Irak: bloedvergieten blijft en dreigt te verergeren

Terwijl de VS haar oorlog in Afghanistan stap voor stap uitbreidt naar Pakistan, woedt er op een ander front van Bush ‘Oorlog Tegen Terrorisme’ nog een grote oorlog. Ik doel op Irak. We horen er niet zoveel meer van, en wat we horen klinkt een beetje alsof het ergste daar achter de rug is,  alsof het sturen van extra troepen begin 2007 – de ‘surge’ – enige stabiliteit en rust heeft gebracht, en alsof een stapsgewijze maar omvangrijke terugtrekking van Amerikaane troepen op handen is. Er zijn nogal wat redenen om aan dit scenario te twijfelen. Er is zelfs minstens één reden om een snelle oplaaiing van het oorlopsgeweld de komende maanden te verwachten.

Juan Cole laat op zijn website helder ien hoe relatief de afname van het geweld in Irak is. Ja, het aantal doden is lager dan in de waarlijk helse zomer van 2006. Maar, zo rekent Cole netjes voor, “de huidige Iraakse burgeroorlog i één van de meest dodelijke conflicten die momenteel aan de gang zijn, erger dan Sri Lanka en Kshmir, en vergelijkmaar met de 15-jarige burgeroorlog in Libanon.” Kiezen we dus voor  de voor het Witte Huis meest welwillende interpretatie, dan heeft de ‘surge’ een oceaan van bloed weten terug te brengen tot een doodgewone zee. Gefeliciteerd!

In werkelijkheid is de afname van geweld niet serieus op naam van die extra troepeninzet te schrijven. Drie andere factoren zijn van doorslaggevend gewicht geweest, en twee ervan dateren van vóór het sturen van etra troepen in 2007. Eén factor is de afronding van de religieus-etnische zuiveringen, vooral in Bagdad maar ook daarbuiten. In de hoofdstad hebben Sjiitische militie oennieten uit tal van wijken geterroriseerd, Soennietiche militie deden hetzelfde met Sjiiten. Er zijn nauwelijk nog gemengde wijken. Het hele proces ging uiterst bloedig. Maar op het moment dat er in Soennietische wijken geen Sjiiten meer wonen, en in Sjiitische wijken geen Soennieten, gaat de vaart een beetje uit het bloedvergieten. Massale moordpartijen over en weer maken dan plaats voor het hardhandig bewaken van de grenzen tusen Soennietische en Sjiitische wijken en gebieden, en dat gaat met iets minder moordpartijen ook wel. Dit hele proces is een gevolg van het beleid van een vooral op Sjiitische partijen en milities gebouwde regering, en van sommige Soennietische gewapende stromingen die minder de Amerikaanse bezetter en de daarmee verbonden regering, en meer de Sjiitische gemeenschap als zodanig, als vijand kiezen. De regering en daamee verbonden Sjiitische terrreurgroepen konden overigen hun werk doen met Amerikaanse steun, Amerikaanse wapens, Amerikaane adviseurs. De VS draagt zware verantwoordelijkheid juist voor de geweldsexplosie die met de etnische zuivering gepaard ging. Dat die ooit afgerond werd geen reden om de VS nu krediet te geven voor het iets lagere aantal doden van het moment.

Een tweede factor ligt in de rol van een groot aantal Soennitiche groeperingen en dorpshoofden. Die keerden zich steedsfeller tegen belaalde Soennitische gewapende groepen die als Al Qaueda in Irak bekend staan maar slechts weinig echte banden met het oorspronkelijke Al Qaeda hebben. Het gaat hier om een uiterst gewelddadig opererende groep, waar Sjiiten, maar ook vel Soennieten die er niet mee wilden samenwerken, al voortdurend het doelwit van werden, en waar de hoofdstroom van Soennitische politieke en militaire groeperingen zich tegen gingen keren.

Slimme Amerikaane commandanten begonnen hun kans te zien en gingen Soennitische leiders en groeperingen betalen tegen  ‘Al Qaeda in Irak’. Veel van de Soennieten waar de VS nu meer samenwerkten vochten eerder juist tegen dee Amerikaane bezettting. Plat gezegd, de Verenigde Staten kopen een deel van de guerrillabeweging om zodat die nu tegen de gemeenschappelijke vijand vecht. Dat betekende dat Amerikaanse soldaten minder te doen hadden in provincies als Anbar, voorheen bolwerken van guerrillatrijd. Het betekende minder slachtoffers van Amerikaans geweld, en ook minder Amerikaanse slachtoffers. Deze hele operatie wa geen gevolg van de ‘surge, maar was al eerder op gang gekomen. Het sturen van extra soldaten was hiervoor tamelijk irrelevant.

Een derde factor was het feit dat het Mahdi-leger van Moktada Al Sadr, de radicale Sjiiitische geestelijke die tegen de Amerikaane bewetting strijd voerde, de wapens neerlegde na een akkoord. Dat akkoord kwam ironiosch genoeg tot snand met betrokkenheid van Iran, de staat die vanuit het Witte Hui vaak juist wordt aangewezen als áánjager van het geweld in Irak. Het wegvallen van het Mahdi-Leger als strijdende groep deed het niveau van geweld ook flink dalen. Ook hierin speelde het sturen van extra Amerikaanse troepen geen aanwijsbare rol, het was product van een interne Iraakse en regionale politieke ontwikkeling.

De lichte afname van het geweld heeft trouwens gevolgen voor de Amerikaanse bezetting die voor  een triomftoon vanuit Washington weinig reden geven. De Iraakse regering waarmee de VS samenwerkt, en die zonder masieve miklitaire steunn vanuit de VS zich nooit had kunnen  handhaven, begint zich nu minder bedreigd te voelen. Ze begint zelfs op het vertek van Amerikaane troepen aanm te dringen, compleet met deadline. Ze voelt zich duidelijk sterker nu ze niet meer ieder moment door de guerrilla kan worden opgeblazen, figuurlijk of letterlijk. En ze begint zich zowaar een beetje te gedragen als een Iraakse regering, en niet puur als verlengstuk van de bezetting. Michael Schwartz legt op de website van Tom Engelhardt uit hoe de profilering van de Iraakse regering de greep van de VS op het land uitdaagt en op termijn ondermijnt.

Precies uit het beleid van deze regering zou binnen zeer korte tijd wel eens een nieuwe geweldsgolf kunnen voortkomen. Via Chris Floyd’s weblog Empire Burlesque stuitte ik op een artikel in de Guardian waarin het wordt uiteengezet. De Iraake regering is bezig nu juist mensen te arresteren die deel uit maken van de Soennitische ‘Awakening Council’ die stroming van voormalige guerrillatrijders die nu door de VS worden betaald en tegen Al Qaeda, of wat daarvoor doorgaat, vechten. Het excuus van de regering is dat deze mensen vroeger tegen de VS en de Iraake regering vochten. Ook heeft de regering geen haast om de belofte dat 20 procent van de mensen van de ‘Awakening Council’ opgenomen zouden worden in het veiligheidsapparaat van de Iraake staat. Een stamhoofd  die bij Awakening betrokken is denkt dat de VS de regeringspolitiek tegen Awakening steunt. Chris Floyd meldt, helaas zonder brondvermelding, dat de VS de betaling van de mensen van Awakwening per 1 oktober stop zet.

Als de Iraakse regering en de VS-bezetter zich tegen  deze Soennitische stroming keren die met resultaat Al Qaeda-in-Irak terug heeft gedrongen, dan zit het erin dat Amerika deze bondgenoot weer omvormt tot vijand. Dan herleeft de – rechtmatige, daarover geen misverstand! – guerrilla van deze Soennieten tegen de bezetting, en is het met de relatieve daling van het geweld in Irak gedaan. Wie  nu nog denkt dat de oorlog in Irak geleidelijk, en op voor de VS relatief gunstige voorwaarden, zal worden afgebouwd, zit er hoogstwaarschijnlijk pijnlijk naast.

Advertenties

One Response to Irak: bloedvergieten blijft en dreigt te verergeren

  1. […] Maar op 1 oktober haalt de VS de Awakening Councils van de loonlijst. De regering van Irak neemt het over – althans dat is het idee. Maar die regering wordt beheerst door Sjiitische partijen en milities die de Soennietische milities die nu in Awakening gebundeld zijn als dodelijke vijanden beschouwen en behandelen. Veel Soennieten van Awakening vertrouwen de zaak niet, en de regering maakt minder haast met hetopnemen van zulke Soennieten in de veiligheidstroepen van de regering, en veel meer haast met het oppakken van Soennietische activisten wegens eerdere strijd tegen de VS en de Iraakse regering. Ik schreef al eerder over deze zaak. […]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: