Obama president: oude wanpraktijken onder nieuw management

Obama als president betekende na acht jaar Cheney (o ja, en van Bush) een grote opluchting. In binnen- en buitenland zou de koers verlegd worden, het zou gedaan zijn met tenminste sómmige absurde oorlogen en op hol geslagen, als terrorismebestrijding verpakte repressie. En ja, er kwam verandering, zij het heel voorzichtig en halfslachtig. Maar inmiddels lijkt zelfs dat aarzelende veranderingsproces snel in zijn tegendeel om te slaan.

Een voorbeeld zien we rond Guantanamo Bay, het gevangenkamp dat Cheney (o ja, en Bush) liet inrichten voor mensen die in Afghanistan  na de Amerikaanse inval in 2001 werden opgepakt en van terrosisme werden verdacht. De gevangenen kregen een rechteloze status: ze werden niet als verdachte van een misdaad behandeld, met een proces met recht op behoorlijke verdediging en zo. Ze werden ook niet als krijgsgevangenen behandeld, wat veel van hen feitelijk wel waren (immers, ze waren toch gevangen genomen in een Oorlog tegen Terreur die Bush had afgekondigd?). Ze kregen de status van ‘illegale strijders’ waarmee ze buiten de wettelijke rechten die in de VS werden gehouden. Uiteindelijk kwamen er speciaal voor hen militaire tribunalen op gang, rechtszittingen die met een eerlijke rechtsgang ongeveer net zo veel te maken hadden als de showprocessen onder Stalin in de jaren dertig.

Welnu, Obama zette die tribunalen binnen 48 uur nadat hij president was stop. En pal daarop kondigde hij aan dat Guantanamo Bay dicht ging. Ook met de ‘harde verhoormethoden’ zou het van nu af aan gedaan zijn, al wezen critici erop dat dit martelverbod niet sluitend was.

Maar de terugtocht is inmiddels ingezet. Gisteren werd bekend dat Obama de militaire tribunalen wil laten hervatten. Daarmee wordt de georganiseerde rechteloosheid die het vorige team in het Witte Huis aan de gUantanamo-gevangenen had opgelegd feitelijk voortgezet. Obama is hier niet meer bezig met het afbouwen van een erfenis van Cheney (o ja, en van Bush), maar van het overnemen en continueren ervan. Ja, Obama wil de mensen die voor zulke tribunalen komen meer rechten geven. Maar het hele stelsel zélf is een vorm van georganiseerde rechteloosheid.

Over het martelen van gevangeneen, in Guantanamo Bay maar ook elders (in het gevangenkamp op de Amerikaanse militaire basis in Bagran in Afghanistan schijnt het nog akeliger te zijn geweest(?)) woedt in Washington een veelvormig politiek gevecht – en Obama staat daar niet aan de goede kant. Zo zijn er weer een reeks oude foto’s van folteringen beschikbaar gekomen. Openheid van zaken betekent: die foto’s openbaar maken. Een streep eronder trekken betekent: zeer verregaande excuses aanbieden, zeer ruime schadevergoeding en smartengeld aanbieden, consistente bestraffing van schuldigen van laag tot hoog, en garanties dat het áfgelopen is met dit woord misdaden. En openheid was één van de hoopgevende thema’s van Obama’s nieuwe presidentschap.

Maar we krijgen geen openheid. Obama wil het openbaar maken van deze foto’s blokkeren. Zijn argument: het zou Amerikaanse militairen in gevaar kunnen brengen. De redenering is kennelijk: fotos van marteling maakt veel mensen in het Midden-Oosten weer erg boos op de VS, hetgeen aanvallen op militairen in de hand zou werken.

Daar is een antwoord op. In de eerste plaats worden mensen (in het Midden-oosten en ver daarbuiten) niet boos vanwege pláátjes van marteling, maar vanwege de realiteit van die marteling. Wie die woede niet wil, moet ervoor zorgen dat het martelen ophoudt. Verregaande openheid over de misdaden waar het Amerikaanse militaire apparaat én de politieke leiding verantwoordelijk voor is, zou hierin juist een eerste stap moeten zijn. Juan Cole zegt het te vorozichtig, maar wel treffend: “De VS maakt meer kans om de vergissingen die het vijf jaar geleden maakte achter zich te laten alsze openheid geeft en verzoeningh komt dan als ze doorgaat met het verleden in de doofpot te stoppen terwijl iedereen weet wat er is gebeurd.”  Overigens staan er inmiddels foto’s van vernedering – kennelijk deel van de door Obama geblokkeerde foto-collectie – toch al op internet, maar dat verandert aan de kwalijke houding van Obama niets wezenlijks.

Door het vrijgeven van deze foto’s te dwarsbomen, voedt Obama de verdenking dat dit soort praktijken nog steeds plaatsvinden. In de strijd tussen democratische openheid en verantwoordelijkheid enerzijds, en militaire macht en privileges anderzijds, kiest Obama voor het tweede.

Zowel de hervatting van de tribunalen  als de poging om foto’s buitende openbaarheid te houden zou je, met een overdosis goede wil, nog klunnen zien als Obama’s ongelukkieg afhandeling van een door Cheney (o ja, en door Bush) achtergelaten erfenis. Echt lastig wordt zo’n vergoelijkende houding echter waar het gaat om de vervanging van de Amerikaanse militaire bevelhebber in Afghanistan. Generaal  David McKiernan kan gaan, en zijn opvolger wordt generaal Stanley McChristol. Aldus heeft minister van defensie Robert gates besloten. Zijn motivatie: “Het is tijd voor een nieuw paar ogen, voor een nieuwe manier van denken.”

Het is een griezelige keus die Gates hier maakt, en een onheilspellend signaal. Er kleeft bloed aan de handen van zijn man, en op zijn voorhoofd stata in grote letters “Verantwoordelijk Voor Foltering” geschreven, voor degenen die bereid is wat beter te kijken.

McChristol leidde de militaire operatie waarmee de VS in 2001 het taliban-bewind verdreef. Hij leidde ook de operatie waarmee uiteindelijk al Zarqawi, de leider van Al Qaeda-in-Irak, werd gedood. dat vertelt de NRC netjes. Datde keus van Gates (en dus van eindverantwoordelijke Obama) in goede aarde valt bij opmerkelijke mensen, tégenstanders van Obama, vertelt de NRC niet. Cheney bijvoorbeeld is vol lof. Het artikel waar ik dit aan ontleen komt nota bene van een website van The American Conservative – conservatisme-zonder-neo, zal ik maar zeggen (gevonden via Raw Story). Het artikel haalt materaal aan waarin uitgelegd wordt dat McChristol aan het hoofd stond van een geheimzinnige commando-eenheid die verantwoordelijk was voor het soort folteringen waar Obama nu zo halfslachtig een streep onder probeert te zetten. Het “nieuw paar ogen”waar Gates van rept, bieden uitzicht op oude praktijken.  Louis Proyect brengt op zijn website Unrepentent Marxist een handvol artikelen bijeen waarin we meer te lezen krijgen over waar deze man zoal verantwoordelijk voor is.

Als zo’n man een nieuwe koers in Afghanistan moet brengen, dan valt te vrezen dat we een koerswending krijgen waarin de nadruk inderdaad verschuift – van luchtaanvallen naar dooodseskaders. En dit is – ik zeg het er maar even bij – de generaal die ook de baas wordt van de NAVO-troepen in Afgahanistan, dus ook van de Nederlandse soldaten in Aghanistan. Ach, wat heeft wederopbouw – net als de ‘verandering’ van Obama’ – toch een verrassende kanten, nietwaar?

Advertenties

One Response to Obama president: oude wanpraktijken onder nieuw management

  1. Brian4all schreef:

    Jon Stewart (Comedy Central) over Amerikaanse martelfoto’s uit Irak en acceptatie van homoseksualiteit in het leger:

    http://blog.indecisionforever.com/2009/05/15/jon-stewart-nails-obama-on-dont-ask-dont-tell/

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: