Kabinet onder vuur – maar vooral van rechts

De drukte in politiek Den Haag rond de gisteren ontvouwde kabinetsplannnen werpt een verhelderend licht op de maatschappelijke krachtsverhoudingen. Een rechtse oppositie valt het kabinet hard aan wegens gebrek aan doortastendheid in het nemen van harde maatregelen. Een nog rechtsere oppositie bespeelt dat zelfde thema, maar gebruikt de situatie om het weer eens op te nemen voor de ‘gewone mensen’ tegen de ‘elite’. Links opereert terughoudend, zegt deels goede dingen (SP), maar is voor een ander deel (GroenLinks) meegaand met rechts. Het kabinet graaft zich intussen in en straalt uit dat er aan de voorstellen niets wezenlijks meer te veranderen is.

Eerst de aanval van ‘gewoon’ rechts: de VVD en D66. Die partijen beklagen zich over het uitblijven of op de baan schuiven van ingrijpende hervormingen. De VVD pleitte al voor een heel fors bezuinigingsprogramma, voor ‘ombuigingen’ van 31,5 miljard, en voor een nullijn voor lonen en uitkeringen. Wachten met bezuinigingen schildert Rutte af als het doorschuiven van de rekening naar de toekomst. Als het aan de VVD ligt, worden onze rechten dus nog veel scherper aangetast dan de regering het, via loonstop en hogere pensioenleeftijd, toch al aan het doen is.

VVD en D66 zijn vooral boos dat die hogere pensioenleeftijd niet glashelder door het kabinet is doorgedrukt, maar eerst een half jaar in de week wordt gelegd om de FNV te paaien. Ze wijzen hier op de rol van FNV-voorzitter Jongerius, die gedaan heeft gekregen dat de Sociaal Econimsche Raad – met daarin de vakbeweging – nog tot oktober de tijd krijgt om  met alternatieven voor die verhoging te komen als die net zoveel geld opleveren.

De FNV laat zich hiermee weliswaar gebruiken: de regering krijgt nu een sociaal akkoord, vakbondsacties tegen de verhoging van de pensioenleeftijd zijn even van de baan. Bovendien maakt de FNV zich hier mee verantwoordelijk voor de begrotingsproblemen van het kabinet – en straks dus mogelijkerwijs vor bezuinigingen die dan in de plaats van een later pensioen zouden moeten komen. Dit is een positie waar een arbeidersorganisatie zich niet in moet laten manipuleren. Het is niet onze staat om wiens huishoudboekje het gaat, het is niet onze regering, het is dus ook niet onze begroting en al evenmin onze staatsschuld.

Maar het pure feit dat het kabinet zo leunt op Jongerius, laat zien wat voor mácht zij symboliseert. Ze staat dan ook aan het hoofd van de grootste vakbondsfederatie in Nederland, en binnen de aangesloten vakbonden is er woede over die hogere pensioenleeftijd, en bereidheid om daartegen actie te voeren. Een indicatie van die wil zagen we op 13 maart al bij een FNV-actie in Den Haag.

De beeldvorming van Rutte en Pechtold, alsof Donner vervangen zou zijn door Jongerius (aldus Pechtold), alsof Nederland een schaduwpremier Jongerius heeft (Rutte), wijst erop dat rechts weet wat het werkelijke obstakel is voor verslechteringen van de sociale zekerheid en dergelijke: de georganiseerde arbeidersbeweging. Door het kabinet aan te vallen vanwege de ruimte die Jongerius kreeg, valt rechts indirect de FNV,  en daarmee een spil van de georganiseerde arbeidersklasse, aan.

En wát er ook allemaal mis is aan dit kabinet, en aan de houding van de vakbondstop als ‘sociale partner’ , het pure feit dat ministers ontzag hebben voor de vakbonden is symptomatisch. Het laat zien hoeveel kracht die arbeidersbeweging wel degelijk heeft. VVD en D 66 vallen het kabinet niet aan omdat het zich asociaal opstelt, maar omdat het zich niet asociaal genóég opstelt, omdat het kabinet te lief is voor  de vakbonden.

Achter de woede van deze oppositie gaat trouwens een fundamentele overeenkomst met het kabinetsbeleid schuil. Tekenend is het ene voorstel van een oppositie partij dat door het kabinet omarmd werd: een VVD-plan om het mogelijk maken voor bedrijven ok jonge mensen na een halfjaarcontract nóg een halfjaarcontract te bieden (en dus niet verplicht te zijn om een vast contract aan te bieden). Dit  zou het aantrekkelijker moeten maken voor ondernemers om jongeren aan te nemen; maar het maakt het vinden van vást werk nog moeilijker. Het is een stap op weg naar het soort flexibele arbeidscontracten waartegen jongeren in Frankrijk in 2006 een sussesvolle opstand hielden. En ook hier zien we VVD en kabinet aan dezelfde kant staan – de verkeerde.

Tekenend is ook de reactie op de ándere oppositie, die van links, van de SP. Die komt met een klassiek en verstandig links geluid. Agnes Kant, fractievoorzitter van de SP, noemt het “niet solidait om de nullijn van alle werknemers te eisen. En daarmee ook alle uitkeringen op de nul te zetten terwijl aan de top toch echt nog volop uitgedeeld wordt.” Zo is het. Maar had iemand van een kabinet als dit veel anders verwacht? En mag het wat minder klaaglijk en wat minder bedaard?

Kant hekelt ook de verhoging van de pensioenleeftijd: die is  “onnodig en asociaal.” Alweer: inderdaad! En precies daar krijgt ze de wind van voren van andere oppositiepartijen, van VVD en D 66 maar triest genoeg ook van GroenLinks. Al die partijen vinden verhoging van die pensioenleeftijd wenselijk of minstens bespreekbaar. GroenLinks komt op andere punten wel met progressieve kritiek. Maar op dit fundamentele punt staat de partij van Femke Halsema aan de verkeerde kant van de barricades die hopelijk alsnog zullen verrijzen als arbeiders hun pensioenrechten gaan verdedigen.

De sleutel ligt de komende maanden in de vakbeweging. Die vertegenwoordigt een macht die de kabinetsplannen kan blokkeren en het kabinet zelf kan breken. Dat kabinet heeft nu Jongerius aan boord weten te houden met een uitstel-compriomis. Maar de geluiden dat het hoe dan ook richting 67 jaar gaat met die pensioenleeftijd, wat Jongerius ook mag zeggen, zijn hardnekkig.  De confrontatie rond de pensioenleeftijd lijkt ingekapseld, maar is  waarschijnlijk slechts uitgesteld.

De vakbeweging kan zich maar beter schrap zetten. Hoe eerder Jongerius en haar medebestuurders zich losmaken uit de polder-omhelzing van Balkenende, hoe eerder ze weer zonder voorbehoud opkomen voor de huidige pensioenleeftijd, en tegen de nullijn vor lonen en uitkeringen, hoe eerder ze breken met het idee dat de als sociale partner mee verantwoordelijkheid voor het beleid moeten nemen – hoe beter het is. maar vanzélf zal de vakbondstop die noodzakelijke draai naar links waarschijnlijk niet maken. Daartoe heeft ze, laten we zeggen, een zetje nodig. maar daarover wellicht snel meer. Net als trouwens over het stuntwerk van de andere rechtse oppositie: Wilders en zijn PVV.

Advertenties

One Response to Kabinet onder vuur – maar vooral van rechts

  1. Rick Gallagher schreef:

    Peter,

    Tot dusverre heb ik het altijd nodig geacht jouw opvattingen over het wezen van dat ‘andere rechts’ te moeten bestrijden. Niet alleen vanwege het ontbreken van straatterreur, of de afwezigheid van een kleinburgerlijke massabasis, maar vooral ook omdat de reactionaire politiek van de PVV zich binnen de kaders van de burgerlijke democratie bleef bewegen…

    Maar met die actie van vandaag heeft Wilders mijns inziens een masker afgeworpen en een antiparlementair gezicht ontbloot. Politiek heeft een sterk symbolische kant. Op een dergelijke wijze de ‘heilige grond’ van de gevestigde orde bespuwen dunkt me OF revolutionair OF fascistisch. Voeg daarbij recent onderzoek dat wijst op een ‘verkleinburgerlijking’ van z’n achterban, en ik vrees dat je toch gelijk gaat krijgen: Wilders is een fascist in nuce.

    Ben benieuwd wat je zelf over dat ‘stuntwerk’ te melden heb.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: