Verraad? Capitulatie? Business as usual?

Verraad? Capitulatie? Business as usual? Welk woord is het meest toepasselijk voor de beslissing van de FNV-top om de strijd tegen de hogere AOW-leeftijd op te geven? Ik vroeg me dat af in mijn vorige stuk over dit onderwerp. Maar een antwoord op de vraag had ik nog niet gegeven. Het goede antwoord is, vrees ik: alle drie.

De FNV-leiding doet intussen veel om haar eigen geloofwaardigheid nog verder te ondergraven. Op de website van deze vakbondsfederatie staat doodleuk de kop: “FNV staakt AOW-verzet NIET”. Daaronder staat dan keurig het interview met Jongerius waaruit media opmaakten dat de FNV dat verzet wél opgaf. En daarin staat dus wel degelijk haar uitspraak: “Wij leven in een democratie. Als een meerderheid van het parlement kiest voor een verhoging van de AOW-leeftijd, dan heb je je daarbij neer te leggen.”

En verderop: “Een politieke meerderheid is voor het verhogen van de AOW-leeftijd, ook al is een meerderheid van de nederlandse bevolking en  van onze leden tegen.” Opmerking tussendoor: wat is dat voor een democratie, waarin een meerderheid van de bevolking tégen een ingrijpende maatregel is, maar een ‘politieke meerderheid’ (de helft plus ene beetje in een jaren geleden gekozen parlement) vóór, en waarin dan niet de meerderheid van de bevolking doorslaggevend is? Jongerius gaat verder: “Het is onze taak hun belangen te verdedigen. De AOW-leeftijd gaat omhoog. We blijven daartegen, maar  wij moeten er nu vooral voor zorgen dat de pijn zo eerlijk mogelijk verdeeld wordt en dat mensen met zware beroepen worden ontzien.”

Kortom: de FNV geeft de strijd tegen de hogere AOW-leeftijd wel degelijk op. Ze voert nog slechts acties om de schade te beperken. Als ze daarin net zo ‘doortastend’ is als in de strijd tegen de verhoging van die AOW-leeftijd zelf, dan valt daar ook weinig resultaat van te verwachten. Ook daarin is het niet bepaald gezond om enig vertrouwen in het bestuur van de vakbondsfederatie te hebben.

Natuurlijk is het opgeven van deze strijd door de FNV-top een vorm van verraad. Jongerius en Henk van der Kolk en hun bestuurscollega’s straalden uit dat ze het recht om met 65 jaar met pensieon te gaan, met hand en tand zouden verdedigen. Als er mensen waren die de FNV-top hierin op hun woord hebben geloofd, dan voelen die mensen zich in de steek gelaten en verraden. Gelijk hebben ze, dat gevoel is terecht.

Een capitulatie is het eveneens. De strijd is niet tot het uiterste gevoerd, we waren – met een door de vakbondstop ingebouwde vertraging – feitelijk bezig met eerste schermutselingen, met een aanloop naar meer, naar serieuze stakingsacties, naar een propvol Malieveld en/of Museumplein. De strijd is niet verloren in een open gevecht. De strijd is van hogerhand afgeblazen.

Een beetje bevelhebber capituleert pas als de overmacht overweldigend is, als slag na slag verloren is en de kans om het tij te keren zo ongeveer verkeken is. Daar was in dit geval helemaal geen sprake van. Het FNV-besluit is een capitulatie uit gebrek aan bereidheid om de strijd serieus aan te gaan. Mensen die zeggen dat Jongerius – de bevelhebber die het verraad en de capitulatie symboliseert als geen ander –  beter kan gaan, hebben daarin gelijk. Jongerius heeft laten zien de strijd liever te mijden dan te voeren, en kan ook wat mij betreft beter opstappen als FNV-voorzitter.

Maar de hele gang van zaken is, naast capitulatie en verraad, vooral ook business as usual. De hele gang van zaken lijkt op eerdere confrontaties tussen vakbeweging en kabinet. In 1991 begon een kabinet – bestaand uit CDA én PvdA trouwens – met de afbraak van de WAO. Dat leidde destijds tot vakbondsprotest, met stakingsacties en, jawel, een goed gevuld Malieveld. Daarna stuurde de vakbondstop haar leden netjes naar huis, en lag de weg open voor het kabinet.

In 2004 zagen we iets vergelijkbaars. Toen tastte het kabinet, dit keer CDA, VVD en D66, het recht op vervroegde uittreding (VUT) en prepensioen aan. Vakbondsprotesten laaiden wederom op. Een grote manifestatie op de Coolsingel in Rotterdam, een nog veel groter protest op 2 oktober op het Museumplein, met ettelijke honderdduizenden actievoerenden. Hierna volgden enkele stakingsdagen, eentje in het openbaar vervoer, eentje in de metaalindustrie. Kort daarop lag er een akoord dat wat scherpe kantjes van de regeringsplannen afschaafde, maar geen recht deed aan de verlangens en eisen van al die stakende en demonstrerende arbeiders.

Anita de Waal, zelf  lid van de Vrouwenbonden van ABVA KABO, riep in een open brief,  “Geachte mevrouw Jongerius”, op het weblog van Platform Rosa, de immense protestmanifestatie, de woede van de demonstranten, maar ook het slappe akkoord dat er uitrolde en de bereidheidvan de vakbondstop, al tijdens de actiecampagne, om  een onbevredigend compromis te sluiten, in herinnering. Zij vroeg zich in die brief al weken geleden af of, als Jongeriuseen soortgelijke houding innam, ze niet beter kon vertrekken.

Zoals gezegd: wat mij betreft kan Jongerius dat inderdaad beter doen, en druk vanuit boze vakbondsleden om haar die kant op te krijgen, is een goede zaak. Maar daar moet  een stevige kanttekening bij. De FNV capituleerde in 1991 in de WAO -kwestie onder voorzitter Johan Stekelenburg. De FNV capituleerde in 2004 in de prepensioen-kwestie onder voorzitter Lodewijk de Waal. Nu is het dus de beurt aan Agnes Jongerius om te capituleren. Verschillende FNV-voorzitters, dezelfde houding.

Het probleem ligt dus veel en veel dieper dan de persoonlijkheid van de topbestuurder van de vakbeweging. Arbeidersbelangen halfslachtig verdedigen met gestroomlijnde campagnes waarin bestuurders de regie houden – dat behoort tot de kérn van de aanpak van vakbonden als zodanig. Bij die kern hoort ook dat zulke campagnes níét tot het uiterste worden gevoerd, maar afgeblazen worden na vaak slechts een heel bescheiden concessie van regerings- of ondernemerskant.

Dit alles vloeit voort uit wat vakbonden in wezen zijn: organisaties die arbeidersbelangen op een beperkte, vaak indirecte manier, behartigen, bínnen kaders die de machtspositie van ondernemers, het economische stelsel waarin ondernemers de boventoon voeren, en de bijbehorende regering erkennen en niet bedreigen. Onderhandelen, CAO’s en andere akkoorden met ondernemers en kabinet afsluiten, dat is de kerntaak van het bestuursapparaat van de vakbond. Arbeidersstrijd heeftr hierin de functie dat het de onderhandelingspositie van de bestuurders versterkt. Maar teveel strijd bedreigt de positie van ondernemers – en daarmee van degenen die door vakbondsbestuurders als partners in overleg worden gezien, en daarmee indirect van vakbondsbestuurders zélf.  Immers: geen overlegpartners, geen rol meer voor vakbondsbestuurders.  Daarom zal een vakbondsbestuur altijd en overal haar best doen om een strijd tot het bittere einde tegen bazen en hun staat af te remmen. Dat mislukt weliswaar soms, als de druk van actievoerende arbeiders te groot is. Die druk vertaalt zich dan in succes, meestal óndanks en niet dankzij het vakbondsbestuur.

Beperkt strijd voeren, gevolgd door een als  eervol compromis verpakte capitulatie – het is business as usual voor vakbonden en vooral hun bestuurders. Om dáár iets aan te veranderen, om de strijd van arbeiders voor hun belangen en reh chten centraal te krijgen en naar voren te schuiven, is het vervangen van de voorzitter van de FNV absoluut maar dan ook volstrekt onvoldoende.

(verbeterd op 23 december)

Advertenties

5 Responses to Verraad? Capitulatie? Business as usual?

  1. P Meeuwisse schreef:

    De open brief van de 4 voorzitters die vandaag op de website staat is een krampachtige poging van de topbestuurders om hun stoel warm te houden. Want ook voor het voorstel van Agnes, vlak voor het klappen van het SER overleg; een flexibele AOW, daarvoor was geen mandaat afgegeven door de 3 grootste bonden. Maar zoals zovaak, besluit men eerst in de Federatie hoe men verder gaat, en dwingt men dan de achterban om in te stemmen.
    Van der kolk die tijdens de Bondsraad van 11 december met zijn portefeuille zwaaide, omdat hij de motie van de Bondsraad niet zou kunnen uitvoeren, ging pas overstag toen hij zelf een andere interpretatie aan de motie had gegeven, er dus weer de angel uit probeerde te halen. Hoelang laten de (top)kaderleden zich nog in de maling nemen door dit polderbestuur?
    Het wordt tijd voor de oprichting van een nieuwe vakbond. Eén die de achterban wel serieus neemt. En dat gaat gebeuren. In januari zal de Nieuwe Nederlandse Vakbond Vereniging worden opgericht.
    Eens kijken hoe men hierop gaat reageren.

  2. Patrick Meeuwisse schreef:

    waarvan akte.

  3. Erasmus Roterdamus schreef:

    Wat mij altijd weer verbaasd is het claimen van meerderheden als die niet aantoonbaar zijn door met name de buitenparlementaire bewegingen van wat vroeger links heette maar je nu meer reactionair kan noemen in hun maatschappijvisie.

    Wellicht is het zo dat j in je vrienden en kennissenkring veel aanhangers hebt voor je standpunten, echter dat is niet perse objectief, meer mi selectief.
    De meeste mensen echter zijn voor een verhoging, zeker zij die nadenken realiseren zich dat allerlei verworvenheden anders niet te handhaven zijn, denk aan goede zorg, onderwijs en infrastructuur, om nog maar te zwijgen van milieumaatregelen. Slechts de gestaalde kaders kiezen ervoor om de ogen daarvoor te sluiten en hanteren het motto; apres moi la deluge!
    Slaap maar lekker door, wij rapen over 20 jaar wel de scherven, zo ging het toch ook met de vooral door den Uyl gecreëerde staatsschuld?! Nou nee, de bordjes zijn wat dat betreft verhangen kan ik zeggen. Het doorschuiven van de brokken door de babyboomers is over en die gestaalde kaders zijn verdwijnende schimmen in de mist.
    Leg de verantwoordelijkheid neer bij de mensen en beschouw ze net als zielig onmachtige nummers, waar de staat wel zorg voor draagt.
    Zij die hulp behoeven krijgen die, de anderen geven steun, zo hoort het te zijn.


    Met liberale groet,

    Wichard J. de Wolf

  4. Peter Storm schreef:

    @Wichard::
    De uitspraak dat een meerderheid van de bevolking tegen de hogere AOW-leeftijd is, dat is een citaat van Jongerius, ik baseer dat dus niet op kennissenkring of buitenparlementaire actiekringen of zo (tenzij je de FNV daaronder rekent maar dat is helaas teveel eer voor die federatie). De FNV heeft onderzoek laten doen naar de steun voor kabinetsingrijpen in pensioenvooriening: 71 procent van ondervraagden blijkt daar tégen. Zie http://www.fnv.nl/defnv/actueel/nieuws/driekwart_nederlanders_keurt_overheidsingrijpen_in_pensioenen_af.asp en http://www.fnv.nl/binary/014-077_FNV_Poll-AOWleeftijd_def_tcm7-25863.pdf Misschien zijn er problemen met deze peiling. Daar lees ik dan graag argumentatie voor. Ik hoiu het erop dat het aantal “gestaalde kaders” misschien wat groter is dan jij denkt:-)

    Dan de staatsschuld. Het is een beetje flauw om die staatsschuld vooral aan Den Uyl en zijn partij toe te schrijven, vind je zelf ook niet? Vanaf 1973 (begin van kabinet den Uyl) regeerde de PvdA 20 jaar, de VDD 21, het CDA 28 jaar, als ik goed heb geteld. OK, PvdA en CDA leverden premiers, VVD niet, maar dan nog springt de PvdA er bepaald niet uit. Voor de hoogte van de staatsschuld dragen de drie grote partijen samen de verantwoordelijkheid, met het CDA aan kop. En als ik goed ingelicht ben vond de grootste stijging ervan plaats tussen 1977 en 1981, onder Van Agt/ Wiegel, CDA en VVD dus, zónder PvdA. Dat is één.

    Tweede punt: als die staatsschuld dan echt omlaag moet, weet ik socialer oplossingen dan afbreken van AOW-rechten. Men zou de peperdure oorlogsdeelname in Afghabnistan kunnen schrappen, men zou stevig belasting kunnen heffen op rijken en topondernemingswinsten.

    Derde punt: deze staat is niet van de meerderheid van de bevolking, niet van de onderkant. Het is niet onze staat, wij zijn de staatsschuld niet aangegaan, ik zie niet waarom wij er voor ouden moeten bloeden. Ik heb dit een beetje nader uitgewerkt in https://peterstormschrijft.wordpress.com/2009/09/24/staatsschuld-niet-onze-schuld/

    Met communistische groet
    peter

  5. […] een artikel komt Peter Storm tot de conclusie dat de terugtocht van de FNV top een combinatie van verraad, capitulatie en business as usual is. Dat klopt. Maar waarom wordt er toch steeds voor dergelijke nederlagenstrategien gekozen, wat […]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: