Referendum Venezuela: een welkome uitslag

De berichtgeving over de uitkomst van het referendum dat gisteren in Venezuela gehouden werd, heeft weer lachwekkende trekjes. Dat referendum ging over de vraag of de beperking van het aantal termijnen dat iemand zich verkiesbaar mag stellen voor het presidentschap, moest wordne opgeheven. Zo ja, dan betekent dit dat de huidige president Chavez zich opnieuw kandidaat mag stellen. Ruim 54 procent stemde voor deit voorstel. Chavez kan zich dus opnieuw verkiesbaar stellen.

Het is een doodgewoon democratisch principe dat hier wordt doorgevoerd: mensen stemmen op de kandidaat die ze kiezen, zo vaak zij dat willen. Kandidaten vragen de stem van kiezers, zo vaak zij dat willen. Tussen deze band tussen kiezers en kandidaten hoort geen enkele legale beperking gestopt te worden. De gevaren van eindeloos door dezelfde persoon beklede machtsposities – en die onderken ik – vergen een ander soort aanpak. Maar niemand dient mij te beletten op de kandidaat van mijn voorkeur te stemmen, enkel en alleen omdat die kanddaat de baan al twee termijnen heeft gedaan. Het is dan ook niet zozeer Chavez die het referendum heeft gewonnen, zoals bijvoorbeeld de Volkskrant zegt: het zijn de kiezers zelf, wiens democratische rechten worden erkend en versterkt.

Maar kijk hoe krantenkoppen het brengen!  Een voorbeeld. Hier is de NRC: “Chavez oneindig herkiesbaar in Venezuela”. Oneindig maar liefst: Chavez heeft met het referendum zelfs de onsterfelijkheid weten te bereiken, zodat er waarlijk geen einde aan zijn presidentschap kan komen. En het klinkt heel dramatisch, nietwaar? “Balkenende oneindig herkiesbaar in Nederland” is de huidige situatie alhier, volgens deze logica: zolang hij wil als lijsttrekker, en zolang voldoende kiezers het CDA blijven steunen, zal hij kabinetten blijven leiden. Maar niemand vindt dat een alarmerende krantenkop waard.

Chavez is logischerwijze blij met de uitkomst: hij kan nu het project dat hij de Bolivariaanse Revolutie noemt, de vestiging van een ‘socialisme van de 21ste eeuw’, doorzetten zolang kiezers hem daarin steunen. Ik ben ook blij met de uitslag: in dit soort referenda – het was niet het eerste in Venezuela – staan immers aan de ene kant de lagen van de bevolking die  meer gelijkheid willen en de progressieve hervormingen die onder het presidentschap van Chavez tot stand zijn gekomen willen verdedigen en uitbouwen. Aan de andere kant staat de oude elite en haar aanhang, de grote ondernemers die onder president Chavez de rechtstreekse politieke macht goeddeels kwijt zijn geraakt maar via economische macht en eigendom van de meeste media nog over enorme invloed beschikken. Zij willen van Chavez af, maar vooral van de hervormingen die er gekomen zijn, van de groeiende kracht van de bewegigen van arme boerden en krottenbewoners en arbeiders. Zij willen terug naar de tijd toen de rijken het voor het zeggen waren, en de armen gewoon hun werk deden  (als ze geluk hadden) en verder hun kop hielden.

Zij hoopten dat de beperking op het aantal ambtstermijnen was blijven bestaan. Dan zouden ze bij de volgende presidentsverkiezingen hun kandidaat in stelling hebben kunnen brengen, niet tegen de nog steeds populaire Chavez, maar tegen een relatief onbekende geestverwant van hem. Dan had de rechtse oppositie, gebruikmakend van de desillusie die een deel van de aanhang van Chavez wel degelijk heeft, een kans gemaakt op herovering van de macht via de stembus. Nu is die kans veel kleiner, en ik vind dat een goede zaak. Het referendum is uitgedraaid op een welkome overwinnig van links, van de arme meerderheid van de bevolking en degenen die voor de rechten en belangen van die bevolking opkomen.

De uitslag van het referendum is dus positief, en biedt kansen voor links – maar ook gevaren. Want er is wel degelijk een probleem met een sociaal veranderingsproces dat zo sterk gesymboliseerd wordt door één persoon dat het lijkt of het succes ervan staat of valt met die ene persoon, Chavez zelf. Het is zaak om, terwijl Chavez wellicht nogmaals president wordt, bewegingen te versterken die krachtig en zelfstandig genoeg optreden om radicalere sociale veranderingen door te zetten, óók als Chavez aarzelt of teveel concessies doet aan de odernemers, óók als het bureaucratische ambtelijke apparaat waarvan Chavez zich teveel bedient, de strijd van de armen afremt, en óók als Chavez er ooit – vanwege verloren verkiezingen of anderszins – niet meer is. De NRC mag geloven in het oneindige voortbestaan van de man, linkse mensen weten hopelijk beter. In dat proces van machtsvorming van onderaf, in fabrieken, volkswijken en op het platteland, zullen dan ook aanvoerders naar voren komen die de beweging een gezicht helpen geven.

Zo wordt Chavez geleidelijk minder onmisbaar, minder belangrijk, hoe vaak hij ook nog als president herkozen zou worden. En het is dat proces van machtsvorming van onderaf dat wezenlijk is wil de Bolivariaanse Revelutie ooit echt worden wat het nog lang niet is: een socialistische revolutie.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: