Stonewall 1969: soms moeten we réllen voor onze rechten

Voor onze rechten moeten we vechten. Dat is al zo sinds heersers er een gewoonte van maakten om de rechten van hun onderdanen te vertrappen (en wie kent er heersers die dat niet doen?!), en dat zal zo blijven zolang er heersers en onderdanen, bazen en knechten – in welke vorm dan ook – bestaan.

Dat vechten voor rechten kent allerlei vormen. Voor het recht op een behoorlijk loon staken arbeiders. Voor het recht op abortus of voor het recht om te trouwen met een partner van hetzelfde geslacht demonstreren vrouwen, homo’s en lesbo’s, en hun sympathisanten. Voor het recht om niet naar oorlogen te worden gestuurd, voor het recht om geen kanonnenvoer te zijn voor de belangen van oliebedrijven demonstreren mensen – of ze weigeren dienst. Voor het recht om op gelijke voet met witte mensen bediend te worden in cafetaria’s in de zuidelijke staten van de VS rond 1960 hielden mensen sit-in-acties, riskeerden arrestatie, en bleven terugkomen. Tot dat dat recht werd erkend. Zo gaat dat, zo hoort dat.

Soms kent de strijd voor rechten hele brave vormen. Een petitie aan de regering. Een stem op een politicus.Niets mis mee, zelfs niet met dat laatste – als we maar niet vergeten om de politicus desnoods krachtdadig aan zijn of haar verkiezingsbeloften te helpen herinneren, en te laten voelen dat aan kiezersbedrog een prijskaartje hangt. dan brengen we doodleuk ons actie-arsenaal in stellingen demonstreren we desnoods tegen de politicus waar we eerder onze stem  op uitbrachten. ‘Mijnheer Obama, mevrouw Kant, leest u ook mee? We houden u in de gaten’ 🙂 Díé houding dus.

Maar er zijn van die momenten dat keurigheid en gedisciplineerde actievormen niet volstaan. Er zijn van die momenten dat de woede in rechtstreekse, ongedisciplineerde rauwe vorm tot uiting mag komen om te laten zien dat genoeg méér dan genoeg is. Soms – niet altijd, maar gewoon als het allemaal écht teveel wordt – is het goed om te rellen voor onzen rechten. Zoals een populistisch politicus uit de VS – in de negentiende eeuw, de tijd dat populisme iets progressiefs was en nog niemand het afschuwlijke eufemisme “rechts-populisme” had bedacht – eens zei tegen zijn agrarische achterban: “we should raise less corn and more hell”. Inderdaad.

Een schitterend voorbeeld van rellen voor onze rechten zagen we dit weekend exact veertig jaar geleden in en om Stonewall, New York City. Stonewall was een gay bar, een homokroeg, in die stad. Homoseksuelen in de VS leidden tot diep in de jaren zestig een verborgen en riskant dubbelleven. Openlijk voor je seksuele gerichtheid uitkomen was, laten we leggen, niet makkelijk. Je had niet alleen  te maken met vooroordelen van collega’s, onbegrip van ouders en andere gezinsleden en dergelijke; je liep serieuze risico’s. Je kon gearresteerd en mishandeld worden. Je kon je baan verliezen.

David Carter, een historicus die de gebeurtenissen rond Stonwall beschrijft , vertelt hoe de politie in die tijd opereerde. Bezoekers van gaybars werden veelvuldig aangehouden, gecontroleerd op drankgebruik op te jonge leeftijd, drugs, allemaal excuses op de cliéntèle van plekken als Stonewall te intimideren. Er waren wekelijks zo ongeveer politie-invallen.

“Als je op straat liep en je sloeg je arm om iemand heen, hield de de politie je aan om te kijken of je drugs had. En als een hetero een homo in elkaar sloeg deed de politie niets”, vertelt een toenmalige bezoeker van Stonewall. Carter voegt  in hetzelfde artikel toe: “het was normaal dat een politieagent zijn knuppel te voorschijn haalde en  een homo tegen zijn been sloeg en zei ‘doorlopen, flikker'”. Wekelijks hield de politie in New York City honderd mensen aan wegens “schending van de openbare eerbaarheid”“onzedelijk gedrag”. En soms belde de politie het bedrijf waar een aangehouden homo werkte. Zo verloren mensen  nogal eens hun baan.

Zo ging dat, en bezoekers van homobars slikten dat, uit angst en vast ook uit schaamte. Maar de jaren zestig waren tijden waarin mensen in beweging waren, op allerlei fronten. Er was al de beweging voor burgerrechten geweest, de strijd voor  gelijke rechten van vrouwen kwam naar voren, mensen voerden actie tegen de Vietnamoorlog. In Frankrijk hadden studenten en arbeiders in 1968 zowaar een halve revolutie gemaakt. Er hing rebellie in de lucht, en homoseksuelen waren daar niet immuun voor.

Op 28 juni 1969 was het weer zover: politie-inval in Stonewall, agenten arresteerden mensen en wilden ze meenemen. Maar dit keer ging het anders. Bezoekers verzetten zich, en even later zat de politie in de bar, belegerd door tweehonderd boze homo’s – veelal drag queens en dergelijke – en lesbo’s. Dát was oom agent niet gewend: van die ‘halfzachte nichten’ die terúgvochten, en met succes. Vijf dagen lang duurden de rellen. Daarna was het duidelijk: homoseksuelen braken in groten getale uit de kast. De weg naar de moderne homo-emancipatie was hardhandig opengebroken. Nog jaarlijks wordt deze gebeurtenis gevierd in vele landen.

Veel is sindsdien veranderd. De strijd voor gelijke rechten van homo’s en lesbo’s heeft vooruitgang geboekt. het is inmiddels in een handvol staten mogelijk voor homo- en lesbo-stellen om met elkaar te trouwen, en de campagne om dat verder uit te breiden boekt vooruitgang. Maar als je homo bent en je zit in het leger, moet je dat nog altijd verborgen houden op straffe van ontslag. En geweld tegen homo’s is het afgelopen jaar in de VS weer toegenomen. Sinds 1999 zijn er volgens een onderzoek niet meer zoveel moorden geregistreerd die te maken hadden met de homoseksualiteit van het slachtoffer: 29 in 2008. Ook het aantal vastgestelde gevallen van politiegeweld tegen homo’s steeg: van 10 in 2007 naar 25 in 2008. het is voor homoseksuelen in de VS nog steeds geen vrij en veilig bestaan, de haat en de onderdrukking zijn bepaald niet weg.

Herdenken van Stonewall is daarom een goede zaak. En laten we vooral niet vergeten om inspiratie te ontlenen aan die glorieuze dag toen mensen die tot dan toe veelal met verachting werden bejegend, samen de kracht vonden om voor hun rechten op te komen, met het beste middel dat voorhanden was – en vaak nog steeds is! – : een goeie ouwerwetse rél.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: