‘communistische’ staatseconomie naar gedeeltelijke markteconomie een soort van orde heeft gebracht Maar die orde is pas echt aanvaardbaar geworden voor veel mensen omdat tegelijk de economie als kool ging groeien. Aan de eindeloze daling van de levensstandaard is de laatste jaren een eind gekomen, en zoiets tempert de onvrede. De machthebbers profiteren daar van.

Maar dit effect is kwetsbaar – en tijdelijk. De economische bloei is in hoge mate het gevolg van de grondstoffenprijzen die afgelopen jaren omhoog zijn gevlogen. Ruslands economie draait vooral op export van gas en olie: hoge olie- en gasprijzen deden de economie van Rusland dan ook opveren, en dat betekende dat straatprotest vooral een kwestie was van groepen intellectuelen en ondernemers die buitenspel stonden in de staat van Putin en Medvedev.

Dat zulke protesten zich ook als liberaal aandienden en Westerse steun kregen en daar ook zo ongeveer naar solliciteerden, maakte het voor Putin en dergelijke makkelijk om dit type bewegingen af te schilderen als halve landverraders en pionnen van het Westen. Bovendien heeft ‘liberalisme’, met haar voorkeur voor de vrije markt, in Rusland terecht een slechte naam: het is de drastische doorvoering van ee vrijemarkt-economie die tientallen miljoenen mensen in Rusland tussen 1989 en 1998 in diep armoede heeft gestort. Ook Rusland heeft een línkse, en geen louter liberale, oppositie nodig.

Maar er verandert iets, op twee fronten. De liberale oppositie lijkt iets te hebben geleerd, en aalsuiting te zoek bij problemen die juist arbeiders ondervinden. Maar vooral: de economie stagneert. Ook Rusland wordt door recesieverschijnselen getroffen. Zo plezierig als hoge grondstoffenprijzen eerst waren, zo funest is de daling ervan sinds afgelopen zomer.

Eerst de liberale oppositie. Op 13 december berichtte  De Volkskrant dat Garri Kasparov, ooit schaakkampioen, nu aanvoerder binnen de liberale oppositie, dat er een nieuwe beweging was opgericht. De naam ervan wordt Solidariteit, “net zoals de vakbond die in de jaren ’80  zorgde voor de ontmanteling van de communistische dictatuur van Polen.” In een toespraak tot honderd aanhangers zei Kasparov: “het is onmogelijk dit regime te hervormen”. Hij pleitte dan ook voor “ontmanteling” ervan.

Da liberale activisten als Kasparov de naam van een vakbond kiest voor zijn beweging is al tekenend. En Solidariteit was niet zomaar een vakbond. Op haar hpogtepunt in 1980-1981 verenigde Solidariteit bijna 10 miljoen arbeiders die via vakbondsstrijd het land op de rand van een arbeidersrevolutie brachten. Dat Kasparov zich met de naamkeuze laat associéren ,met deze traditie kan onbewust zijn, of enkel te maken hebben met het idee om het kremlin als opgeleukt communisme af te schilderen waartegen de klassieke Kouide-Oorlogsstrijd gevoerd  dient te worden. Maar het kan ook een stap zijn richting het op gang proberen te krijgen van een bredere massabeweging, waarbinnen belangen en aspiraties van arbeiders een groter gewicht krijgen. Met een economische crisis die doorwerkt, kunnen zo grotere groepen mensen in beweging komen.Mocht Kapsparov al deze dingen zelf niet wien, dan zijn er misschien mensen die hem eraan kunnen helpen herinneren…

Mensen in Rusland wachten intussen niet tot Kasparov het licht ziet. Hier en daar beginnen mensen al te protesteren tegen de effecten van de crisis. In Vladivostok bijvoorbeeld. Daar “heeft de oproerpolitie gisteren tientallen Russen opgepakt die demonstreerden tegen de verhoging van de importheffing op buitenlandse auto’s. In nog zeker tien andere steden vonden vergelijkbare protesten plaats”, aldus de NRC. Die importheffing is bedoeld om de Russische auto-industrie tegen concurrentie te bieden, en heeft verband met de grote crisis die juist deze bedrijfstak internationaal treft.

Radio Free Europe, in een artikel op haar website, geeft meer over onvrede en protest.  “In Ishevsk, in Centraal-Rusland, gingen op 15 december zo’n 2000 mensen de straat op om te protesteren tegen stijgende kosten voor huisvesting en andere voorzieningen”, zo staat daar te lezen. “Stijgende inflatie, en plannen om de tarieven voor thuisverbruik van aardgas en de treintarieven te verhogen, kunnen eveneens het publiek doen ontvlammen.”

Ook opiniecijfers, genoemd in hetzelfde artikel, wijzen in de richting van wijd verbreide onvrede:  “Een opiniepeiling (…) geeft aan dat 39 procent van de Russen ntevreden is met de regering, terwijl dat in in sommige industriestreken zelfs  oploopt tot 54 procent.  Hetzelfde onderzoek vond dat 20 procent bereid is deel te nemen aan stekingen of demonstraties, terwijl 2 procent zegt dat ze dat al hebben gedaan.”

Protest heeft in Rusland dus weinig speelruimte vanwege de machthebbers, maar veel draagvlak en steun onder grote aantallen mensen. Dat is een explosieve combinatie die de relatieve rust in Rusland wel eens snel tot een eind kan doen komen. Ongetwijfeld zijn er onder de boze arme Russen ook mensen die de gebeurtenissen in griekenland met grote, hoopvolle aandacht volgen.


Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 36 andere volgers