Thailand: militairen slaan volksprotest neer – voorlopig

Militair machtsvertoon heeft een einde gemaakt aan demonstraties tegen de regering van Thailand. Toen soldaten de laatste groep van 2.500 betogers hadden ingesloten en met tanks en met machinegeweren naderbij kwamen, maakten de demonstranten een eind aan hun actie. De overmacht  was te groot (NRC, 14 april). De militaire onderdrukking van de hevige betogingen kostten twee mensenlevens, en er raakten minstens 113 mensen bij gewond (Volkskrant, 14 april).

Maar het conflict dat ten grondslag lag aan de felle straatprotesten is hiermee bepaald niet voorbij. Dat sluimert al jaren en komt keer op keer in heftige confrontaties tot uiting. In de kern is het een verwrongen botsing tussen arm en rijk, en tussen democratie en dictatuur.

Een botsing tussen arm en rijk, omdat de betogers van de afgelopen dagen opkomen voor een ex-premier, Thaksin, die vooral op het platteland verbetering voor juist de arme bevolking bracht. Zijn regering voerde een ziektenkostenverzekering voor de plattelandsbevolking in, en zorgde voor kredieten aan armere boeren. Dat verklaart zijn populariteit onder vooral de plattelandsbevolking. Dat verklaart ook de haat van zijn tegenstanders, grotendeels afkomstig uit de rijkere stedelijke middenklasse.

Een botsing tussen democratie en dictatuur, omdat Thaksin tweemaal overtuigend de verkiezingen won, maar via  een staatsgreep in 2006 opzij is gezet. Die staatsgreep kwam na straatprotest vanuit vooral de middenklasse,  een beweging die Thaksin corruptie en machtsmisbruik verweeet maar die er vooral op uit was om Thailand in handen te laten van ‘ons soort mensen ‘- de gegoede burgerij en de rijken. Dit slag demonstranten riep dan ook de koning op om in te grijpen, en was blij met de staatsgreep. Aanhangers van Thaksin vragen om de terugkeer van een democratisch gekozen premier die door een staatsgreep is verdreven, en voeren daarmee een gevecht om méér democratie.

Toen Thaksin in 2006 was afgezet kwamen er na verloop van tijd verkiezingen. Die brachten een partij van aanhangers van Thaksin aan de regering. na een interne wisseling van de wacht trad Thaksin’s zwager, Somchai , aan als premier. De anti-Takhsin-demonstranten, gebundeld in de VolksAlliantie voor Democratie (PAD), hadden inmiddels hun demonstraties hervat, en die gingen er stevig aan toe. In november blokkeerden duizende PAD-demonstranten – de zogeheten Gele Shirts – de luchthaven van Bangkok. Curieus genoeg stak het Thaise leger, dat  afgelopen 24 uur zo hardhandig tekeer wist te gaan tegen demonstranten, destijds geen poot uit. Een generaal zei zelfs dat de regering maar beter kon opstappen. Al eerder waren er trouwens uit de militaire top al hints dat een staatsgreep niet uitgesloten was, te horen geweest (Aljazeera, 29 mei 2008). Vervolgens stelde het Constitutionele Hof de pro-Thaksin-regeringspartij buiten de wet. De regering verdween en maakte plaats voor een door leger en rechtse PAD-activisten verwelkomde regering.

De huidige regering heeft haar macht dus niet te danken aan verkiezingen, maar aan een als volksopstand vermomde indirecte staatsgreep van leger en hoge rechters. Het machtige establishment van Thailand zette op deze manier de democratie vrijwel buitenspel. Giles Ungpakorn, linkse activist uit Thailand, gevlucht nadat hij veroordeeld dreigde te worden wegens ‘majesteitsschennis’, zet deze achtergronden helder uiteen op de website van Socialist Worker (VS). Aljazeera geeft een handzame chronologie van de gebeurtenissen.

Het straatprotest van de afgelopen dagen kwam op voor meer democratie, en voor de arme bevolking. Die beweging die Thaksin terug wil en bekend staat als Rode Shirts is veel meer dan een fanclub van die voormalige premier. De World Socialist Website meldt dat de laatste dagen ook de stedelijke armen in actie zijn gekomen en aan de betogingen deel gingen nemen. Dat verscherpte de felheid van het protest en gaf de klassenstrijd-dimensie die het conflict heeft extra nadruk.

Maar de strijd van arm tegen rijk, van democratie tegen dictatuur, vindt op een verwrongen manier plaats. Thaksin zelf riep vanauit ballingschap op tot een “volksrevolutie”. Hij kritiseerde de machten achter de huidige regering, en achter de staatsgreep die hem ten val bracht: generaal Prem Tinasulanom, lid van de Privy Councel en daarmee een hele hoge adviseur van de koning. Michael Montesoni wijst daarop in een artikel in de Malaysian Insider, gevonden via MRzine. Daarmee komt de kritiek van Takhsin – en daarmee van de door hem aangejaagde protestbeweging – griezelig dicht bij het Hof en bij de koning zelf. Dat is in de Thaise verhoudingen waarin vrijwel iedereen lippendienst bewijst ana de monarchie, een erg radicaal geluid. Montesano spreekt ook over een revolutionaire situatie in Thailand.

Maar van echt democratisch radicalisme valt Thaksin niet te ‘beschuldigen’. Onder zijn regering vonden harde schendingen van democratische rechten plaats: bij de onderdrukking van de Moslim-minderheid in het Zuiden van het land, en bij een campagne tegen drugscriminaliteit viellen grote aantallen doden. Thaksin is een zakenman die op Berlusconi-achtige wijze omhoog is gekomen.

Dat uitgerekend hij nu aan het hoofd staat van een volksbeweging die meer democratie eist, laat enerzijds zien hóé reactionair de krachten zijn die tegenover hem staan. Vergeleken bij de kliek van generaals, hoge rechters en het Hof kan een behendige zakenman als Takhsin ogen als democraat. Anderzijds is het een symptoom van die wereldwijde chronische ziekte: de afwezigheid van de geloofwaardig radicaal en democratische linkse oppositie met voldoende slagkracht op een democratische volksopstand aan te voeren en door te zetten. Vanwege die afwezigheid heeft iemand als Takhsin alle ruimte.

Dat die democratische volksopstand weer op zal leven, is intussen wel aannemelijk. De protesten waren te omvangrijk – 100.000 mensen op het hoogtepunt afgelopen weekend – en te fel – met langdurige straatgevechten, en een succesvolle bestorming van de plek waar de APEC-top van Aziatische hoogwaardigheidsbekleders gehouden werd – om zomaar te verdwijnen. En Giles Ungpakorn wijst erop dat binnen de Rode Shirts activisten zichzelf zijn beginnen te organiseren en hun leiders kritiseren vanwege hun voorzichtigheid en gebrek aan radicalisme. De Rode Shirts, toch al niet eenvoudigweg alleen maar een Takhsin-fanclub, zien hiermee in hun  gelederen een linkervleugel in opkomst – hetgeen juist de roodheid van de shirts extra passend maakt, zo kort voor de Eerste Mei. Het kan zijn – en het is te hopen! -dat er een beweging groeit die het steeds beter weet te stellen zónder het dubieuze lederschap van Takhsin, en steeds meer op eigen kracht weet te bouwen.

De autoriteiten hebben zich weten te redden met naakte onderdrukking, en hebben al aangekondigd om leiders van de protesten voor de rechter te slepen.  Democratische activisten likken hun wonden – en bezinnen zich zonder enige twijfel op een volgende ronde van  verzet. De strijd in Thailand is bepaald niet voorbij.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: