IJsland: doorgaand protest vanwege crisisbeleid

Het economische en politieke lot van IJsland is zo ongeveer symbolisch geworden voor de kredietcrisis zoals die in 2008 keihard toesloeg. De IJslandse bank Icesave en haar ondergang veroorzaakt nog steeds politieke onrust. Er hangt daar nog steeds een hartverwarmend vleugje revolutie in de kille IJslandse lucht.

Een korte voorgeschiedenis. Tot in 2008 was IJsland een klein neobiberaal paradijsje. met geleend geld groeiede de economie, mensen werden aangemoedigd met geleend geld flink te consumeren.   En was er een internetbank, Icesave, die enorme hoge rentes beloofdeop spaargeld, in IJsland, maar vooral ook daarbuiten. Zo waren er in Nederland ook talloze mensen met een Icesave-rekening.

Maar eind september 2008 begonnen IJslandse banken te vallen, net als zo ongeveer de complete economie. Eerst Glitnir, de derde in grootte. Die bank kwam onder toezicht te staan. Daarna Lansbanki, de bank waar Icesave de internet-tak van is. Die werd genationaliseerd om ondergang te voorkomen. Daarna raakte Kaupting, de grootste bank van het land, in moeilijkheden. De IJslandse economie en staat bleken vrijwel bankroet, tegenover al dat geleende geld stond veel gebakken lucht maar niet veel meer dan dat. De centrale bank gopide de rente met 6 procent omhoog naar 18 procent. De munt, de Krona, viel met 30 procent. Het IMF sprong bij met een noodkrediet (The Guardian, 26 januari 2009).

Er was al snel niet alleen een financiële crisis, maar ook een maatschappelijke ramp. Precies een jaar geleden deed de NRC daar verslag van. De krant citeert een moeder van drie kinderen die zei: “Ik denk dat mijn drie kinderen maar naar Denemarken moeten emigreren.” Ze had, deels met geleend geld, een huis gekocht. Na de bankencrisis gingen haar maandlasten abrupt omhoog, van120.000 naar 340.000 krona. Geluk bij een ongeluk: de bak nk al voorlopig niet overgaan tot gedwongen verkoop, want de kans op kopers was miniem: er stonden al duizenden huizen leeg. Het is maar één van de talloze persoonlijke tragedies die op IJsland schuilgaan achter dat kille begrip ‘crisis’.

Mensen bleven echter niet gelaten afwachten. Mensen werden boos. Mensen gingen de straat op en betoogden, tot rellen aan toe. Ongekende taferelen, naar IJslandse begrippen, maar de situatie wás dan ook ongekend. Vijf dagen achtereen waren er demonstranten op de been om het aftreden van de regering te eisen. Op 24 januari 2008 bereikte dat een hoogtepunt: toen demonstreerden er 5000 mensen. De dag ervoor had de premier al aangekondigd dat hij aftrad en dat er nieuwe verkiezingen kwamen.

Die kwamen er, in mei vorig jaar. De openlijke neoliberalen, met name die van de tot voor kort regerende Onafhankelijkheidspartij, verloren. Links – sociaaldemocraten en een soort GroenLinks – won een parlementaire meerderheid in een politieke aardverschuiving. Er kwam een vrouwelijke, openlijk lesbische premier. Maar economisch kreeg de bevolking vooral uitzicht op nieuwe ontberingen. De regering koerst aan op EU-lidmaatschap. En afgelopen week maakte de regering een belastingpakket bekend. De BTW wordt nu 25,5 procent. Dat is nergens anders in de wereld hoger. Ook accijnzen  op benzine, tabak, alcohol stijgen. Zo moet de bevolking opdraaien voor een crisis die mensen niet hebben gemáákt, maar die hen is overkomen.

Mensen blijven daarom boos. Een van de pijnpunten is nog steeds Icesave. Onder grote Britse en Nederlandse druk – minister Bos wil spaarders schadeloos stellen, maar wil die schadeloosstelling op IJsland verhalen –  heeft het IJslandse parlement vorige week een wet aangenomen waarin IJsland die verloren Icesave-spaargelden belooft te compenseren. Die wet is echter nog niet getekent: de president denkt nog na.

Aanhoudend protest doet hem kennelijk aarzelen. Heel veel mensen in IJsland – volgens een opiniepeiling zelfs 70 procent – zijn tegen die wet.  Een internetpetitie, waarvan de resultaten vandaag zijn aangeboden aan de president, heeft steun van ettelijke tienduienden – minstens 53.000, volgens licht omstreden cijfers in totaal 60.000 – gekregen. Ook dezer dagen, zowel op 30 december als op Oudjaarsdag,  waren er weer demonstranten die afwijzing van de Icesave-wet eisten Bij het aanbieden van de petietie vandaag waren er 600 demonstranten aanwezig. Ik ontneen dee gegevens aan een weblog dat de bebeurtenissen van dag tot dachg volgt: Iceland Banking Crisis and More.

De protesten tegen de Icesave-deal verdienen steun en solidariteit, juist ook vanuit mensen in Nederland. Dat rechtse politici nu ook tegen de deal zijn verandert daaraan niets. Het is gewoonweg niet eerlijk dat gewone mensen in IJsland – toch al slachtoffer van een economische catastrofe – ook nog eens via hoge belastingen en dergelijke op moeten draaien voor het bankroet van een inhalige snel-geld-bank als Icesave. Als regeringen gedupeerde spaarders – sowieso doorgaans niet de allerarmsten – zo nodig schadeloos willen stellen, dan doen ze dat maar van hun eigen geld, of ze halen het maar bij rijke mensen die het kunnen missen. Misschien wordt het tijd voor een IJslandse vertaling van Drukwerks  toepasselijke ‘Laat de Rijken de Crisis Betalen’.

Voor de liefhebbers, een paar achtergrondartikelen over de economische crisis, maar vooral over de zeer bemoedigende protesten waartoe de crisis aanleiding heeft gegeven:

Advertenties

One Response to IJsland: doorgaand protest vanwege crisisbeleid

  1. Johnvd schreef:

    tijd om een faceboek groep op te richten om dit standpunt wat meer onder de aandacht te brengen?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: