Japan: recessie, rebellie en radicalisering

Japan staat bekend als een op sociaal gebied betrekkelijk rustig land, geen land waar het zindert van protest en stakingen. Maar de laatste tijd verandert dit, onder druk van groeiende economische crisisverschijnselen en de sociale gevolgen daarvan.

Dat de recessie ook Japan raakt, blijkt uit cijfers. Een paar dagen geleden schreef de BBC dat het vertrouwen bij ondernemers in Japan keldert, al vier kwartalen achtereen. De laatste daling ging van min drie naar min 24, en een economisch analist bij Capital Economics verwacht een verdere daling tot min 36. Intussen kromp de Japanse economie in het derde kwartaal met 1,3 procent, en verwachten meerdere economische commentatoren dat Japan in een diepe en langdurige recessie terecht komt.

Al langer staat het systeem van arbeidsverhoudingen waar Japan bekend om staat, onder druk, en de recessie zal dat verergeren. In veel bedrijven was het de gewoonte dat mensen in principe een arbeidsplaats voor hun hele werkzame leven hadden. Arbeiders hadden zo zekerheid qua werk; ondernemers konden rekenen op loyaal personeel met een hoge productiviteit. Een van hogerhand gecultiveerd imago dat het bedrijf een familie was, met de ondernemer als goede zorgzame vader, was uitdrukking van deze arbeidsverhoudingen. Hierbij paste rust, en weinig stakingen – tot groot voordeel van de kapitalistenklasse van Japan.

Diezelfde klasse ondermijnt echter deze gang van zaken. Steeds meer arbeiders doen hun werk onder flexibele arbeidsvoorwaarden, omdat ondernemers concurrerend, winstgevendw, illen blijven. Het aantal mensen met niet-permanente banen is in tien jaar met 50 procent gestegen en bedraagt 17,3 miljoen mensen. “Arbeiders zonder vast contract die geen flat kunnen huren slapen in Internetcafes. De rangen van de zogeheten ‘freeters’ – tijdelijke arbeiders die gedwongen worden van baan tot baan te gaan – in de 30 en 40, groeien… veel Japanse arbeiders vinden hun werk niet bevredigend en zijn ongelukkig over hun lage inkomen en hun onzekere status wat hun baan betreft.” Dat schrijft een Japanse krant, geciteerd door de World Socialist Website (WSWS) waaraan ik de gegevens over deze flexibilisering ontleen.

De WSWS noemt ook politieke gevolgen. Kanikosen, een roman van tientallen jaren oud die gaat over uitbuiting van arbeiders, en hun verzet daartegen, aangewakkerd door een Chinese communist, en die jaar na jaar hooguit 5000 ecxxemplaren verkocht, wordt opeens een bestseller: een half miljoen exemplaren in dit jaar.

En de Japanse Communistische Partij groeit momenteel als kool: elke maand komen er pakweg 1000 leden bij, overwegend jonge mensen. de partij telde in 2000 een 375.000 leden; dat zijn er inmiddels 415.000. Overigens is de JCP een gezapige, parlementaire partij, en beslist geen principiele antikapitalistische strijdorganisatie. Maar de aanwas van de JCP is, net als de  snel gegroeide verkoop van Kanikosen, een teken dat veel mensen in japan naar links beginnen te kijken en verandering willen.

Arbeiders protesteren ook tegen de groeiende onzekerheid die ze te verduren krijgen. “Honderden arbeiders, vakbondsleden, gingen dinsdag in Tokyo de straat op om te protesteren tegen grootschalig schrappen van arbeidsplaatsen. Ze beschuldigden de grootste bedrijven ervan dat ze banen opofferden om winsten te beschermen”, schrijft AP, in een overigens ongedateerd stukje (maar aan het bijschrift bij de foto’s te zien gaat het om dinsdag 16 december, eergisteren dus)). “Wij accepteren geen banenverlies uit naam van de economische crisis. Schande over Japanse bedrijven die arbeiders dumpen alsof het dingen zijn.” Dat zei  Kazuko Furuta, van de Vrouwenbond van het Nieuwe Japan, een groepering die het protest mede had georganiseerd. Demonstranten riepen: “Sony, stop de ontslagen op grote schaal!”, en “Toyota, stop het schrappen van seizoensarbeiders! Wij arbeiders zijn geen wegwerpartikelen!” Arbeiders in Japan betonen zich hier pas echt loyaal – niet aan een of ander bedrijf dat hen als oud vuil dumpt, maar aan elkaar.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: