Griekenland: herdenkingen en sociale spanning

“Morgen, 17 november, markeert de 36ste verjaardag van de studentenopstand tegen de ciattuur in november 1973. De verjaardag is slechts dagen verwijderd van 6 december, de markering van één jaar na de moord op Alexis – wat bovenop een reeds explosieve situatie komt – , en minder dan een maand voor 15 december, wanneer de smerissenn die hem hebben vermoord, Korkoneas en Saraliotis, terecht staan.” Dat schrijft het weblog After the Greek Riots. Dit is  een blog dat de komende weken extra aandacht waard is, want met de genoemde herdenkingsdata en dat proces, zal er  waarschijnlijk – en hopelijk – weer fors en radicaal protest in Griekenland plaatsvinden.

Wat wordt er op genoemde data zoal herdacht? Eerst 17 november. Op die dag in 1973 bereikte een dire dagen durende opstand tegen de militaire dictatuur destijds een hoogtepunt – en werd bloedig neergeslagen. De opstand begon als studentenprotest voor verbeteringe  op de universiteit.  Studenten bezetten de Polytechnische Universiteit in Athene. Maar al snel klonken leuzen en eisen tegen die dictatuur zelf, tegen de Amerikaanse invloed op het land, vóór democratie. Arbeiders dedenmee aan de opstand, boeren sloten zich aan, actievoerders wierpen barricaden op. De politie opende de aanval met traangas, maar uiteindelijk kwamen er tanks aan te pas om de opstand bloedig neer te slaan. De website Greece index heeft een levendig verslag met foto’s van de gebeurtenissen.

De opstand was gericht tegen een militaire dictatuur die in 1967 uit een staatsgreep was voortgekomen. Aanloop en achtergronden geeft Stephen marks in “Greece – The Junta Stumbles”, International Socialism, 65, december 1973. Hjj vertelt over de burgeroorlog in Griekenland vanaf 1944, toen rechts, gesteund door Britse en Amerikaanse interventie, een linkse guerrillabeweging versloeg. Hij vertelt over de zeer beperkte democratie van de jaren die volgden: weinig vakbondsrechten, heel weinig legale ruimte voor links, geknoei met verkiezingen, een heel sterk en invloedrijk leger. Hij vertelt over de opleving van arbeidersstrijd in het kielzog van een gematigd politicus die verbeteringen beloofde, maar door de protesten links verd ingehaald.

De regering kwam ten val, rechts regeerde weer maar de onrust duurde voort. Nieuwe verkiezingen gingen niet door: vier dagen voor de verkieingscampagne begon, grepen kolonels de macht en was de dictatuur een feit. Van vakbondsrechten bleef weer weinig over, activisten verdwenen in concentratiekampen. Maar arbeiders bleven weerstand biede, en vanaf het begin van de jaren zeventig kwamen ook studenten in beweging. Parlementaire politici wilden weer hun politieke spel kunnen spelen en waren bovendien bang dat de voortdurende onderdrukking een sociale explosie ou uitlokken. De opstand van november 1973 liet zien hun angst niet ongegrond was.

De opstand maakte de positie van de militaire machthebbers vrijwel onhoudbaar. Kort daarop vervingen ze hun leider, Papadopulos. Maar het bewind was niet meer te redden, er kwam een democratisering waarin de traditionele politici weer via verkiezingen de posities verdeelden, maar waarin vakbonden en links zich ook weer konden laten gelden. De regering wisselde sindsdien tussen de conservatieven van Nieuwe Democratie, en de sociaaldemocraten van PASOK. De laatsten zijn  sinds kort weer aan de beurt, na en stevige verkiezingsoverwinning.

De opstand van 1973 wordt jaarlijks geherdacht. Gevestigde politici betuigen de opstand eer, zo ook vandaag. De president van Griekenland zei vbij een herdenkingsplechtigheid: “degenen die opstonden tegen de junta van 1967 tot 1974 vormden modelvoorbeelden van gedrag, levenshouding, en een code van waarden.” Prachtige woorden toch? Zo betuigen politici hun dankbaarheid aan een opstand die ertoe bijdroeg dat zij weer aan de macht deel konden nemen. Maar tegelijk staan die politici tegenóver de radicale vrijheidsdrang die in die opstand tot uitying kwam. Deze politici gebruiken de herinnering aan de opstand, maar verdedigen machtsposities en belangen die door dit soort opstanden juist aangevallen worden.

Dat is goed te zien aan de ontwikkelingen van de laatste dagen. Die staan in het teken van onderdrukking van anarchisten, met als excuus dat die betrokken zouden zijn bij een gewapende strijdgroep, de Kernen van Vuur Samenzwering (ook wel Cellen van Vuur genoemd). Veel wijst erop – zo valt uit berichtgeving via Libcom.org op te maken – dat de staat de anarchistische beweging via een voorwendsel hard wil aanpakken. Daar zou de angst van autoriteiten dat anarchisten met hun radicalisme wel weerr eens aansluiting ouden kunnen vinden bij veel breder ongenoegen onder vooral jonge arme mensen in Griekenland, wel eens een flinke rol in kunnen spelen. De staat, wiens leiders de opstandelingen van 1973 de hemel in prijzen, pakt rebellen van vandaag – de legitieme erfgenamen van 17 november 1973 – keihard aan. Over hypocrisie gesproken.

Die angst – en dat is tegelijk een hoop voor links! – is niet vreemd. Het was immers anarchistisch activisme dat zo treffend aansloot bij, en deels als gangmaker werkte bij, de grote opstand van jongeren in Griekenland in december vorig jaar. Die brak uit nadat politiemensen Alex Grigoropoulos, een jongen van 15 jaar, ombrachten. Belegeringen van politiebureaus door vele duienden schoilieren, grote rellen in Athene, bezettingen van allerlei gebouwen door actievoerders, dit alles samenvallend met ene grote, al geplande, landelijke staking – Griekenland verkeerde enkele weken in een min of meer revolutionaire situatie. Goede artikelen, uit zeer linkse en zeer zinnige hoek,  lees je op Libcom.org. “A Chronology of the Greece unrest” bijvoorbeeld, over wat er die weken gebeurde in Thessaloniki. En vooral “Greece unrest: Like a winter with a thousand Decembers”, een breder en veel diepgaander artikel.

 Onderdrukking, gecombineerd met het vastlopen van het verzet in een eindeloze herhaling van heftige actievormen met te weinig aansluiting bij bredere groepen arbeiders, leidden ertoe dat de  verzetsgolf terugweek. Maar demonstraties, rellen en ook aanslagen bleven plaatsvinden. Het vuur  was minder hevig, maar kleine vlammen bleven steeds opduiken. Met de nadering herdenking van de door dan Alexis Grigoropulos en de opstand daarna is er reële kans dat het verzet weer oplaait. De arrestatie van revolutionaire actievoerders lijkt mij een teken dat de  autoriteiten hier ook rekening mee houden – en zich voorbereiden.

Ik hoop dat het verzet in Griekenland de kracht heeft om deze repressie niet alleen te trotseren, maar opnieuw in de tegenaanval te gaan. En ik hoop dat, als er wéér een dode valt door politiekogels, Griekenland niet het enige land is waar dan uit protest de pleuris uitbreekt. En zou het sowieso geen goed idee zijn als linkse mensen in Nederland, viai bijvoorbeeld info- een discussiebijeenkomsten, zichzelf, elkaar en belangstellenden op de hoogte stellen van de intets belangrijke ontwikkelingen hett verzet in Griekenland – en erover te praten wat wij ervan zouden kunnen leren?

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: