“Dag van Toorn” in Rusland

Rusland beleefde gisteren een door oppositiegroepen ‘Dag van Toorn’. In een hele reks steden gingen mensen de straat op om tegen de regering van premier Poetin te protesteren. De acties brachten meerdere duienden mensen op de been, ongetwijfeld minder dan oppositiegroepen hadden gehoopt. Toch  lijkt er sprake van enige groei van straatprotest, en van een iets terughoudender beleid van autoriteiten.

Aljazeera bericht dat er in Sint Petersburg 1000 mensen betoogden. In Vladivostok waren dat er 1500. In Moskou, Archangelsk en Novosibirsk arresteerde politie actievoerders. De New York Times meldt dat in kaliningrad enkele honderden mensen demonstreerden. dat was veel minder dan eind januari: toen waren dat er duizenden. Opvallend was wel dat de autoriteiten in Kaliingrad – en voor zover ik kan zien ook in Vladivostok en Sint petersburg – de betogers in grote lijnen hun gang  liet gan. Dat ging bij eerdere protesten anders.

De betogers protesteerden voor een flink deel vanwege de economische toestand. “Dit land is één van de rijkste in de wereldn, en mensen leven er in armoede”, aldus een demonstrant in Kaliningrad die zei dat zijn salaris juist was verlaagd. “Mensen worden opgezadeld met verlies van bestaansmiddelen, en ze geven de regering de schuld. We hebben geen keus dan de straat op gaan”, zegt Alexander Krinitsky, van Solidariteit, één van de oppositiegroepen die tot de acties had opgeroepen.

Er is nog geen sprake van een zodanige woede dat actiedagen als deze een acute bedreiging voor de regering vormen. Ruim 1000 demonstranten in Sint Petersburg en 1500 mensen  in Vladivostok is geen volksopstand. Toch is er wel iets aan et schuiven onder de bevolking. Dit zijn niet meer de kleine manifestaties van handenvol intelletuelen die opriepen tot democtatie en vrijheid, en waar een groot deel van de bevolking schouderophalend of zelfs geërgerd aan voorbij liep. Dit zijn manifestaties waarin eisen voor democratie gesteld worden naast eisen voor een beter bestaan in het door crisis getroffen land. De werkloosheid is tot negen procent gegroeid, het bruto nationaal product is vorig jaar 8 procent gedaald. Het is onvrede over sociaal-economische problemen die de huidige protesten kracht geeft. Er is wel degelijk kans op verdere groei van straatprotest.

De economsche onvrede heeft waarschijnlijk te maken met de relatieve terughoudendheid van het gezag om hard en repressief op te treden. Eerdere betogingen hadden weinig weerlank on der heel veel Russen. Dmocratie”was niet alleen de leus van een deel an de intelligentsia; het was ook de leus van de politieke leiding in de jaren negentig, onder leiding van Boris Jeltsin. En terwijl die leiding over die democratie sprak, drukte ze een keihard vrijemarktbeleid door, met enorme werkloosheid en verpaupering tot gevolg. Hele veel Russen denken dáár aan als ze het woord ‘democratie’ horen, en zeggen, zeer begrijpelijk: nee dank U, van die democratie hebben wij al al meer dan genoeg gezien.

Dat Westerse regeringen op die befaamde democratie aandrongen terwijl ze Jetsin aanmoedigden in zijn neoliberalisme, maakte het voor nationalistische politici helemaal makkelijk o democratieaf te schilderen als een Westerse smoes om Rusland te ondermijnen en de armoede in te drijven. Tegen deze achtegrond kostte het Poetin weinig moeite om betogers voor democratie en vrijheid af te doen als handlangers van het Westen en vervelende onruststokers. Politie kon keer op keer demonstranten arresteren en van de straat jagen, zonder dat de bevolking het voor die demonstranten opnam.

Dit werkte om nóg een reden: Rusland onder Poetin beleefde jaren van economische groei. Aan de ineenstorting en de groeiende armoede kwam een eind, hoge olieprijzen betekende gunstige exportinkomsten voor de Russische economie, het gevoel dat het leven alsmaar slechter werd, ebde weg. Poetin als president profiteerde hiervan . Maar de economie is inmiddels door recessie getroffen, en nu kijken mensen dieelfde Poetin, inmiddels via stoelendans tot premier omgetoverd, er mede op aan.

Nu is er dus bredere onvrede, en die gaat niet mer alleen om een, op zich wel degelijk rechtmatig, verlangen naar gebrekkige democratische vrijheiden. Dit speelt oppositiekrachten in de kaart: als zij democratische eisen en tegelijk economische eisen tegen bezuinigingen en tegen lage lonen stellen, is de kans op grotere weerklank aanwezig. Dat bleek eerder dit jaar, toen opeens 12.000 betogers in Kaliningrad de straat op waren gegaan tege corruptie en tegen de door Poetin benoemde gouverneur. De machthebbers in Moskou schrokken duidelijk van het plotselinge protest. Radio Free Europe geeft een interessant beeld van de reacties van zowel het plaatselijk bestuur en de inmiddels verdeeld geraakte oppositie.

Ik vermoed dat de centrale regering van deze gebeurtenissen heeft geredeneerd: misschien is het simpelweg neerslaan van protesten als deze niet zo’n slim idee, misschien maakt dit de su ituatie alleen maar explosiever en dus riskanter voor het gezg. Dat zou dan de terughoudende reactie van politiekant gisteren mede verklaren.

Of de protesten nu vleugels krijgen en zich uit gaan breiden is de vraag. Onvrede is er wel degelijk. Of het soort groeperingen die de onvrede de straat op helpen brengen- naast de genoemde groep Solidariteit bijvoorbeeld de Communistische Partij, geen inspirerend gezelschap – , werkelijk stootkracht weet te ontwikkelen, en vooral of deelnemende mensen zelf zeggenschap over de protesten beginnen uit te oefenen, zodat ze niet slechts meer meelopers zijn maar echt deelnemers aan verzet, is vers twee. Dát er op enige schaal in de huidige vorm tegen het beleid van Poetin geprotesteerd wordt, is echter sowieso een stap vooruit.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: