Hoofddoek, islam en Femke Halsema

Vorige week  vrijdag kondigde het bestuur van de 700 openbare scholen in Vlaanderen een verbod af op het dragen van hoofddoeken. Daarmee worden de rechten van 300.000 leerlingen en hun docenten om te dragen wat ze willen geschonden. Het gata hier om eenvijfde van het totaal aantal scholen (de meeste scholen in Vlaanderen zijn katholiek, niet openbaar). Het is een klap in het gezicht van moslims, maar tevens van iedereen die baas wil zijn over eigen uiterlijk, een aanval op de uitingsvrijheid van iedereen.

In dezelfde week vond Femke Halsema, fractieleidster van GroenLinks, het nodig om, heel democratisch en tolerant maar daar door des te subtieler, een aanval op het dragen van hoofddoeken te doen. In één moeite door nam ze maar meteen de Islam als zodanig op de hak. Anja Meulenbelt, van de SP, diende haar al tamelijk effectief van repliek. Maar een paar opmerkingen erover kan ik toch niet nalaten, zowel over het verbod in Vlaanderen als over de opmerkingen van Halsema.

Eerst dat verbod. Dat wordt ingekleed als een verbod op het dragen van religieuze symbolen. Dat klinkt heel seculier, maar is het niet. In de eerste plaats: wat is er mis met het dragen van religieuze symbolen door religieuze mensen? Een openbare school kan geen plek zijn waar een bepaalde religie van hogerhand wordt vorgeschreven of opgedrongen. Maar dat wil totaal niet zeggen dat mensen hun religieuze achtergrond moeten verstoppen en thuis moeten laten. Een openbare school kan juist als ontmoetingsplek van mensen van allerlei achtergronden dienst doen. Het uitbannen van uitingen van die achtergrond doet hieraan afbreuk, het maakt de school mínder openbaar.

Maar er is meer. Waar haalt een niet-drager van een hoofddoek het recht vandaan om het dragen ervan bij voorbaat als uiting van religie te duiden? Sommige meiden zullen een hoofddoek dragen om daar hun moslim-identiteit mee te uiten. Anderen zullen het dragen om hun ouders een plezier te doen (zoals ik mijn ouders een plezier deed met een net overhemd en een stropdas; denk maar niet dat dát mijn seculiere individuele godsdienstloze uiting was…). Weer anderen zullen het doen omdat hun vriendinnen het doen, zoals veel jongeren Adidas of Puma dragen omdat hun vrienden en vriendinnen dat doen. Binnenkort dus een Adidas- en Puma-verbod om te voorkomen dat leerlingen zich door elkaar onder druk gezet voelen? Een hoofddoek kan, net zoals ieder kledingsstuk, een uiting zijn van van alles en nog wat. Zolang het lesgeven en les ontvangen er niet onder lijdt, hoort een schoolbestuur of onderwijsinstantie zich met het dragen ervan niet te bemoeien.

De hoofddoek – en niet de merkkleding of de stropdas – wordt er door schoolbestuurders en gezagsdragers echter wel degelijk uitgelicht als probleem, omdat voor veel dragers ervan er een verwijzing naar de Islam in zit. Verwijzen naar de islam, daarvoor uitkomen, je identiteit beklemtonen als moslima – dát is wat met een hoofddoekenverbod wordt afgestraft. Het is een uiting van islamofobie, een aanval op moslims in het algemeen, eeen vorm van achterstelling, van discriminatie.

Dan nog even over Halsema en haar interview met De Pers. Die komt op de ene kant op voor het recht om al dan niet een hoofddoek te dragen. Gelukkig maar. Ze pleit voor godsdienstvrijheid én voor het recht om kritiek op godsdienst te hebben. Ook best. Maar ze kiest wel een kant in het debat, en bepaald niet de goede.

Zo zegt ze , eerst netjes op de vraag wat ze van de hoofddoek vindt: “Geen enkel bezwaar tegen, zolang ze in vrijheid wordt opgedaan.” Daar zit al een adder onder het gras, de ondertoon dat ze twijfelt aan de vrijwilligheid waarmee vrouwen die hoofddoek dragen klinkt al door. Verderop blijkt ze wel degelijk “enkel bezwaar” te hebben. Ze zegt het “wel eens moeilijk” te hebben als ze tussen hoofddoekdragende vrouwen zit. “Ik zal hun rechten niet aantasten daarin. Maar ik kan niet wachten op het moment waarop ze in vrijheid hun hoofddoek zullen afslingeren. Ik zie het liefst elke vrouw in Nederland hoofddoekloos.” Nog iets verderop, na nog eens benadrukt te hebben dat ze het récht op het dragen ervan herhaaldelijk verdedigd heeft: “Maar dat neemt niet weg dat ik moeite met de hoofddoek heb.” Voor haar is het dragen ervan blijkbaar per definitie een vorm van onderwerping van vrouwen aan mannen, een uiting van conservatief-Islamitische opvattingen. Anja Meulenbelt legt in een reactie op de reactie van Halsema (ook te lezen bij Meulenbelt) op  commentaar op haar Pers-interview uit hoe onjuist dat is.

Ik laat het bij een simpele constatering. Wie als Nederlands politiek leider zegt het liefst geen vrouwen met hoofddoeken meer wil, schoffeert daarmee niet alleen alle dragers van hoofddoeken – die vrouw bij de bushalte, die vriendelijke kassière bij de supermarkt, die meiden in de trein, gezellig op stap, met onderling net zo veel verschillen als het niet-hoofddoekdragende deel van Nederland. Ze geeft bovendien de moslimgemeenschap waartoe hoofddoekdraagsters veelal behoren, een zoveelste veeg uit de pan.

Femke Halsema heeft ook nog meer te zeggen over de islam zelf, en dat maakt de zaak niet beter. “Ik merk het in mijn wijk: natuurlijk is de Islam een probleem. Overigens met name de islam in combinatie met ongeletterdheidhet is: weinig opvattinghen hebben over het goede leven.” Of, mevrouw Halsema, misschien wel gewoon ándere opvattingen dan de uwe.“Weinig houvast hebben aan opleiding en werk” – Inderdaad! Maar wat heeft dat met de islam te maken? –  “angstig zijn voor onze samenleving” – Inderdaad? Maar wie maakt deze mensen bang voor deze samenleving? De Islam? of vooral Wilders, en degenen die hem naar de mond praten, zoals ook U, mevrouw Halsema, hier enigszins doet?! – “en daarbij heel bevattelijk worden voor wat de Imam vindt. Die daarbij vaak nog heel conservatief is.” Hiet wordt een  behoudende imam erbij gesleept en krijgt de islam de schuld van een proces van sociale uitsluiting waarvan de wortels in de heersende maatschappelijke verhoudingen liggen.

Het is  islamofobie waaraan Halsema zich hier schuldig aan maakt, islamofobie ingekleed als progressieve politiek. Want, hoe ze zich ook indekt en in haar reactie op reacties verwijst naar de context van haar verhaal, ze zegt het wel degelijk: “natuurlijk is de islam een probleem.” En zolang ze niet tegelijk erachteraan zegt dat het christendom, het boeddhisme, het joodse geloof, het hindoeïsme een “probleem” zijn, “natuurlijk vooral in combinatie met ongeletterdheid” of weet ik wat, gaat het hier níét om gewone religie-kritiek, maar om een zoveelste uiting van islamofobie van iemand die, als links politicus, beter zou horen te weten.

Advertenties

6 Responses to Hoofddoek, islam en Femke Halsema

  1. E.Eliveld schreef:

    1) “Sommige meiden zullen een hoofddoek dragen om daar hun moslim-identiteit mee te uiten.”

    2) “Ze geeft bovendien de moslimgemeenschap waartoe hoofddoekdrag agsters veelal behoren, een zoveelste veeg uit de pan.”

    Ja.. ja… maar het waren toch sommige meiden? Of nu toch weer niet? Of wel?.. of?…

  2. E.Eliveld schreef:

    En waar gaat het over?

    ‘In elke instelling van het GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap is het leerlingen, cursisten en personeelsleden voortaan niet meer toegelaten om levensbeschouwelijke kentekens te dragen. Een uitzondering wordt toegestaan aan leerkrachten levensbeschouwelijke vakken, die wel dergelijke kentekens mogen dragen, maar dan uitsluitend tijdens het levensbeschouwelijke vak’, leest het persbericht. ‘Tijdens de levensbeschouwelijke vakken mogen ook de aanwezige leerlingen levensbeschouwelijke kentekens dragen.’

    Dus niet alleen hoofddoeken…

  3. Linkin schreef:

    Ik vind het belachelijk, dat je wel kritiek mag uiten op katholieken (en dan vooral op de paus) of andere christenen in het algemeen maar als het om de islam gaat dan mag er opeens niets.

    In de jaren 60 / 70 stonden de linkse vooraan om terecht de christendom aan te klagen als een methode om de vrouw onderschikt te maken aan de man. Sommige vrouwen wouden niet hun recht in eigen handen nemen omdat ze “vrijwillig” voor kozen om een onderdanige rol te spelen. De (linkse) feministen zagen terecht in dat het door bovenaf geestelijke werd opgedrongen. En gingen daartegen in.

    Radicaal links moet juist voor vrijheid en gelijkheid omkomen en tegen alle onderdrukking, of dat nou door lichamelijke of geestelijke dwang komt. Dus we moeten strijden voor de vrijheid om de mogelijkheid te hebben om een hoofddoek te dragen, en ook de mogelijkheid om vrouwen zichzelf een onderschikt rol te spelen bijvoorbeeld zoals die bovengenoemde christelijke vrouwen, of de paus die oproept om geen condooms te gebruiken. Maar moeten ook deze acties aanklagen voor wat zij zijn, onderdrukking via het “opium van het volk”. En dit voorkomen door informeren en wetten.

    Dus ik vind het hypocriet dat je tegen de paus in mag gaan, maar tegen dr. Ramadan, Sheik Hassan niet. Dat je wel tekening over Jezus en christenen mag maken en grapjes over maken maar over mohammed en de islam niet.

  4. jss schreef:

    Hoewel ik vind dat Anja Meulenbelt terecht opmerkt “dat geen elite (blank, hoger opgeleid, zich progressief achtend, wat ook) het recht had om voor andere vrouwen te bepalen hoe hun emancipatie er uit hoorde te zien.”, vind ik het ook jammer dat Femke Halsema een hoop kritiek krijgt als ze aangeeft het daar soms moeilijk mee te hebben i.v.m. de hoofddoek. Nu nodigt ze daar natuurlijk ook wel toe uit met haar verdere opmerkingen over de Islam…
    En toch, blijkbaar wenst Nederland alleen politici die geen blijk geven van nuances, dilemma’s of zwaktes.

  5. Dylan schreef:

    Religion is, indeed, the self-consciousness and self-esteem of man who has either not yet won through to himself, or has already lost himself again. But man is no abstract being squatting outside the world. Man is the world of man—state, society. This state and this society produce religion, which is an inverted consciousness of the world, because they are an inverted world. Religion is the general theory of this world, its encyclopedic compendium, its logic in popular form, its spiritual point d’honneur, its enthusiasm, its moral sanction, its solemn complement, and its universal basis of consolation and justification. It is the fantastic realization of the human essence since the human essence has not acquired any true reality. The struggle against religion is, therefore, indirectly the struggle against that world whose spiritual aroma is religion. Religious suffering is, at one and the same time, the expression of real suffering and a protest against real suffering. Religion is the sigh of the oppressed creature, the heart of a heartless world, and the soul of soulless conditions. It is the opium of the people. The abolition of religion as the illusory happiness of the people is the demand for their real happiness. To call on them to give up their illusions about their condition is to call on them to give up a condition that requires illusions. The criticism of religion is, therefore, in embryo, the criticism of that vale of tears of which religion is the halo.
    -Kareltje

  6. Dani schreef:

    De hoofddoek is in Nederland een kledingstuk bij autochtone vrouwen bedoeld om het hoofd te beschermen tegen de regen,ook als onderdeel van klederdracht komt de hoofddoek nog voor traditionele kleding die in gemeenschappen gedragen werd door een groot deel van de bevolking.Volgens de traditionele Koranuitleggers is de hoofddoek er ter ‘bescherming’ van de vrouw omdat ze zonder hoofddoek de lusten van mannen zou kunnen opwekken.Meer liberale moslims, vinden dit overtrokken en menen dat de meeste moslims in het westen na verloop van tijd toch wel de westerse gewoonten en gebruiken zullen aannemen. Volgens hun interpretatie van de Koran schrijft, deze vrouwen ook nergens voor een hoofddoek te dragen. Volgens hen weerspiegelt de traditioneel conservatieve kijk op de vrouw door moslims meer de patriarchale cultuur van het Midden Oosten dan de islam die volgens hen juist zeer emanciperend is voor de vrouw.Jonge meisjes die de hoofddoek dragen, beweren soms dat zij die keuze in volle vrijheid genomen hebben. Ik heb geen reden om aan hun oprechtheid te twijfelen. Wanneer men dan te weten wil komen waarom ze die beslissing genomen hebben, antwoorden ze veelal:God vraagt dat van mij.Maar het probleem is hoe zij weten dat God dat vraagt.Zij zijn geen islamdeskundigen en kunnen moeilijk op eigen kracht tot dat inzicht gekomen zijn. Laten we dus niet langer die meisjes lastig vallen, maar ons richten tot degenen die ze geïndoctrineerd hebben: de godsdienstleraars of de imams of de ouders hebben wel een inbreng, maar ook zij kunnen meestal niet autonoom de teksten interpreteren. Op de vraag naar het waarom, antwoorden de imams dat het bevel tot het dragen van de hoofddoek in de Koran staat.Maar dat is in strijd met de waarheid. De Koran spreekt niet over een hoofddoek.Pardon! Imams die letterlijk dat boek willen volgen, moeten dus aan de meisjes een van die twee types aanraden. Nu zie je soms een vrouw met een hijab en een nauwsluitend broekpak of een jeans. Dat is totaal in strijd met de geest van de Koran. Militante moslims eisen het recht voor hun vrouwen om overal een sluier te mogen dragen, ook in het onderwijs en in openbare functies en openbare diensten.Maar als ze volledig eerlijk willen zijn, moeten de imams aan de meisjes uitleggen dat God in de Koran ook het volgende zegt: God heeft de man boven de vrouw bevoorrecht (Soera 4, 34); de vrouw mag alleen met haar man seksuele betrekkingen hebben, de man met een onbeperkt aantal vrouwen (S. 23, 1-6); de man kan zijn vrouw verstoten, het omgekeerde is niet mogelijk (65, 1); de vrouw krijgt de halve erfenis van de man (S. 4, 176); een getuigenis van een vrouw is maar half zoveel waard als dit van een man (S. 2, 282); de vrouw moet gehoorzaam zijn aan haar echtgenoot (S. 4, 34); bij blijvende ongehoorzaamheid moet de man zijn vrouw slaan (S. 4, 34),etc…Er staan in de Koran 150 oproepen tot het gebruik van geweld..Zo komen we tot de kern van dit hele debat.Deze /zeven discriminaties/ van de vrouw staan met een volstrekte duidelijkheid in de Koran; maar even duidelijk is dat ze radicaal in strijd zijn met de Rechten Van De Mens.Men kan van ons niet verwachten dat wij een godsdienst in onze tijd als respectabel beschouwen, wanneer hij deze zeven discriminaties in stand wenst te houden.Maar dat hoeft eigenlijk niet. Zoals het met de bijbel gebeurd is, kan men bepaalde teksten als tijdsgebonden interpreteren, zodat ze in een moderne samenleving niet meer van toepassing zijn.De eerste geëmancipeerde islamvrouwen hebben het afleggen van de sluiers dan ook niet alleen als een symbool, maar ook als een wezenlijk onderdeel van hun bevrijding ervaren.De verantwoordelijken voor de islamgemeenschap moeten beseffen dat als ze vasthouden aan de letter van de Koran in verband met kledij, ze onvermijdelijk suggereren dat ze ook de /zeven discriminaties/van die Koran in stand willen houden.Het zou goed zijn als de Islam zou moderniseren.Hoe en of dat gaat gebeuren zal nog blijken…Kan Turkije eindelijk eens ergens als voorbeeld in dienen als land waarin geloof en staat doorgaans prima gescheiden kunnen blijven.In plaats dat de Islam moderniseert en ‘losser’ wordt, worden te teugels steeds strakker aangehaald.Een tweede verschil met het Christendom en het Islamisme is volgens mij hoe andere mensen, die niet hetzelfde geloof aanhangen, worden bejegend.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: