Afghanistan: vredesbeweging weer in beweging

Eindelijk! Vredesorganisaties in de Verenigde Staten beginnen een reeks activiteiten rond en tegen de Westerse interventie in Afghanistan. De geluiden in die richting zijn nog voorzichtig. Vredesgroepen zijn na maandelang afwachtend en nauwelijks hoorbaar geweest rond  deze oorlog, kennelijk uit angst om de nieuwe president Obama voor de voeten te lopen. Maar met de snelle escalatie van de VS/NAVO-operaties, het snel oplopend aantal slachtoffers, óók aan Westerse kant, en met een meerderheid in Amerikaanse peilingen  die tegen deze oorlog zijn, begint dat gelukkig te veranderen.

Een aantal groepen komt nu in beweging, zo blijkt uit een artikel in de New York Times. Een woordvoerder van Win Without War ziet de oorlog als  een potentiële “albatros  om de nek van de president”, een bedreiging voor zijn vermogen om zijn binnenlandse beleid door te zetten. De3zelfde gedachtengang brengt nationaal coördinator Michael Eisenscher van U.S. Labor Against the War naar voren: “President Obama riskeert door zijn koers in Afghanistan door te zetten, net zoals Johnson deed in Vietnam.” Zijn organisatie “beweegt meer in de richting van velledige oppositie tegen de bezettting van Afghanistan.”

De angst om Obama – door grote delen van links gezien als min of meer een vriend in het Witte Huis die steun verdient – te kritiseren is aan het afnemen. Medea Benjamin, van Code Pink, zegt: “We komen uit een zware periode. Maar nu progressieven zich meer op hun gemak voelen als ze protesteren tegen de administraie van Obama  en Democraten zowel als Republikeinen uitdagen in het Congres, komen we weer op koers.”

De argumentatie is niet erg radicaal: Obama’s binnenlandsde beleid mag niet ontregeld worden doordat hij zoveel energie en hulpbronnen naar de Afghanistan-oorlog moet sturen. Dit maakt het protest wel kwetsbaar, en weinig principieel: wat nu als Obama’s team aannemelijk maakt dat er hulpbronnen beschikbaar komen voor beiden tegelijk? Is de oorlog dan niet meer het protesteren waard? En bovendien: wat ís die binnenlandse politieke agenda die beschermd moet worden waard? Hervorming van het gezondheidsstelsel op een manier die vooral de bankrekeningen van de  farmaceutische industrie en de verzekeringen  spekt?

In de geluiden die opgetekend worden in het New York Times-artikel genoemd worden, ontbreken de kernredenen om tegen de oorlog te zijn. Voortgezette Westerse oorlog voering in Afghanistan schaadt de Afghaanse bevolking, die keer op keer haar dorpen gebombardeerd ziet worden. het kost immense aantallen mensenlevens, aan Afghaanse kant en ook aande kant van Westerse militairen. Het officiële doel – voorkomen dat Afghanistan weer een thuisbasis wordt voor Al Qaeda’s terrorisme – is allaeng als ongeloofwaardig doorgeprikt. En het echte doel – beheersing van een regio met strategische ligging vanwege olie- en gasvoorraden, routes voor pijpleidingen om deze grondstoffen naar Westerse makrkten te brengen, een gebied aan de grens van opkomend rivaal China en opokrabbelend rivaal Rusland – is geen enkele morele ondersteuning waard. Zo ziet een stevige anti-imperialistische stellingname rond de Afghanistan-oorlog eruit, en in bovengenoemde organisaties is van zo’n stellingname weinig te bespeuren.

Maar de aangekondigde campagne is een flinke stap in de goeie richting, en hopelijk storten radicalere anti-imperialisten, van marxistische of anarchistische inslag, zich met overgave in deze activiteiten, om de heropkomende beweging inhoudelijk scherper te maken, en tegelijk zo activistisch mogelijk. Druk op Obama’s Witte Huis is nodig, niet zozeer vriendelijk lobby-werk om wat Democraten te overtuigen. Nancy Lessing, van Military Families Speak Out, ziet het zo: “er zijn er die zich” (door Obama) “verraden voelen. Sommigen hebben het gevoel dat er sterke krachten zijn die druk op de president uitoefenen om deze koers aan te houden, en dat er we een sterkere beweging moeten opbouwen om die koers te wijzigen.” Zo is het.

Het moment om in actie te komen is goed gekozen. In en rond het Witte Huis wordt momenteel beraadslaagd over een ‘nieuwe koers’ in Afghanistan. Daar zou de opbouw van het Afghaanse leger en politie deel van moeten uitmaken, evenals een andere troepeninzet, meer gericht op het beschermen van de bevolking. Bevelhebber McChrystal adviseert in de richting, in een rapport dat nog niet openbaar is maar v waarvan aanbevelingen al wel bekend zijn geworden. Geluiden dat er tevens extra Amerikaanse troepen naar Afghanistan gestuurd gaan worden zijn ook weer niet van de lucht, ook al schijnt McChrystal daar nog niet om te vragen in zijn rapport. Escalatie, gecombineerd met een poging om de last van de oorlog meer op Afghaanse schouders te leggen, daar komt het beleid op neer.

En om die poging om zich te richten op het beschermen van de bevolking, moet ik een beetje lachen. Als de NAVO de bevolking wil ebschermen, zou ze kunnen beginnen met de bevolking niet meer te bestóken. Veel Afghanen zouden maar wat graag beschermd worden tegen NAVO-kogels, granaten, bommen en raketten.

Oplevend protest tegen de oorlog in Afghanistan past in de huidige situatie, en heeft ook stevige kansen. Er is het feit dat de oorlog – dat geven politieke kopstukken in VS en NAVO zelf toe – zeer moeizaam verloopt, met snel oplopende verliezen aan Westerse kant. Mike Mullen bijvoorbeeld, van de Chefs van Staven in de VS, “zegt dat de situatie in Afghhanistan ernstig is en verslechtert”, aldus de NRC.

De toestand ‘erslechtert’, vanuit de optiek van de Amerikaanse militaire leiding; voor degenen die zich gewapenderhand verzetten tegen de VS zijn de vooruitzichten strategisch minder ongunstig: Mullen noemt het land “kwetsbaar voor  een nieuwe machtsgreep van de Talibaan en andere extremisten.” Anders gezegd: de VS zijn de oorlog een beetje aan het verliezen. Dat maakt een oorlog omstreden, en geeft een vredesbeweging eerder extra kansen.

Er is het feit – hier ongetwijfeld nauw mee verbonden – dat er inmiddels brede weerstand tegen de oorlog is, ook in de Verenigde Staten zelf. Een nieuwe opiniepeiling, gepubliceerd door CNN, laat zien dat inmiddels 57 procent van ondervraagden tegen de oorlog is, terwijl nog maar 42 procent de Amerikaanse militaire operaties daar steunt. Het percentage tegenstanders is sonds het begin van de oorlog in oktober 2001 niet zo hoog geweest, en is sinds april van dit jaar 11 punten omhooggegaan.

Een brede antipathie tegende oorlog biedt een gunstig werkterrein voor vredesactivisten om de capmagne tegende oorlog vaart, omvang en stevigheid te geven. Je kunt je zelfs afvragen of de voorzichtige toon die vredesgroepen nog hanteren geen teken is dat deze groeperingen achter lopen bij flinke delen van de bevolking.

Een andere factor die een campagne tegen de oorlog begunstigt, is de verdeeldheid rond de oorlog die in kringen van het establishment aan het ontstaan is. Heel lang al is er een stevige vleugel die van de last van de Irak-oorlog af wil, natuurlijk zonder al te veel machts- en prestigeverlies. Het was een ‘war of choice’ en de keus voor deze oorlog was verkeerd, zo vond een flin aantal mensen ook in hoge kringen allang. Afghanistan was echter in deze visie een ‘war of necessity’, een oorlog waar de VS niet onderuit kon omdat het immers was aangevallen door een Al Qaeda dat vanuit dat land opereerde. Die oorlog moest tot iedere prijs gevoerd en gewonnen worden.

Het verschil was grotendeels schijn: in de perceptie van de  hoofdtroom van de heersende klasse in de VS zijn beide oorlogen geworteld in de noodzaak om greep op het Midden-Oosten te vestigen en te houden, om strategische redenen (militaire machtsontplooing tegenover rivalen), vanuit economische drijfveren ( de baas zijn over olie- en gasvoorraden en de routes om die op de markt te brengen). Beiden waren en zijn in deze zin ‘wars of necessity voor machtigenin de VS.Tegelijk zijn beide oorlogen ook ‘wars of choice’: de aanslagen van11 september 2001 was weliswaar aanleiding voor de aanval op Afghanistan, maar niet de diepere reden.  Zowel rond Irak als Afghanistan kóós het Witte Huis ervoor om een oorlog te beginnen.

Maar heel lang werden deze overeenkomsten aan het zicht onttrokken en bleef Afghanistan de ‘goede oorlog’ die hoe dan ook gevoerd moest worden. Nu echter zijn er stemmen te vernemen in gevestigde kringen die van de oorlog af willen. George Will, een conservatief commentator in de Washington Post, is er één van. “Tijd om uit Aghanistan weg te gaan”, zo heet een veelzeggend artikel van hem (gevonden via warincontext.org). De doelen die de VS zich heeft gesteld zijn óf onhaalbaar – veiligheid voor de bevolking garanderen zou honderdduienden soldaten vergen – óf een gevaarlijk precedent -moet de VS overal een oorlog beginnen om de voorkomen dat Al Qaeda er misschien een bolwerk opbouwt, zo vraagt Wills zich af.

Maar hij wil de greep op Afghanistan niet loslaten: “Amerika zou alleen nog moeten doen wat het ‘offschore’kan doen, met gebruik van inlichtingenwerk, onbemensde satellieten, kruisraketten, luchtaanvallen, kleine, sterke Special Forces-eenheden die zich concentreren op de poreuze, 1500 mijl lange grens met pakistan, een land dat er écht toe doet”, aldus Wills. Hij wil dus niet echt ‘weg uit Afghanistan’, hij wil de oorlog als het ware met afstandsbediening voeren.

Maar zijn stuk is wel een symptoom van verdeeldheid in hogere kringen rond deze oorlog, en dit soort verdeeldheid kan vergroot worden als vredesgroepen meer druk op de ketel zetten. Zo kan een eind aan de oorlog wel degelijk dichterbij gebracht worden. En de vredesbeweging in de VS staat niet alleen: d Stop the War Coalition, het comité dat in Groot-Brittannië krachten bundelt tegen de reeks van oorlogen die het Witte Huis van George Bush in 2001 lanceerde, heeft  samen met anderen een demonstratie aangekondigd onder de leuzen: “Afghanistan UIT”, en “Troepen  Uit Afghanistan Nu”. Het zou niet bepaald verkeerd zijn als zo’n soort geluid rond die tijd óók in Nederland – immers leverancier van NAVO- bezettingstroepen in de Afghaanse provincie Uruzgan- weer op demonstratieve wijze ten gehore gebracht zou worden.

Advertenties

3 Responses to Afghanistan: vredesbeweging weer in beweging

  1. Johnvd schreef:

    blij weer wat van je hand te lezen peter 🙂

    Ook goed om te horen dat er weer wat gebeurd op anti oorlogs gebied.
    Zolang wij die oorlog niet stoppen zal het alleen maar escaleren!

  2. Kees schreef:

    Even totaal totaal off topic. Maar wat vindt je van het bericht over dat Wilders met zijn geblondeerde haar zijn Indische afkomst verdoezeld? Dat schrijft de antropologe Lizzy van Leeuwen in het weekblad De Groene Amsterdammer.

    Uit het bericht op NU.nl: “Zijn anti-islamitische opstelling en zijn ‘extreme patriottisme’ deelt Wilders met veel andere politici van Indische afkomst, en ook met de nationaal-socialistische NSB, die in Nederlands-Indië in de jaren dertig heel populair was.”

    Een verrassend licht op de discussie of Wilders een fascist is, vond ik.

    Maar zoals gezegd, totaal off topic…

  3. Ronald schreef:

    Hoi Peter, nog gefeliciteerd met je verjaardag. En nu je artikel nog even lezen 😛

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: