Betoging en machtsstrijd in Thailand

Opnieuw demonstreren tienduizenden mensen in Bangkok, de hoofdstad van Thailand, tegen de zittende regering. Het betreft hier een betoging van de zogeheten Rode Shirts, op de been gebracht door het Verenigd Front voor Democratie en tegen de Dictatuur, het UDD. Het zijn veelal aanhangers van de in 2006 afgezette premier Thaksin, en ze willen dat de huidige regering van premier Abhisit Vejjajiva, verdwijnt.

Het is de zoveelste episode in een lang slepende politieke crisis in Thailand. Premier Thaksin, die in 2001 verkiezingen won, regeerde daarna met een mengsel van bescheiden hervormingen ten gunste van de plattelandsbevolking, neoliberalisme in de industriële sector, harde onderdrukking van onder meer Moslim-rebellen in het zuiden, en een flinke scheut corruptie.

De welgestelden in Bangkok zagen Thaksins enigszins sociaaldemocratische inslag, zijn steunmaatregelen voor arme boeren bijvoorbeeld, niet zitten. Ze gebruikten Thaksins corruptie – reëel, maar totaal niet uitzonderlijk – als voorwendsel voor protest, en lanceerden een reeks demonstraties in de hoofdstad. Ze vormden de Volksalliantie voor Democratie, PAD. Ze riepen – tekenend voor hun feitelijk anti-democratische gezindheid – de koning op om Thaksin te ontslaan. De protestbeweging tegen Thaksin kwam bekend te staan als de Gele Shirts, vanwege de kledij die demonstranten droegen.

In september 2006 kregen ze hun zin, via een miltaire staatsgreep. Thaksin werd afgezet. Maar in december 2007 wonnen zijn aanhangers de uitgeschreven verkiezingen. Korte tijd later keerde Thaksin terug naar het land. De PAD organiseerde alweer demonstraties. De spanning werd nog groter toen het parlement Somchai Wongsawat, een zwager van Thaksin, tot premier maakte.

De PAD-protesten culmineerden in  november 2008 in grootschalige blokkades van twee vliegvelden bij Bangkok. Opvallend genoeg maakte het leger – doorgaans niet te beroerd om hardhandig in te grijpen – geen einde aan de acties die, door het toerisme te hinderen, de economie stevig raakten. Kennelijk vond de militaire top de doeleinden van het PAD – wég met Thaksin en zijn enigszins sociaaldemocratische politiek – wel een paar blokkades waard.

Kort daarop ontbond het Constitutionele Hof de partij van Thaksinen twee coalitiepartners, met verwijzing naar beschuldigingen van verkiezingsfraude (net als corruptie vermoedelijk niet onjuist, maar erg selectief gebruikt). De regering verdween, enkele Thaksin-aanhangers  in het parlement liepen over en hielpen de huidige premier in het zadel. De PAD had intussen de vliegveldblokkades beëindigd. Logisch: ze had via dat Constitutionele Hof haar zin gekregen.

Met een werkelijk democratisch succes had dit bar weinig te maken: de verjaagde premier, corrupt en autoritair als ook hij was, kon tenminste nog bogen op gewonnen verkiezingen die hem een meerderheid verschaften. Zijn huidige opvolger was daar neer gezet via machtsvertoon op straat, goedkeurend getolereerd door de militaire top en onderschreven door een hoge rechtbank. Feitelijk was dit een verkapte staatsgreep, enigszins vermomd als volksopstand. Thaksin’s aanhangers gingen op hun beurt de maanden daarop de straat op, tegen deze gang van zaken. Tegen die protesten wordt soms staatsgeweld – oproerpolitie met traangas – ingezet. Een flink verschil met de poeslieve aanpak die de PAD-betogers kregen.

De beide bewegingien, de PAD tegen Thaksin, de UDD tegen de huidige regering – vertegenwoordigen enerzijds politieke ambities en rivaliteiten aan de top. Maar er speelt meer. De PAD krijgt vooral steun van mensen uit de stedelijke elites. Ze verwijt Thaksin niet alleen corruptie en machtsmisbruk – een terecht maar tegelijk hypocriet verwijt, want de hele Thaise elite is daarvan doordrenkt. Ze verwijt Thaksin ook een gebrek aan loyaliteit aan de, achter de schermen invloedrijke en in brede lagen van de bevolking sterk vereerde, koning! Hieruit blijkt de reactionaire inslag die de PAD kenmerkt.

De UDD, en Thaksins aanhang sowieso, is relatief armer, en bevindt zich vooral op het platteland in het noorden van het land. Daar is Thaksin populair omdat hij kredieten voor arme boeren regelde, en ook werkte aan toegankelijke gezondheidszorg. tegenstanders doend at af als goedkoop populisme. En ja, dit type beleid zal bedoeld zijn geweest op steun te winnen, niet om principiele redenen van sociale rechtvaardigheid. Maar een arme boer zal zulk ‘populisme’ prefereren boven politici die zijn dorp alleen bezoeken in verkiezingstijd, dan cadeautjese en beloften uitdelen en vervolgens weer verdwijnen.

Achter de botsing tussen Rode Shirts en Gele Shirts zitten op een verregaand vervormde wijze klassentegenstellinge  en  politieke verschillen. De Rode Shirts vertegenwoordigen hier het iets meer democratische, iets meer sociaal-georiënteerde kamp, tegenover een reactionaire Gele Shirt-beweging van koningsfans en elitaire snobs uit de grote stad.

Dat wil niet zeggen dat links zomaar achter de Rode Shirts aan kan gaan lopen. Het betreft hier accentverschil vínnen de gevestigde politiek. Thaksin, die als ballingsoord in het eliteparadijs Dubai is gaan zitten, is bepaald niet iemand die werkelijk opkomt voor de rechten van de armen. Zijn fortuin – 2,3 miljard dollar, waarvan 1,4 iljard volgens een rechtbank illegaal verkregen is via belangenverstrengeling tijdens zijn premierschap – zegt ook wel iets. Dat die rechterlijke uitspraak omstreden is en ook gezien moet worden tegen de achtergrond van de huidige machtsstrijd doet daar niets aan af.

Het beleid waar hij populair mee werd onder arme boeren, is iets wat van hogerhand gegéven wordt. Het idee dat arme mensen zélf hun rechten binnenhalen, past niet binnen Thaksins aanpak en houding. Zijn hardvochtige repressie van separatistisch moslim-verzet in het overwegend Boeddhistische land, is ook tekenend. Als de Rode Shirts winnen, en Thaksin kan weer regeren, dan verandert er in de kern niet veel, hoe welkom het verdwijnen van de huidige regering op zich ook is.

De kans dat de Rode Shirts winnen, is ook nog eens vrij beperkt. De demonstratie van vandaag trok 80.000 tot 100.000 deelnemers. Rode Shirts hadden op 350.000 gerekend en op een half miljoen gehoopt. De UDD-campagne lijkt enigszins te verlopen, aankondigingen van nieuwe acties als de regering niet binnen 24 uur nieuwe verkiezingen uitschrijft ten spijt. BBC-correspondent zegt dat de beweging waarschijnlijk te maken  heeft met geldtekort.Als dat klopt , is dat begrijpelijk: rijke mensen zetten hun kaart niet graag op Thaksin die iets teveel geld aan armen uitgeeft. Arme mensen hébben niet veel geld om aan de UDD te geven.

Bovendien zijn arme mensen, ook bij het UDD, niet de kern van het gebeuren, maar voornamelijk belangrijk als voetvolk en supporter. Links zal boven alles haar zelfstandigheid moeten bewaken, en de huidige politieke crisis moeten benutten om de eigen sociale en democratische verlangens van arbeiders en boeren naar voren te helpen brengen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: