Opmerkingen na het SP-partijcongres

De Socialistische Partij (SP) heeft afgelopen weekend haar zestiende partijcngres gehouden. Daar werd het startsein gegeven voor de campagne voor de geemeenteraadsverkiezingen in maart, en ook een beetje voor de campagnes voor verkiezingen van Provinciale Staten en Tweede Kamer, volgend jaar. Agnes Kant hield een hier en daar redelijk stevige toespraak. Maar achter de pittige taal gaat een partij schuil die steeds keuriger wordt, en er tegelijk aanzienlijk slechter voorstaat dan nog niet zo heel lang geleden. De problemen van de SP gaan niet allleen leden en sympathisanten van die partij aan, ze stellen héél de linkse beweging voor dilemma;s.

Eerst maar even de toespraak van Agnes Kant. Daarin haalt ze, als gepaste opvolgster van Jan Marijnssen, pittig uit. Natuurlijk tegen het kabinet. Dat “staat op springen”, volgens haar. Er is het rapport-Davids, met conclusies die “snoeihard” zijn.  “Een eerste persconferentie leidde al haast tot een kabinetscrisis. Dat wordt nog wat als in het debat daadwerkelijk verantwoording moet worden afgelegd over deze schandvlek.” Dan is er Afghanistan, ook “(e)en heet hangijzer”. Ze zegt het nog maar eens duidelijk: “Onze militairen moeten daar weg. Steun Afghanistan, stop de oorlog.”

Maar de meeste worden wijdt ze aan de bezuinigingen van het kabinet – op alles, behalve op de rijken zo ongeveer -, aan het neoliberale marktbeleid en de bijbehorende filosofie die tot ramp na ramp hebben geleid. Heel veel ervan kan door ieder links persoon gewoon worden onderschreven. Wel met hier en daar een kritische noot, zoals waar ze spreekt van “onze politie” die we terug moeten eisen – alsof de politie ooit iets anders is geweest dan de lange gewapende arm van een staat die boven ons staat, tegenover ons, maar  nooit werkelijk mét ons of ván ons.

Agnes haalt hard en terecht uit naar andere oppositiepartijen. Naar D 66, geleid door “rechtse rakker” Pechtold, voorstander van minder ontslagbeschermig en een verhoging van de AOW-leeftijd. Naar de PVV ook, de “Partij Voor de Villa’s”. Ze voegt er aan toe: “De PVV zoekt zondebokken. De SP zoekt oplossingen. De PVV is de partij van hekel en haat. De SP is de partij van hoop en verandering.”

Ze wijdt vooral ook veel woorden aan de PvdA en aan Wouter Bos. Mooie linkse taal, maar gewoon intussen het neoliberale regeringsbeleid steunen: “Wil de echte Wouter Bos opstaan?” Dit deel van de toespraak maakt ook de strategie duidelijk: de SP roept de PvdA op om  te kiezen voor de SP als toekomstige regeringspartner. Want dat is zo duidelijk als wat. De SP wil gaan regeren.

Dat is de weg naar verandering en naar het bieden van hoop waar Agnes Kant zo bloemrijk over sprak. Precies die keus opent de weg naar de teleurstelling en naar het vastlopen van wat voor diepgaander verandering dan ook. Regeren btekent immers: aanpassing aan de gevestigde orde waar de staat die door een regering aangestuurd wordt, steunpilaar van is. De PvdA als coalitiepartner accepteren betekent bovendien een partij accepteren waarvan de leiding overtuigd neoliberaal is. Want wie denkt dat Bos enkel uit coalitie-overwegingen marktwerking accepteert en jaar na jaar heetft gestimuleerd, onderschat de diepte van de verrechtsing, van de omelzing van het neliberalisme, van deze partij. De echte ware Wouter Bos is allang opgestaan, en is een neoliberaal politicus. Zijn recente anti-markt-oprispingen zijn retoriek in verkiezingstijd, tegemoetkomingen aan anti-liberale sentimenten die ook onder zijn achterban leven.

De weg naar regeringsdeelname is dus een weg naar verder aanpassing van de SP aan de gevestigde kapitalistische orde. Wat hier vooral verder zal veranderen is de SP zelf: van een nog min of meer strijdbare sociaal-democratische organisatie naar een nieuwe PvdA met een iets linkser taalgebruk dan haar voorganger in dit moeras.

De steeds gematigder koers blijkt nu al, in de afstand tot acties op straat die net dirct deel van haar eigen campagnes zijn. Zo lezen we in de Volkskrant dat Jan Marijnissen, geen fractieleider meer maar nog wel partijvoorzitter, deelname aan een demonstratieve omsingeling van de Nederlandschebank, 26 september vorig jaar, geen goed idee vond. De partij deed terecht niet mee, wat hem betreft. “De actie was gebaseerd op een te smalle basis. ‘Wij zijn geen zelfgenoegzame partij die ons eign gelijk predikt. Wij zijn tegen sektarisme.'” Maar het is precies ook de weigering van de SP die de basis van deze actie onnodig smal hield. Wat er zelfgenoegzaam en sectarisch is aan een actie die nu  meerdere honderden actievoerders trok van uiteenlopende achtergrond – vakbondsmensen, Internationale Socialisten en sympathisanten, allerlei anderen – maar die met actieve SP-inzet makkelijk ettelijke duizenden mensen had kunnen trekken, blijft ook volkomen onduidelijk. Helder is dat wat de nog steeds invloedrijke Marijnissen acties op straat inmiddels volstrekt ondergeschikt zijn aan parlementaire strategie op weg naar coalitievorming en regeringsdeelname. En ja, straks regeert wellicht de SP. Nu regeert in de SP al de braafheid.

Zo heel vanzelfsprekend is die regeringsdeelname van de SP trouwens helemaal niet. Eerst zijn er nog verkiezingen – en de peilingen zien er voor de patij niet goed uit. “Vorige week stond de SP (nu met 25 zetels de grootste oppositiepartij) volgens de Politieke Barometer van NOVA/Synovate op 12 zetels”, aldus het eerder aangehaalde Volkskrant-artikel. Het stuk noemt ook de afname van het SP-ledental met 4000, evenmin een erg gunstig teken. Een verzwakkende partij, met een dalende aanhang, dat biedt geen sterke basis voor regeringsdeelname.

Wat moeten revolutionaire communisten met deze toestand? De SP is een sociaal-democratische partij; de steeds minder linkse koers is daarvan een uitvloeisel. Een nederlaag voor de SP is geen nederlaag voor revolutionair links gedachtengoed. Maar een zwakkere SP is evenmin gunstig voor de ruimte van zulk gedachtengoed en de slagkracht ervan. De kans dat  in de SP teleurgestelde mensen volledig passief worden, of zelfs uit frustratie naar de fascistenbeweging van Wilders gaan, is immers bepaald niet afwezig. Een zwakkere SP, zónder een versterking van krachten links van de SP, maakt héél de arbeidersbeweging en dus héél links zwakker. En dat gaat juist ook revolutionairen aan.

Maar de oplossing ligt naar mijn idee niet in het dan maar weer versterken van de SP zelf. Het is juist zaak om de krachten links van de SP op te bouwen, zodat de onvermidelijke teleurstelling van SP-aanhangers wél een positieve uitweg kan vinden. Die linkse krachten dienen dan níét in de eerste plaats – en ook niet in de tweede tot en met vierenzeventigste plaats trouwens – naar verkiezingen en parlementaire politiek te kijken voor hun strategische keuzes. Daarmee zouden die krachten immers makkelijk hetzelfde traject inslaan dat de SP nu al zo hardnekkig en fataal volgt. Een links dat werkelijk verschil maakt, is een buitenparlementair, revolutionair links.

Advertenties

One Response to Opmerkingen na het SP-partijcongres

  1. Hans schreef:

    Ik ben het niet geheel eens met je analyse.
    Ik denk dat we en IN de SP moeten blijven om die partij op juiste spoor te houden en buitenparlemenair rev. links bezig moeten zijn. Maar voorheen bekleedde GL de rol die de SP nu vervult. Ook met het absorberen van linkse actievoerders was GL vroeger en de SP nu bezig. Het punt is dat er geen ruimte is nu voor een grote rev. linkse partij. Kijk naar Offensief, SAP en IS. Marginaal qua leden. Daarintegen zijn er duizenden actievoerders actief in rad. linkse clubs zich al dan niet anarchistisch noemend. Als het gaat om het verdedigen van de rechten van de mensen aan de tafels van de macht zijn die echter niet vertegenwoordigd. De vakbonden en de SP wel. Deze zijn dus belangrijk. Voor het daadwerkelijk veranderen van de maatschappelijke structuren moet de SP dus linkser worden of moet er een nieuwe club komen. Of de buitenparlemenairen moeten ineens explosief groeien en de ‘macht’grijpen. Dat zie ik niet gebeuren. De macht van de media etc. Enfin het is geen eenvoudige zaak.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: