Opstand Griekenland: perspectieven, gevaren, en de noodzaak van internationale solidariteit

Een volle week duurt de opstand van scholieren, studenten en anderen in Griekenland nu. Ook na de algemene staking van afgelopen woensdag vonden dagelijks acties plaats, van rustige wakes tot rellen. Donderdag en vrijdag kon je nog denken dat de schaal iets kleiner werd, maar nu meldt de BBC: “Gewelddadige protesten hervat in Griekenland”, en licht toe: “De BBC-correspondent Matthew Brabant in Athene zegt dat de botsingen op zaterdagavond de ernstigste onlusten zijn  sibds enkele dagen.”

Niet dat het afgelopen dagen nu echt rustig was. Aljazeera berichtte afgelopen donderdag over  acties: “Studenten hebben 15 politiebureaus aangevallen in de Griekse hoofdstad Athene, temidden van aanhoudend geweld in reactie op het doodschieten door politie van een 15-jarige jongen.” Ook vielen actievoerders politiemensen aan bij een gevangenis in het westen van Athene en schoot de politie daar met traangas. Rond duizend mensen demonstreerden in Thessaloniki. De Volkskrant bericht, op klassiek-onpartijdige wijze zullen we maar zeggen, over “onverlaten” en “relschoppers” die weer hebben “huisgehouden” in Athene, maar ontkomt er niet aan ook te melden: “Eerder op die avond hadden rouwende mensen vreedzaam met kaarsen de 15-jarige Andreas Grigoroloulos herdacht. Zijn dood leidde tot de zwaartse rellen in Griekenland in decennia. In een poging de gemoederen tot bedaren te brengen deelden agenten bloemen uit aan voorbijgangers.” Tekenend detail over hoe de politie kennelijk  bijna wanhopig probeert enige goodwel terug te winnen na deze door hun collega’s veroorzaakte dood  van een puber van 15.

De opstand is dus springlevend, en dat is positief. Toch is de vaart er enigszins uit, zo heb ik de indruk. Blijft het huidige patroon – ettelijke duizenden mensen op straat in diverse steden, deels in demonstraties, deels in aavnallen op politie, banken etcetera – dan herwint de staat geleidelijk de greep op de situatie, en dan ontstaat er een terugslag, een soort van pauze – tot de volgende provocatie van staatswege het protest zal doen herleven.

Dat de vaart er wat uit lijkt te zijn heeft twee oorzaken. De eerste ligt in het steeds grovere optreden van de politie en hun rechtse bondgenoten. De eerste dagen kon je in de media her en der lezen hoezeer de politie ‘terughoudend’ optrad. Voorzover dat de realiteit was, had dat redenen. Agenten en hun opdrachtgevers wisten dat nóg een dode jongere een vertienvoudinging van het protest zou kunnen betekenen, het einde van de regering en een onbeheersbare – lees: regelrecht revolutionaire – situatie zee snel dichterbij zou brengen. Dus hield de politie wat afstand. Een tweede reden is cynischer. De indruk bestaat dat de politie vernielingen gewoon liet plaats vinden zonder veel te doen, maar wel achter demonstranten aanging om ze af te tuigen. Dat scenario kennen we uit Genua, de protesten tegen de G8, in 2001. Het zogeheten Black Bock (Zwarte Blok) van een deel van autonoom/ anarchistisch links – aangevuld met politieprovocateurs die op grote schaal actief waren – kon banken aanvallen en brandjes stichten, terwijl carabinieri andere, vaak vreedzame, groepen demonstranten met enorme wolken traangas en knuppels – en soms dodelijke kogels – bestookten. Griekenland laat iets vergelijkbaars zien. Niet alleen zou dit een intimiderend effect op betogers kunnen hebben. Ook was er kennelijk de hoop dat de ongebreidelde vernielingen ertoe zouden leiden dat grote aantallen Grieken zich tegen de actievoerende jeugd zouden gaan keren en daarmee het werk van orde en gezag makkelijker zouden maken.

Rond woensdag werd steeds duidelijker dat de politie een bottere lijn had ingezet. Zo viel te lezen op een blog dat gewijd is aan de acties in griekenland dat agenten waarschuwingsschoten hadden afgevuurd boven demonstranten – vlakbij de plaats waar op hetzelfde moment Andreas Grigoropulos werd begraven. Er kwam bericht van fascisten die in samenspel met de politie aan het eind van een demonstratie in Patras betogers aanvielen. De demonstratie, uitgeroepen door anarchistische groepen, telde zeker 3000 deelnemers. Toen de fascisten – enkele tientallen lieden – toesloegen was de betoging echter bijna afgelopen en waren er nog 500 actievoerenden. De demonstratie was groots, en niet vreedzaam – en waarom ook?! Banken moeste er aan geloven. Ook de oproerpolitie viel de demonstratie aan.

Ook dit bericht komt van het eerder genoemde weblog, On the Greek Riots geheten. Uit de berichtgeving daar krijg je trouwens de indruk dat de schaal van het protest nog altijd zeer omvangrijk is: dagelijks demonstraties van ettelijke duizenden, rellen, aanvallen op politiebureaus, en nog steeds bezette universiteiten die vaak als actiecentra dienst doen. Het is goed mogelijk  dat mijn opmerking dat de vaart er wat uit is, voorbarig en te pessimistisch is. Ik hoop het!

Het harde,  maar niet erg consistente ,  politieoptreden – zie de bloemen die agenten uitdeelden aan voorbijgangers – zou echter op zichzelf onvoldoende zijn om de vaart uit de opstand  te halen. Beslissend is eerder de rol van gevestigd links en van de vakbonden.

Parlementair links gebruikt de rellen als argument om de regering tot aftreden te bewegen. PASOK – zeg maar de Griekse PvdA- kiest deze lijn. “De enige dienst die de huidige regering het land kan bewijzen is opstappen, zei PASOK-president Papandreou tegen de parlementsleden van de partij. Hij zei dat het land zijn toevlucht tot verkiezingen moest zoeken, zodat de bevolking een oplossing kan bieden”, aldus een bericht op de Griekse nieuwssite Ana-mpa. Een listige manoeuvre is het, logisch voor een parlementaire partij, maar potentieel schadelijk voor de opstand.

PASOK ligt vóór in opiniepeilingen, en de rechtse meerderheid is toch al miniem in het huidige parlement. Maar PASOK heeft eerder geregeerd, en opereert langs neoliberale Wouter-Bos-lijnen. Heel veel verschil met de huidige regering gaat dat niet uitmaken. En ook onder PASOK oefende de politie al dodelijk geweld uit. Een parlementaire regeringswisseling zal de duizenden boze jongeren niet aanspreken, hoezeer zij ook het aftreden van de huidige regering eisen. Maar de houding van PASOK zal wel onder andere Grieken een houding van ‘wachten op verkiezingen, en laat dan andere politicie oplossingen brengen’ aanmoedigen. Dat vergroot de afstand van die mensen tot de jonge actievoerders, en daarmee het isolement van de opstand.

De Communistische partij KKE, heeft een wat linksere variant van dezelfde houding. Die partij wil wel vreedzame betogingen, maar onder eigen vlag. De partij neemt heel grote afstand van de wildere jeugdprotesten en profileert zich als keurig en verantwoord links. Het is een houding die sterk doet denken aan de PCF, de Communistische Partij, in Frankrijk in mei 1968 – een episode van grootschalig verzet waar de huidige Griekse opstand sowieso veelbetekenende trekjes van heeft. Toen daar de studentenopstand begin, sprak de PCF-leiding neerbuigend van ‘groupuscules’ (mini-groepjes), pseudoradicalen, rijkeluiszoontjes. Pas toen miljoenen arbeiders gingen staken, hun bedrijven bezetten, en flinke aantallen van hen zij aan zij met studenten tegen de politie vochten, moest de PCF bijdraaien. Maar ook toen zocht ze maximale afstand van de straatvechters, en ook van radicale stromingen op de werkvloer. Gedisciplineerde, niet al te wilde stakingen, onderhandelingen met de regering, en nieuwe verkiezingen die ze hoopte te winnen, vormden de kern van de PCF-politiek.

Die verkiezingen kwamen er. Radicaal linkse jongeren bleven veelal thuis, deels omdat ze te jong waren om te stemmen, deels omdat gevestigd links zich op bovenstaande wijze van hun radicale verlangens had gedistantieerd. Ordelievend Frankrtijk vertrouwde de tamelijk ordelievende PCF niet en koos voor nog veel ordelievend rechts. De Gaulle, de rechtse president, en zijn vrienden, wonnen de verkiezingen overtuigend. Matt Perry schreef  afgelopen voorjaar in International Socialism Journal een leerzaam artikel over Mei 1968 in Frankrijk, waarin ook de nare rol van de PCF aan de orde komt.

Laat zoiets als in 1968 in Frankrijk gebeurde een waarschuwing zijn: wachten op hoe PASOK of de KKE via verkiezingen vooruitgang brengen, is een verstikkend perspectief. Een overwinning van dit soort links biedt nauwelijks lucht vergeleken bij de huidige regering. En zo’n overwinning staat – hoezeer de peilingen nu ook die kant op wijzen – dus helemaal niet vast ook.

Om uit dit naargeestige scenario te breken zullen de opstandige jongeren drie dingen nodig hebben. De eerste is: strijdbare volharding! Stug en hevig doorgaan met actie voeren, in zo groot mogelijke aantallen. Lezing van bovengenoemd blog – en bijvoorbeeld ook van de berichtgeving over de Griekse opstand op het libertair-linkse Libcom.org (je kunt hiervoor beter Firefox gebruiken dan Explorer; met Explorer opent het ding aanzienlijk slechter leesbaar) – laat zien dat het met deze volhardende strijdlust in Griekenland wel goed zit.

Tweede noodzaak: het isolement doorbreken. Het is zaak dat niet alleen scholieren en studenten, maar ook georganiseerde groepen arbeiders, actief worden. Dat zal georganiseerd moeten worden, en dat vergt veel méér dan militante acties tegen banken en politiebureaus. Op de gevestigde vakbonden wachten biedt weinig: die hielden een, op zichzelf heel belangrijke, ééndagsstaking afgelopen woensdag, maar hielden hun manifestaties kalm en beperkt. Het komt erop aan dat linkse jongeren zelf contacten versterken met gewone vakbondsleden in fabrieken. Als we naast berichten over door studenten bezette faculteiten ook over door arbeiders bezette fabrieken horen, dán kunnen we in ieder geval zeggen dat de opstand een nieuwe, hoopvolle dimensie krijgt.

Derde voorwaarde: internationale solidariteit! Vorige week waren er al her en der acties in Europese en andre steden. Anarchisten komt de eer toe hierin voorop te lopen. Maar er is meer nodig, iets breders, iets dat anarchisten – met hun voorkeur voor veelal ultra-militante, soms prachtig tot de verbeelding sprekende, maar te vaak tot nodeloos isolement bijdragende – actievormen, op eigen kracht niet te weeg zullen brengen. Andere, bredere, delen van links zullen in beweging moeten komen – zij aan zij.

Komende week zijn hiervoor aanknopingspunten. Er liggen meerdere initiatieven. In een mooi interview op Democracy Now (gevonden via MR zine dat ook videofilmpjes erbij heeft gezet over acties in Griekenland)met Nikos Lountas, van de Socialistische Arbeiders Partij in Griekenland (zusterorganisatie aldaar van de Interationale Socialisten) beschrijft hij niet alleen de opstand zelf. Hij vertelt ook dat mensen daar zich door solidariteitsacties elders gesteund voelen, dat het ertoe doet. En hij zegt: “Ik denk dat je moet weten dat komende donderdag de volgende dag van actie, van algemene actie is. (…) Dus ik stel aan de mensen die me horen voor dat komende donderdag een goede dag zou zijn voor actie in de hele wereld, om de Griekse ambassades te omsingelen, de consulaten, om in het algemeen de straat op te gaan en je solidariteit met onze strijd tot uitdrukking te brengen. En ik denk dat arbeiders en studenten dat werkelijk zouden waarderen.”

Er is een tweede actiemoment – en ook dat wordt vanuit Griekenland zelf aangedragen: komende zaterdag. Op het eerder genoemde blog staat een oproep te lezen, gedaan vanuit de door actievoerders bezette Polytechnische Hogeschool .“Vandaag (vrijdag) heeft de assemblee van de bezette Polytechnische Hogeschool in Athene besloten een oproep te doen tot Europa- en wereldwijde acties van verzet ter herdenking van alle vermoorde jongeren, migranten en alle andere strijdenden tegen de lakeien van de staat.” De oproep noemt niet alleen Andreas Grigoropoulos, maar ook Carlos Giuliani, de jongen die door Carabinieri in Genua tijdens de protesten tegen de G8 in 2001 werd doodgeschoten. In de titel van de oproep wordt de datum genoemd: 20 december 2008, aanstaande zaterdag dus. De oproep vond ik al op Indymedia, maar verdient veel verdere verspreiding. Het is zaak dat er, op deze twee dagen en/of andere momenten, ook in Nederland solidariteitsacties komen, en dat die veel deelnemers tellen.

Op Indymedia vond ik in ieder geval al een oproep voor een solidariteitsdemonstratie in Nijmegen, aanstaande donderdag, 22.00 verzamelen op het Centraal Station. Hopelijk worden er snel meer initiatieven genomen en bekendgemaakt – en dan ook graag op iets minder onpraktisch-late uren…

Advertenties

One Response to Opstand Griekenland: perspectieven, gevaren, en de noodzaak van internationale solidariteit

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: