Over Doorbraak, een interessante linkse groep

Doorbraak is een relatief nieuwe organisatie aan de linkerkant in Nederland. Het is een groepering die deels wortelt in de antiracistische organisatie De Fabel van de Illegaal, die al vele jaren strijd levert tegen racisme en migratiebeperking, en voor de rechten van vluchtelingen, of ze nu binnen de regels van de Staat der Nederlanden vallen of niet. Ze levert haar  bijdrage mede via het gelijknamige blad, en via brochures waarin ze ingaat op vaak onderbelichte aspecten van rechts, uiterst rechts en racisme in vele varianten.

Doorbraak is kennelijk iets breder en activistischer van opzet. Op haar website valt te lezen dat Doorbraak “streeft naar een rechtvaardiger wereld” en daarbij haar “inspiratie (haalt) uit de strijdbare traditie van socialistische bewegingen. (…) Doorbraak wil linkse  “allochtonen”en “autochtonen” bij elkaar brengen , en politiek ondogmatisch voortborduren op  de beste ideeeën en praktijken van uiteenlopende linkse stromingen. Wij strijden samen voor socialisme va onderop, en dus voor gelijke rechten voor iedereen en open grenzen, want de wereld in van iedereen.” Dat zijn doelstellingen die me aanspreken. Wat me tevens aanspreekt is dat Doorbraak het niet laat bij doelstellingen: de acties die ze hielp opzetten tegen Verdonk en haar Trots Op Nederland-cirkus, zoals bijvoorbeeld in Leeuwarden,  lieten dat zien.

Dat Doorbraak één van de twee groeperingen is die in de rubriek ‘Linkse groeperingen’ op mijn weblog een plekje heeft gekregen, is geen toeval. En ik heb  mensen van Doorbraak  aan de slag gezien op twee mooie informatiebijeenkomsten in Tilburg, door Doorbraak samen opgezet met de AntiRacismeGroep in die stad. Daar lieten Doorbrakers zich kennen als serieuze en tegelijk vriendelijke mensen: ze weten waar ze het over hebben, én ze zijn bereid dat rustig uit te leggen, met hun oren open voor de argumenten van anderen. Dat één van hen ook nog eens een hele goede vriend van me is, helpt natuurlijk mee.

De aanpak van Doorbraak heeft echter ook zo zijn beperkingen. Doorbraak wil een socialistische organisatie zijn, maar beperkt haar prioriteiten in sterke mate tot de strijd tegen racisme, de rechten van vluchtelingen en migranten, en de positie van de onderkant van de arbeidersklasse, en dus niet de klasse als gehéél. Als tactische keuze is dat verdedigbaar. Als lange termijn strategie om een socialistische maatschappij dichterbij te brengen is het te beperkt.

Om steun voor zo’n omwenteling te werven zul je immers overtuigende antwoorden én praktijken moeten ontwikkelen over de hele breedte van onderdrukking en uitbuiting die het huidige systeem ons dagelijks te bieden heeft. van een socialistische organisatie verwacht ik een stellingname als de VS weer een land binnen valt, als het financiële systeem crasht, als buschauffeurs wekenlang staken of als de Griekse jeugd het land met een opstand op zijn kop zet.

Dat ik ook Doorbraak niet zag op de solidariteitsdemonstratie met de opstand in Griekenland, vond ik zuur, maar ik snap dat prioriteiten en menskracht zoiets soms beletten. Dat er over de Griekse toestanden zelfs niet wordt gespróken door Doorbraak – getuige haar website – vind ik ernstiger. Niet alleen zijn de Griekse gebeurtenissen misschien voor links wel de meest hoopgevende zaak van heel 2008. Ook de thematiek waar Doorbraak sterk in is speelt in Griekenland een flinke rol – groepen arbeiders helemaal aan de onderkant, en vooral ook de deelname van groepen migranten aan het verzet, laten dat zien. Dat laatste blijkt uit de verklaring die ene groep Albanese migranten in Griekenland naar buiten bracht en aan actievoerende studenten uitdeelde. Het is te vinden op het onvolprezen Libcom.org, onderaan berichtgeving over acties aldaar op 15 december. Maar breder: een links dat de solidariteit met de ontluikende revolutie in Griekenland laat liggen, is een nodeloos zwakker links, en helaas geldt die kritiek ook voor Doorbraak.

Terug naar het algemenere verhaal. Het kapitalisme is een totaliteit, geen optelsom van vervelende structuren en verschijnselen. Het alternatief tegenover dat systeem is óók een totaliteit, zij het dan een totaliteit-in-wording. Eén of enkele aspecten eruit lichten om aan te pakken, kan als tactiek soms nodig zijn, maar als strategie en algemene aanpak is het naar mijn idee verkeerd. Ik vermoed dat individuele leden van Doorbraak dat ook wel zien, maar in de praktijk van Doorbraak en in de artikelen die de groep on-line zet zie ik dat te weinig terug.

Dit heeft wellicht ook te maken met haar ideologische houding: putten uit diverse linkse tradities. Zowel anarchistische als marxistische elementen zijn waarneembaar. Met de uitspraak: “Om de maatschappij te kunnen verbeteren hebben we macht nodig. Onze nieuwe organisatie moet naar buiten toe sterk en doortastend zijn om veranderingen te kunnen verwezenlijken”, plaatst de groep zich nadrukkelijk niet in de klassieke anarchistische traditie: anarchisten verfoeien “macht”. Met de uitspraak “Intern moeten we een basisdemocratische structuur opbouwen, waarin strijdbaarheid en verantwoordelijkheid centraal staan en waarin we kameraadschappelijk en zorgzaam met elkaar opgaan. Dus alvast leven zoals we willen dat mensen zouden leven in de samenleving waar we naar streven” zien we echter weer veel meer verwantschap met een anarchistische aanpak: in het hier en nu al beginnen met leven-in-vrijheid. Zelf denk ik dat dit principieel onmogelijk is: we kunnen niet wéten hoe leven-in-vrijheid er werkelijk uitziet, en onze wil is mede gevormd door leven in de huidige ónvrijheid. En ik mag hópen dat het leven in vrijheid er veel en veel aantrekkelijker en vrijer uitziet dan het leven in zelfs de meest inspirerende linkse organisatievorm dan ook.

Ik denk dat links haar handen vol zou moeten hebben aan de vervanging van de bestaande orde en ruimte winnen voor een vrije en solidaire maatschappij. Vooruitlopen en alvast doen alsof we stukjes van zo n nieuwe maatschappij in de praktijk kunnen brengen is naar mijn idee een illusie, en een illusie die niet ongevaarlijk is.

Opvallend is ook dat Doorbraak zich over het héle proces van maatschappijverandering maar spaarzaam uitlaat. Gaat de wereld veranderen doordat Doorbraak en verwante groepen groeien, steeds meer impact krijgen en een omwenteling doorzetten? Is, met andere woorden, de organisatie van radicaal-links zélf de kern? Of is radicaal links slechts een onderdeel van iets groters? Is er wellicht een klasse die capabel is/ kan worden, en daar belang bij heeft om, de maatschappij radicaal om te wentelen? Staat links centraal, en moet links steun zoeken? Of staat de arbeidersklasse centraal en dient links de kracht van die klasse uit alle macht te helpen opbouwen? Die tweede, klassiek marxistische, opvatting ontbreekt bij vrijwel geheel radicaal- en revolutionair links, en als ouderwets marxist kan ik dat alleen maar spijtig vinden. Voor werkelijk socialisme van onderaf is niet de basisdemocratische structuur van links, maar vooral de activiteit van arbeiders zelf – waar ze ook precies wel en niet bij aangesloten zijn – wezenlijk. Ook bij Doorbraak zie ik deze klassiek marxistische kijk maar fragmentarisch terug, en voortdurend in spanning met andere, bijvoorbeeld meer naar het anarchisme neigende opvattingen. Wat er positief als ondogmatisch uitziet, heeft een keerzijde: gebrekkige consistentie.

Het neemt allemaal niet weg dat Doorbraak als organisatie wat mij betreft dus positieve waardering verdient. Mijn kritische kanttekeningen zijn bedoeld om dingen te helpen verbeteren, en niet om af te breken. Ik ga er daarom nog even mee door, want het bovenstaande is ontstaan als inleiding voor een artikel over de opvattingen die Doorbraak heeft over de radicale politiek Islam. Daarin zie ik problemen, en dat hoop ik binnenkort nader uit te werken. Wordt dus weer eens vervolgd, maar ik weet nog niet wanneer…

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: