Haiti: voorspelbare sociale ramp

Dertig- tot vijftigduizend doden, zoals president Rene Preval zegt? Honderdduizend doden, volgens de schatting die de ambassadeur van Haïti in de VS maakte, en zoals ook premier Jean-Max Bellerive denkt? Het Rode Kruis houdt het op 45.000 tot 50.000  doden. Maar niemand die precies weet hoeveel slachtoffers de aardbeving van Haïti gekost heeft – en nog zal kosten. Vast staat dat het land me negen miljoen, in meerderheid straatarme, bewoners, een enorme catastrofe te incasseren kreeg en krijgt. Natuurkrachten deden huizen en  gebouwen instorten, waardoor de vele, vele duizenden omkwamen. Maar het waren sociale krachten die ervoor zorgden dat die huizen zo krakkemikkig waren, net zo goed als sociale krachten ervoor zorgen dat de maatschappij de consequenties van dit soort natuurkrachten niet aan kan en dat mensen vervolgens ook volstrekt ontoereikende hulp krijgen. Gulheid van mensen elders voor de overlevenden is goed. Maar tegelijk moeten de sociale, economische en politieke wortels van de ramp onder ogen gezien worden – en aangepakt.

Mensen kwamen om het leven omdat hun, dicht opeengepropte en uiterst gammele woningen instortten door de aardschokken. De vraag is dan: waarom wonen zoveel mensen in zulke totaal ontoereikende huisvesting? Ashley Smith gaat in Socialist Worker (VS) op die vraag en soortgelijke vragen in, en geeft een kort overzicht van de recente geschiedenis van Haïti.

Daar kunnen we lezen hoe  het land tientallen jaren lang onderworpen was aan een keiharde dictatuur, van Papa Doc Duvalier, en zijn zoon Baby Doc. Die was pro-Westers, gesteund door de VS, en pro-ondernemers. De economie werd ingericht op basis van wat tegenwoordig neoliberalisme heet. Kapitaal ging naar op export gerichte industrie, die mensen tegen zeer lage lonen aan het werk zette om bijvoorbeeld baseballpetjes te maken. Dat trok mensen van het platteland naar de hoofdstad Port-au-Prince. Tegelijk concurreerde goedkope import van landbouwproducten de arme boeren van het land af. Zij zochten hun bestaan in de stad, in die sweatshop-industrie. Maar oor alng niet elke van het land vertrekkende boer was er zelfs maar zo’n hongerloontjesbaan.

Zo kwamen honderdduizenden arme Haitianen terecht in uitpuilende krottenwijken, in bouwsels die nauwelijks een aardbeving nodig hebben om in elkaar te zakken. Het is dit, op ondernemingswinst gerichte, economisch model, dat miljoenen mensen in levensgevaarlijke omstandigheden bijeengedreven heeft. Hoe levensgevaarlijk, blijkt nu niet voor het eerst. eerder al werd het land geteisterd door enorme orkanen, met soortgelijk dodelijk gevolg.

Baby Doc is er intussen allang niet meer, hij is in 1986 door een volksopstand verdreven. Erna volgden eerst staatsgrepen, en later kwam via verkiezingen de linkse Aristide aan het bewind.  hij probeerde progressief beleid door te voeren, maar de zaken- en militaire elite lag dwars, een staatsgreep in 1991 verdreef Aristide. In 1994 bonden de militaire dictators in, onder  druk van een Amerikaanse militaire invasie. Aristide mocht terugkomen als president, maar op voorwaarde het linksige beleid gekortwiekt zou worden. Er veranderde dan ook vrij weinig aan de armoede, maar Haitianen ademden wat vrijer en hadden wat meer  ruimte om zich voor hun belangen te organiseren.

Doodseskaders bleven echter actief, en de rechtse druk op  Aristide – niet erg links, maar nog te links voor de elite – groeide. Met Amerikaanse steun verdreven rechtse krachten Aristide opnieuw. Een corrupte regering kwam ervoor in de plaats, de VN leverde een bezettingsmacht, van “peace-keepers” uiteraard. In verkiezingen kwam een aanhanger van Aristide als winnaar boven, de huidige president Preval. Hij was vrijwel machteloos en bleef het neoliberale, vanuit de VS opgedrongen, beleid steunen.

De echte macht lag in handen van de VN-macht: 9000 soldaten, onder Braziliaanse leiding. Ja, het Amerikaanse imperialisme heeft geleerd plaatselijke belangen uit te besteden en doet niet meer alles zelf. Dat imperialisme, haar VN-zaakwaarnemer, en de gammele Haitiaanse staat die dat imperialisme en de Haitiaanse zakenelite dient, zijn verantwoordelijk voor de sociale ellende én voor de erbarmelijke staat van de infrastructuur die hulpverlening nu ernstig bemoeilijkt.

Hoe de verhoudingen liggen blikt uit het bericht dat de VS 3500 militairen van de 82e Airborne Divisie stuurt, om te helpen, vanzelfsprekend. Vandaag worden de eerste 200 verwacht. Hoe de verhoudingen liggen blijkt ook uit andere berichtgeving. “Duizenden Haitiaanse politiemensen en blauwhelmen van de VN proberen iets van orde te herstellen in het zwaar getroffen Haiti. Plunderaars halen winkels leegen gaan vervolgens op in de stromen van wanhopige vluchtelingen. In de hoofdstad Porte-au-Prince stortte de grootste gevangenis in. Gevangenen ontsnapten, meldt een VN-woordvoerder.” Ordehandhaving, bestrijding van ‘plunderaars’ en drukte om het ontsnappen van gevangenen, ziedaar waar de ‘vredestroepen’ en de Haitiaanse staat hun prioriteiten leggen. En is het werkelijk zo moeilijk om in die ‘plunderaars’ mensen te herkennen die zichzelf proberen te helpen omdat ze op iemand anders kunnen rekenen?

President Obama doet intussen meer dan troepen sturen om de westerse bezetting van Haïti van enige humanitaire glans te helpen voorzien. Hij belooft ook 100 mijoen dollar, oftewel ruim elf dollar per Haitiaan. Dat schiet echt op, even aangenomen dat die dollars ook echt ten goede komen aan arme mensen die hulp nodig hebben. ndere staten geven ook een fooi, Nederland komt met 2 miljoen. Ik twijfel er niet aan dat de oprechte begaanheid van gewone, niet bepaald rijke mensen, via inzamelingsacties de magere giften van rijke regeringen al snel in de schaduw zal stellen.

Advertenties

6 Responses to Haiti: voorspelbare sociale ramp

  1. Johnvd schreef:

    Het orde handhaven doet me weer denken aan de orkaan katarina, waar in plaats van mensen redden in eerste instantie ook orde handhaving als belangrijkste werd gezien.
    In wat voor idiote wereld leven we dan vraag ik me daarbij altijd af…

  2. Meugelswierda schreef:

    Beste peter storm,
    Mag ik dit artikel in zijn geheel op elders plaatsen zoals op zaplog?

  3. mr.drs.BOU schreef:

    Beste Peter Storm,
    Dank je wel en ik ben het met je eens. Zie ook mijn onbeholpen poging om deze ramp te plaatsen in de rampzalige geschiedenis. Want Haïti was de eerste poging om de Afrikanen te bevrijden van de slavernij. In plaats van erkenning kregen ze rampen…
    Ik ben het daar niet me eens!
    http://www.boublog.nl/2010/01/15/haiti-en-de-vloek-van-het-vrije-westen/

  4. Catharina schreef:

    Volgens dit bericht liggen de oorzaken veel dieper en al veel langer terug. Haiti is het enige land dat zich vrij heeft moeten kopen van slavernij: http://blog.foreignpolicy.com/posts/2010/01/13/cancel_haitis_debt

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: