Rode Maandag in de VS: bevolking beweegt Congres tot nee tegen bail-out

Zwarte maandag, zo werd  de afgelopen maandag, 29 september al genoemd. Het was een dag van omlaag denderende beurskoersen, van een Fortis dat ondanks redding via gedeeltelijke nationalisering bleef kelderen, en van het 700-miljard-dollar ‘reddingsplan’ dat door het Congres werd afgestemd. Nog meer paniek op de beurs, en een president Bush die de camera’s inkeek alsof er zojuist enkele grote vliegtuigen  een tweetal hoge flatgebouwen in New York als landingsplaats hadden uitgekozen.

Ik stel echter voor dat we de benaming ‘Zwarte Maandag’ vervangen. ‘Rode Maandag’ lijkt mij wel geschikt, en wel om twee redenen. In de eerste plaats vanwege het rode bloed dat tevoorschijn kwam toen miljoenen mensen in Amerika de verzamelde machthebbers – Bush, Obama, McCain, minister Paulson, Democratisch aanvoerder in het Huis van Afgevaardigden Nancy Pelosi, Centraal Bankier Bernanke, het hele stel – een bloedneus bezorgden door voldoende Congresleden zodanig te bestoken met boze e-mails en telefoontjes dat die Congresleden – met verkiezingen in het achterhoofd, en hun zetels in gevaar – het 700-miljard-dollar-plan wegstemden. In de tweede plaats omdat juist mensen met rooie opvattingem, socialisten van allerlei soort, in deze gebeurtenis iets te vieren hebben: één-nul in de wedstrijd tussen gewone mensen onderaan, en de machthebbers die ons dag en nacht bestelen.

Het zogeheten reddingsplan hield in dat de Amerikaanse regering, via een daartoe op te richten instantie met zeer ruime volmachten, allerlei riskante leningen die banken hadden verstrekt en die het financiële systeem mee dreigen te slepen in een neerwaartse spiraal, zou opkopen. Zo zou de regering, en daarmee de betalstingbetaler in de VS, opdraaien vvoor de mislukking van talloze speculatieve investeringen. De vrije makrkt mag bankiers rijk maken. Zodra de vrije markt er echter toe leidt dat die bankiers hun geld dreigen kwijt te raken, mag de staat inspringen om die bankiers en hun instellingen overeind te houden, natuurlijk met als excuus dat als het bankwezen crasht iedereen de dupe is.

Zeer terecht keken heel veel mensen in de VS door deze zwendel heen. Diverse auteurs legden uit waar het scheef zat. Er was bijvoorbeeld wel op andere manieren aan geld voor het plan te komen, zo rekent het Institute for Policy Studies voor. Hef 4 dollar belasting op elke transactie van 100 dollar op aandelen en dergelijke, en je hebt jaarlijks 100 miljard dollar. Hef 3 procent belasting op elk huishouden van 10 miljoen of meer, en je hebt nog eens 300 miljard. Hef 50 procent inkomstenbelasting op inkomens van 5 miljoen en meer, en 70 procent op 10 miljoen en meer – hoppa, wéér 105 mijard dollar. Zo is er nog wel meer. Laat, kortom, degenen die met hun investeringsbeslissingen de crisis hebben gebracht, zelf voor hun crisis opdraaien, dat zou al schelen. 

Maar het opkopen van slechte verrotte leningen en schulden doet die leningen en schulden ook nog eens niet verdwijnen; de risico’s ervan worden alleen ergens anders neergelegd, niet bij de louche inversteerders zelf, maar bij mensen onderaan. Er zijn in feite maar twee heldere en consistente oplossingen. Of je laat de markt zijn destructieve werk doen, er komt een grote golf van faillisementen, een diepe recessie met oennoemelijk leed voor massa’s mensen – en dan krabbelt de boel, na deze grondige grote schoonmaak, weer op. Of de hele financiële sector komt in staatshanden, en wordt in dienst gesteld van het welzijn van de bevolking die daarover via democratische organen kan beslissen en beschikken.

Een asociale, maar systeemconforme oplossing, of een sociale oplossing die echter het kapitalistische systeem opblaast – dat is de echte keus. Het huidige plan  lost zelfs in eigen termen niet echt iets op, schuift de oplossing vooruit en legt de last ervoor ook nog eens bij de verkeerde mensen, bij de mensen die toch al te lijden hadden onder hoge prijzen, lage inkomsten, hoge schulden die ze te vaak al niet konden afbetalen. Waarom zouden zij nu op moeten draaien om het feestje van de bankiers en investeerders te gaan betalen?

Al snel na het bekend worden van het plan-van-700-miljard werd duidelijk dat zeer veel Amerikanen er dan ook geen zin in hadden. Op 25 september publiceerde Business Week een mooie reportage over de talloze initiatieven, serieus en humoristisch, van mensen die tegen d ebail-out-zwendel wilden protesteren. CNN bericht over demonstranten op Wall Street vorige week.  “Er is geen agenda, geen leiders, geen groep die het organiseert, niets om te onderschrijven, behalve dan dat we niet gaan betalen!”, zo luidde een anonieme oproep hiervoor via e-mail.  Intussen begonnen mensen e-mails te verstueren aan hun Congresleden: “Volgens de New York Times werden Democratische en Repulbikeinse politici bedolven onder protesten tegen de voorgestelde bail-out: senatoren kregen duizenden e-mails, waarvan 95 procent tegen waren. Barbara Boxer, Democraat uit Californië, vertelde de Times dat ze 17.000 e-mails had gekregenm, en bijna allemaal waren ze tegen de bail-out”, zo schrijft The Age.

De hete adem van grote aantallen boze Amerikanen werd – ruim een maand voor verkiezingen waarbij veel Congresleden hun zetel moeten verdedigen – blijkbaar te veel voor een meerderheid in het Huis van Afgevaardigden. Ja, voor flink wat Republikeinse leden van dat Huis gold vooral het bezwaar dat de staat geen inbreuk op de vrije markt mocht maken, en dat daarom de bail-out taboe, ja ‘socialisme’ was. En ja, ook onder veel van de mensen die op straat of op internet protesteren vinden we rechtse mensen met conservatieve ideëen. Maar een conservatief die serieus geen belastinggeld wil smijten om bankiers te redden, heeft op dat punt een linksere houding dan een Democraat die tot iedere prijs Wall Street uit de brand wil helpen.

Wat nu centraal staat is het idee van wij-tegen-zij, onder tegen boven. Gelukkig is links en de arbeidersbeweging er ook. Vakbondskoepel AFL-CIO organiseerde op 24 september een manifestatie bij Wall Street, en mensen van Socialist Appeal, een Trotskistische groep in de VS, namen deel en deden verslag.

En maandag 29 september koos – deels vanuit reactionaire opvattingen, maar voor een flink deel ook vanwege de steeds grotere druk vanuit een steeds bozere bevolking – een meerderheid van het Congres dus tegen het bail-out-plan van de verzamelde machthebbers. Het was een besluit, genomen in “de schaduw van de hooivork”, in de prachtige beeldspraak van Chris Floyd: het gewone volk trekt op naar het kasteel, en boekt nog succes ook. Mij doet het vooral ook denken aan 1 juni 2005, toen een forse meerderheid van stemmers de EU-grondwet vanuit een soortgelijk wantrouwen tegen plannen-van-hogerhand wegstemde. Glorieus is het.

Maar hoe mooi de bloedneus die onze kant in de VS hun kant heeft toegebracht ook is, het gevecht gaat door. Bush dringt aan op het alsnog aanvaarden van de bail-out, net zoals Europese politicie de EU-grondwet er alsnog door aan het manipuleren zijn. Zal de woedeuitbarsing vanuit de bevolking onder deze druk wegebben, of komt er een vervolg? Een blijmoedige commentator op Counterpunch die zich dit afvraagt, hoopt op het laatste – en geeft ter inspiratie maar vast een lijstje van algemene stakingen dat hij van Wikipedia heeft geplukt. Kennelijk onder het motto: zo kan het ook…

Hoe het ook zij, de VS is niet langer slechts in de greep van een kredietcrisis en een aanzwellende recessie. Inmiddels is daar een diepe breuk tussen bevolking, en daarmee een ernstige politieke crisis, bij gekomen. En in die crisis heeft links – principiële vijand van het kapitalisme in als zij parasitaire vormen – enorme kansen – en enorme verantwoordelijkheden. Maar dat is onderwerp voor een ander artikel. Vanavond overheerst bij mij feestvreugde vanwege een waarlijk Rode Maandag.

Advertenties

5 Responses to Rode Maandag in de VS: bevolking beweegt Congres tot nee tegen bail-out

  1. peTer schreef:

    Feest vieren zal ik niet, maar ik ben het wel met je eens dat het zo niet door kan gaan. De zeepbel wordt alleen maar verder opgeblazen. Het wordt tijd voor drastischer en ingrijpender maatregelen om de balans te herstellen:

    http://relirel.wordpress.com/2008/10/01/wall-street-crash/

  2. fotogordon schreef:

    Mooie en interessante analyse.

  3. Rick Gallagher schreef:

    Bevolking beweegt congres tot nee tegen bail-out? Deze, ook in de media opgevoerde verklaring, dienen we naar het rijk der fabelen te verwijzen. Amerikaanse volksvertegenwoordigers hoeven allerminst voor hun zetels te vrezen. Bekijk onderstaande staafdiagrammen.

    http://www.opensecrets.org/bigpicture/reelect.php?cycle=2006

    Daarnaast verklaart een dergelijke these van democratische responsiviteit niet waarom de meerderheid van de Democratische afgevaardigden wel instemde, terwijl een meerderheid van hun Republikeinse collegae het voorstel heeft verworpen.

  4. peterstorm schreef:

    Interessante staafdiagrammen. Maar ze zeggen alleen iets over het verleden. Dat tot nu toe Congresleden doorgaans van herverkiezing verzekerd waren, zegt niet dat het nu ook zo is. Behaalde resultaten in het verleden geven geen garanties voor de toekomst, nietwaar? Een financiële crash in verkiezingstijd hebben we immers niet elke dag…

    De “these van democratiosche responsiviteit”- ik neem aan dat je het idee bedoelt dat aanhoudende telefoontjes en e-mails richting Congresleden van enige invloed konden zijn op de uitslag van de stemming? – weet echt wel raad met het feit dar vooral Republiekeinen tegen stemden. Nergens zeg ik dat de druk van kiezers enkel via Democratische Congresleden tot uiting kwam, toch?

    Beide partijen stonden onder druk van boze kiezers, en met zo min als Pelosi haar Democraten bij elkaar wist te houden, lukte dat Bush met zijn Republikeinen. Onder die laatsten waren mensen die sowieso al tegen het plan waren, om ultra-vrije-markt-redenen veelal. Maar als het plan populair was geweest, hadden ze écht beter naar hun Grote Baas geluisterd, lijkt me zo. De druk van boze bellers en mailers was niet de enige factor. Maar het maakte wel uit.

  5. Rick Gallagher schreef:

    Voor de extreem lage volatiliteit van het lagerhuis zijn vele oorzaken aan te dragen, maar veruit de belanrijkste is toch de sociale samenstelling van de kiesdistricten: de sterke geografische concentratie van specifieke klassen, klassefracties en -lagen, politiek-ideologisch verbonden met specifieke partijen en partijvleugels,
    De sociale samenstelling van de meeste districten is zo eenzijdig dat zelfs al zou een gedeelte van het electoraat besluiten thuis te blijven dan wel op de opponent te stemmen, dit nog geen gevolgen voor de uitslag zou hebben,
    Bovendien is het laatste geval nogal onwaarschijnlijk. De christelijk-fundamentalistische plattelandsbewoner of de voorstedelijke kleinburger mogen ontvreden zijn over ‘hun’ republikein, dit maakt hun afkeer van de democraten er niet minder op. En meer smaken zijn er nu eenmaal niet.

    En dan nog even over de democratische responsiviteit. Als beide partijen onder druk stonden van een boos volk, hoe verklaar je dan dat 140 Democratische afgevaardigden voor stemmen, tegenover 95 tegenstanders, terwijl bij de Republikeinen de verhoudingen omgekeert lagen: 65 voor en 133 tegen? Vooral met het “klassestrijd”-perspectief wat je in het artikel uiteenzet (wij-tegen-zij, onder tegen boven) bevreemd dit des te meer, aangezien juist de Democraten afhankelijk zijn van de arbeidersstem.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: