Resultaten Europese verkiezingen: nachtmerrie met lichtpunten

Even doorbijten nog, er is nog meer verkiezingsmisère die ons aangrijnst vanuit de stembus na de Europese verkiezingen. Het patroon dat we in Nederland zagen – afkalving van links, versterking van vooral hard en radicaal rechts – zien we, met variaties, in land na land na land.

Een schokkende variatie zien we in Groot-Brittannië. het regerende Nieuw Labour stort daar in. Niet vreemd, met alle schandalen over declaraties van parlementsleden, en na 12 jaar beleid waar marktwerking een binnenlandse afbraakpolitiek vertegenwoordigde, en oorlogsdeelname (Irak vooral) een buitenlands afbraakbeleid. Labour-kiezers zijn in groten getale thuisgebleven – terwijl rechtsere kiezers wél op kwamen dagen. Zo werden de Conservatieven de grootste, de rechtse Eurosceptici van UNIP wonnen veel en werden tweede. Als macabere klap op de vuurpijl: twee zetels in het Euro-parlement voor de fascisten van de BNP.

Van andere landen word je niet veel vrolijker. Oostenrijk: nederlaag voor de sociaal-democraten, verdubbeling van het stemmental van de Vrijheidspartij, de uiterst rechtse partij van de onlangs in een ongeluk omgekomen Jörg Haider. Ze stonden er vorig jaar in peilingen nog beter voor volgens de BBC, maar dat is een schrale troost. Finland: groei van de zeer rechtse partij Ware Finnen tot bijna 10 procent. Hongarije: Jobbik, hard rechts en racistisch: van niets op drie zetels. Denemarken: 14,5 procent van de stemmen en een zetel erbij voor de Deense Volkspartij, geestverwanten van Wilders.

Niet al het nieuws is zo treurig,  en daarin liggen lessen verborgen. Redelijk nieuws uit België, op het eerste gezicht althans. Daar  voor het eerst het Vlaams Belang (voorheen Vlaams Blok) flink teruggevallen. Maar de winnaar is daar de rest van hard rechts: de Lijst Dedecker – “een populistische partij die lijkt op de Nederlandse PVV”, aldus de NRC – wint 7.6 procent in Vlaanderen. Flip de Winter zegt dat de nederlaag van zijn Vlaams belang te wijten is aan “de versnippering op rechts”. Dat ziet hij waarschijnlijk goed. En dat versnipperde de rechts sámen rukt nog steeds op. Voor links is hier weinig troost uit te halen.

Frankrijk biedt wél positief nieuws. Ook daar doet sociaaldemocratisch links het slecht: de Socialistische Partij ging van 28,9 naar 16,8 procent. De rechtse regeringspartij rond president Sarkozy boekte met 28 procent een overwinning. Maar andere delen van rechts verloren. Opvallend was de tamelijk schamele 6 procent die het fascistische Front National wist te vergaren. Dat is anders geweest: nog in 2002 haalde de aanvoerder ervan, Le Pen, de tweede ronde van de presidentsverkiezingen.

Hoe verklaren we dit? Ik denk dat enkele zaken een rol spelen. Frankrijk is een land waar arbeiders keer op keer in actie zijn geweest: tegen bezuinigingen, tegen een arbeidswet die jonge mensen dreigde te veroordelen tot een zeer onzekere rechtspositie, tegen ontslagen. Frankrijk is het land waar arbeiders al een handvol keren een manager opsloten om te zorgen dat er rekening mnet hun eisen gehouden  werd. Er is  al een naam voor dit actiemiddel: het Engelse woord ‘bossnapping‘! Dit soort gebeurtenissen schept een sfeer waarin links – stevig en radicaal links –  kan gedijen, en waar fascistisch rechts – dat nationale eenheid van arm en rijk predikt, en dus huivert als arm haar kracht mobiliseert tegen rijk – weinig mee kan.

En, in tegenstelling tot veel andere landen heeft radicaal links met deze situatie haar voordeel gedaan. De Nieuwe Antikapitalistische Partij NPA – voortgekomen uit de trotskistische LCR maar breder van opzet – is hiervan een goed voorbeeld. Deze partij, die nog maar kort bestaat, won 4,9 procent. De restanten van de ooit sterke Communistische Partij hadden zich gebundeld met een aantal socialisten en haalden 6,7 procent. Zelfs met deze verdeeldheid wist stevig links dus nog meer dan 10 procent van de stemmen te vergaren.

Als het nu eens zou lukken een volgende keer tenminste veer verkiezingen de krachtente bundelen en met één radicaal-linkse lijst te komen. En als het nu voorál eens zou lukken om de beweging van arbeiders in de bedrijven zelf en op straat te verstevigen, en daar stevig in te wortelen… want daar ligt de kracht van een links dat er toe doet. We hebben een links van de stráát nodig, geen links van de stáát, hoe belangrijk verkiezingen als krachtmeting ook kunnen zijn.

Opvallend, en deels afwijkend van de trend in andere landen, is de uitslag uit Griekenland. Daar wónnen de sociaal-democraten, PASOK, terwijl Nieuwe Democratie –  een conservatieve formatie – verliest. Hier lijkt de landelijke context zeer bepalend. Nieuwe Democratie regéért, en is juist daardoor impopulair. Het land kent de ene grote staking na de andere, er heerst een stevige anti-regeringsstemming, en PASOK, als belangrijkste oppositiepartie, profiteert daarvan. Daarbovenop komt de inmpact van de golf van opstandigheid in december vorig jaar. Die brak los toen een politieagent een jongen doodschoot. Tienduizenden jongeren reageerden met demonstraties, belegeringen van politiebureaus, grote rellen. Veel oudere mensen in Griekenand hadden op zijn minst begrip voor de boze jeugd. Intussen zet de crisis ook in dat land door, met de bekende gevolgen voor mensen toch al niet rijk zijn.

De PASOK deed er veel aan om de woede onder mensen beschaafd en gezagsgetrouw te houden. maar ze  riep wel de regering tot aftreden op. Het is niet vreemd dat veel mensen de rechtse regering voor haar bezuinigingen en haar autoritaire beleid wilden afstraffen door op PASOK te stemmen.

De nederlaag van rechts was trouwens kleiner dan verwacht. Maar dat gold ook voor de opkomst: iets boven de 50 procent. Stemmen in Griekenland is verplicht, betrokkenheid bij verkiezingen doorgaans groot, zegt een BBC-verslaggever, dus deze lage opkomst zegt wel iets.

Hoopvol daarbij is dat ook radicaler links stemmen trok: de KKE (Communistische Partij) kwam op 8,35 procent en 2 zetels: Syriza, een radicaal-linkse bundeling kwam op 4,1 procent en één zetel. Dit hangt ongetwijfeld ook samen met de talrijke arbeidersacties en de opstand van eind vorig jaar waarin beide stromingen een rol speelden en spelen. Beangstigend is tegelijk dat LAOS – alweer een radicaal-rechtse groepering – 7,15 rocent en 2 zetels wist te scoren.

Er is nog wel meer positief nieuws. Zo valt de uitslag van Groenen en daarmee verwante partijen op. In Frankrijk was er bijvoorbeeld een bundeling van Groenen en andere progressieven waaronder de befaamde andersglobalistische actievoerder Jose Bove, onder aanvoering van Daniel Cohn Bendit (in 1968 boegbeeld van opstandige studenten in Parijs) veel stemmen. In Nederland deed GroenLinks het goed. Op Europese schaal wisten de gezamenlijke Groene partijen hun zeteltal uit te breiden van 43 in 2004 naar 52 nu; het stemmenpercentage ging van 5,5 naar 7,1.

Er is op de politiek van de Groenen flink wat aan te merken: niet echt anti-neoliberaal, vrij meegaand met de vrije markt, sterk pro-Europees, feitelijk een milde sociaal-democratische politiek met extra aandacht voor het milieu. Je ziet dat bij GrienLinks ook. Maar mensen die de verrotte gevestige  sociaaldemocratische partijen de rug toe keren en naar Groene partijen gaan, zoeken kennelijk een soort van progressief alternatief tegenover labour, de PvdA en noem maar op. Zij bewegen, hoe voorzichtig ook, naar links, en dat is positief. Een radicaler links al veel van deze mensen om zich heen weten te bundelen – als dat radicale links kracht, stevigheid en geloofwaardigheid uit weet te stralen.

Genoeg even voor nu, qua verkiezingen. Er staan trouwens twee hele nuttige artikelen over de verkiezingen op Lenin’s Tomb: “Elections: good, bad, and ugly” en “Poring through the wreckage”. Vooral ook de commentaren erbij zijn, tussen het onvermijdelijke gezeur in, ook goudmijntjes van informatie en inzichten. Nuttig, verontrustend vaak, maar soms vermakelijk ook. Niet verkeerd, in deze dagen van post-electorale depressie en een epidemie van post-verkiezings-stress-syndroom.

Advertenties

4 Responses to Resultaten Europese verkiezingen: nachtmerrie met lichtpunten

  1. koen89 schreef:

    Waarom zouden we in België ook niet op rechts stemmen? De situatie is hier onhoudbaar. Al twee jaar gebeurt er niks op federaal vlak en de Walen willen niet mee. Genoeg is genoeg. Vlaanderen wil vooruit en vooruit is zonder Wallonië.

  2. Emil Jacobs schreef:

    Zo mogelijk het beste nieuws mis je, Joe Higgins (SP Ierland) werd gekozen!

    http://tinyurl.com/mx6soz

  3. Dylan schreef:

    In griekenland zien we iets interssants. De vorige EU verkiezingen gingen 63.4% stemmen, nu net iets over de helft (en dit terwijl stemmen verplicht is). Het is moeilijk te zeggen vanuit nederland, maar gezien het verliezen van een zetel door de KKE (die zich uitsprak tegen de decemberopstand en aparte demonstraties organiseerde omringt met een ordedienst, wat nogal doet denken aan de franse CP in ’68) en het gelijk blijven van syriza/synaspismos op 1 zetel (die de opstand niet veroordeelden maar ook niet hardop steunden) lijkt het alsof de december opstand van grote invloed is geweest. Is dit het geval, dan hebben zowel de NAR en t SEK (verenigd in ANTARSIA voor de verkiezingen) ofwel geen idee gehad hoe tijdens de opstand met de opstand om te gaan ofwel heel slecht campagne gevoerd [ze kregen slechts 22.000 stemmen – wat overigens wel meer is dan de verschillende groeperingen verenigd in ANTARSIA ooit apart hebben behaald].

    In ieder geval, nu blijkt een groot aantal mensen in griekenland een kotshekel hebben aan alle politiek (onder de huidige extreem gepolariseerde [!] omstandigheden gaan er mínder mensen stemmen dan in 2004), zouden we ze dan terug het stemhokje in moeten duwen? Helemaal nu blijkt dat niet-antikapitalistisch radicaal links erin faalde de opstand te steunen en daardoor verlíes heeft geleden en anti-kapitalistisch links het niet lukte om een fatsoenlijk aantal stemmen te halen een half jaar na een enorme volksopstand.

    Een analyse hiervan is nodig. Waarom wel de NPA 4.9% in frankrijk maar ANTARSIA slechts 0.43% in griekenland? Ligt het aan tijdsgebrek (ANTARSIA is later opgericht dan de NPA), ligt het aan de verdeeldheid van links, of ligt het aan de opstand die na jaren van proberen dingen te veranderen door te stemmen een stempel heeft gedrukt op het bewustzijn van een generatie?

    Het devies lijkt wederom te zijn No Votad! en elections – whoever wins, it turns us all into suckers. En ja, dat heeft nadelen, maar ook voor de CNT was het eerst No Votad en toen op het volksfront. Door te focussen op je eigen kracht, je niet te laten afleiden door verkiezingen en naar mensen het punt maken dat alle parlementaire partijen nonsens zijn (iets wat nogal dicht bij de beleving van mensen zit) en zo continu bezig te zijn met buiten-parlementaire actie, verkrijg je ook de kracht om met z’n allen op het juiste moment ‘to tip the scales’.

    En omdat je dan iets nodig hebt om op te stemmen, zijn dingen als de NPA handig. Dat soort partijen vervullen namelijk een rol anders dan die van radicaal links – NPA stemmen betekent stemmen voor een breuk met het systeem. Een grote NPA betekent dat de bourgeois pist in zijn broek – en dat doet hij omdat partijen zoals de NPA onmógelijk de belangen van de kapitalist kunnen ontzien als zij in ieder geval trouw blijven aan hun anti-kapitalistisch programma.

    Dus, hm
    op naar een tijd van No Votad en nieuwe anti-kapitalistische partijen! Ja, tegengesteld, maar mij lijkt dat beide elementen van de beweging die we nodig hebben voor communisme/anarchisme. No Votad om de parlementaire tendens van de nieuwe anti-kapitalistische partijen in check te houden (socialisme van bovenaf is geen socialisme, men kan alleen zichzelf bevrijden niet bevrijdt worden door de staat), nieuwe anti-kapitalistische partijen om de No Votad-mensen iets te geven om op te stemmen als hun kameraden worden opgesloten. Maar dan moeten beide initiatieven wel op straat (where it matters most) hand in hand gaan.

  4. […] het Europees Parlement zijn door verschillende linkse weblogs besproken. Peter Storm gaat hier en hier in op de nederlaag van links en winst van rechts bij deze verkiezingen. De Internationale […]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: