Verdient de SP onze stem?

Er zijn redenen denkbaar om op 9 juni, met grote tegenzin weliswaar, toch maar SP te stemmen. De belangrijkste zou dan zijn: ik gun rechts de lol niet van een electoraal weggevaagde SP. Mijn afkeer via de stembus duidelijk maken van de grove aanvallen op collectieve voorzieningen en solidariteit, die behoefte beweegt me wellicht op de valreep richting SP-stem. Wellicht. Van werkelijk vertrouwen in die partij kan wat mij betreft echter geen sprake zijn.

Probleem is namelijk dat die SP zelf geen betrouwbaar obstakel tegen de genoemde aanvallen biedt. Wat ook de argumentatie kan zijn om toch maar SP te stemmen, het programma en de samenstelling an de kandidatenlijst zijn voor zo’n stem wat mij betreft géén argument. Het programma biedt geen wezenlijke breuk met de bestaande maatschappelijke orde, en biedt slechts bijschavingen van rechts beleid. De kandidatenlijst biedt een optocht van ervaren bestuurders van déze maatschappij, dít politieke bestel ingebed in déze maatschappelijke orde – vrijwel geen strijders voor aan ánder soort orde, of zelfs maar voor stevige verbeteringen. De SP is hiermee deel – humaan deel, min of meer sociaalvoelend deel, zeker – van het probleem, niet van de oplossing.

Eerst dat verkiezingsprogramma. Dat staat vol met zaken die op zichzelf plezierig zijn, verbeteringen op allerlei terreinen. Een hoger sociaal minimum en een verhoging van het minimumloon met 5 procent extra (pag. 17) springt er wat mij betreft uit. Het afremmen van marktwerking in zorg en openbaar vervoer is welkom. AOW-leeftijd en ontslagbescherming blijven intact (pag. 7). Topinkomens worden ingeperkt. Zo is er nog wel meer te vinden.

Er  staan echter ook  onplezierige dingen in. De SP wil 1500 politieagenten er bij (pag. 23): 1500 mensen om een orde te handhaven die niet de onze is. De SP houdt vast aan haar verkeerde idee dat je, om integratie te bevorderen, de etnische samenstelling van scholen en buurten van hogerhand moet bepalen. “Wijken worden gemengd, jong en oud, alloctoon en autochtoon. Door een huisvestingswet krijgen gemeenten meer mogelijkhden om wijken te mengen” (pag. 13). Mensen en bevolkingsgroepen worden hier gedegradeerd tot voorwerpen, tot objecten van beleid, en dat deugt niet. Bovendien is de achterligende redenering – er zijn betere, maar ook minder goede, samenstellingen van de bevolking denkbaar – principiëel verkeerd en een concessie aan racistische vooroordelen.

Verkeerd in het programma is ook de berusting in eerdere verslechteringen. We lezen dat de zorgpremies inkomensafhankelijk worden gemaakt (pag. 19). Maar was de SP in 2005 niet de partij met een campagne tegen het hele nieuwe zorgstelsel zèlf? Waarom niet gepleit voor  de ontmanteling daarvan en de vervanging door een effectief én rechtvaardig stelsel, buiten het bereik van – volstrekt overbodige – particuliere verzekeraars? En wat te denken van deze opmerking: “Wie kraken verbiedt, mag leegstand niet accepteren” (pag. 28). Natuurlijk is leegstand niet acceptabel, zonder kraakverbod evenmin als mét. Maar het kraken is nog niet  verboden, en van een linkse partij mag verwacht worden dat die zo’n kraakverbod afwijst. De SP laat dat hier na.

Het programma is echter niet alleen zwak vanwege de geringe verbeteringen, waar teveel  slechtere dingen tegenover staan. Het programma is op een veel principiëler manier verkeerd, omdat het passages bevat die alle positieve dingen die er ook in staan, bij voorbaat onder druk zetten. Onder financiële druk, om precies te zijn. Het programma erkent namelijk de logica van de bezuinigingsnoodzaak, en daarmee van de prioriteit van de kapitalistische economie die paal en perk stelt aan veranderingen.

Kijk alleen maar eens naar de titel van het stuk: “Een beter Nederland voor minder geld.” Laat ik het maar niet uitgebreid gaan hebben over dat betere Nederland – een kreet die élke partij kan aanheffen, een kreet die niets zegt, een kreet die bovendien nationale, eerder dan sociale en democratsche, associaties oproept.

Maar het moet ook nog “voor minder geld”. Vanwege de recessie is het begrotingstekort opgelopen, zo constateert ook de SP. “Op de langere termijn dreigen echter ook hogere kosten als gevolg van vergrijzing en duurdere zorg.” Het is alsof we het Centraal Planbureau horen spreken. Daar moet, ook volgens de SP, iets aan gedaan worden, al is het wegwerken van het tekort in één kabinetsperiode “niet reëel” en ook “niet verstandig” omdat dit het fragiele economsche herstel kan schaden (pag. 43).

Dát het tekort aangepakt moet worden erkent echter ook de SP. Daarmee erkent de partij de gezondheid van deze, in de kapitalistische economie ingebedde en gewortelde, staat, als beleidsdoel. Dat is wezenlijk – en voor linkse politiek fataal.  Elk links beleid wordt hierdoor bij voorbaat afhankelijk van de financiële mogelijkheden volgens kapitalistische – plat gezegd: rechtse – criteria. Elk linkse beleid is bij voorbaat gegijzeld. En bij  financiële tegenvallers zal deze loyaliteitsverklraring van de SP aan de financiële markten – want daar komt het op neer – ertoe leiden dat ook die partij vrijwel onvermijdelijk in méér bezuinigingen zal berusten, hoe knarsetandend wellicht ook.

Er is nog een wezenlijke tekortkoming: een zeer oppervlakkige en daardoor verkeerde analyse van de recessie. Die is in de SP-versie ervan vooral een product van  verkeerd beleid. “Zij die zichzelf belachelijke salarissen, bonussen en winsten toekenden, hebben van de economie een casino gemaakt.” En ook: “De meeste politieke partijen in Nederland leverden hun opvattingen en idealen in voor de een of andere vorm van neoliberaal denken. Politici van rechts tot links lieten zich leiden door de luie gedachte dat de vrije markt alles beter kan. En weigerden nog langer verantwoordelijkhed te nemen voor de samenleving” (pag. 5). Dit is als observatie voor een groot deel juist, maar het ziet de wortels ervan over het hoofd.De knieval van politici voor het neoliberalisme is een uitdrukking van een economische logica zelf – een logica waarin bedrijven en hele economiën draaien om winst te maken en de concurrentie het hoofd te bieden. Wie niet meedoet, valt uit de race.

Politici werden 0ntvankelijk voor het neoliberalisme – omdat de ondernemers vanaf de crisis van de jaren zeventig van de vorige eeuw hun stagnerende winstgevendheid te lijf ging door allerhande kosten – loonkosten, belastingdruk – te lijf te gaan. Ze  móésten, binnen de kapitalistische logica, wel. En de politiek – ingebed als die is in de econmie – moest mee. Slechts wie de logica van winst en concurrentie zélf afwijst en de strijd ermee aanbond, was voor het neoliberale gif min of meer immuun. En de SP tolereert die logica, hoe graag ze ook aan de asociale gevolgen ervan paal en perk wil stellen. Dát maakt de SP tot een hooguit nog sociaaldemocratische partij, een partij die tegenover rechts geen fundamenteel alternatief te bieden heeft.

Hoe weinig fundamenteel de oppositie van de SP nog is, valt ook te zien aan de kandidatenlijst voor de Kamerverkiezingen. Ik beperk me tot de bovenste dertig, de mensen waarover de SP enige achtergronden geeft. Dan zie ik: drie politicologen, en ook nog een bestuurskundige. Van de politicologen is er één ook nog econoom.Ik zie drie juristen, waarvan gelukkig één sociaal advocaat. Ik zie een landbouwkundig econoom, een arbeids- en organisatiepsycholoog, een bouwkundige, een letterkundige, en ook nog iemand die naast rechten ook Engels heeft gestudeerd. Ik zie ook nog een historicus die tevens filosoof is. Ik zie ook nog een huisarts, en dat doet me net zoveel deugd als de sociaal advocaat: tenminste nog enige worteling met een praktijk waarin mensen voor wie de SP probeert op te komen, erg dichtbij zijn. Maar het is wel een zeer academisch gezelschap, daar bovenin de SP-fractie. Niets mis met hoogopgeleiden die actief zijn ter linkerzijde, integendeel. Maar wat meer havenwerkers, bouwvakkers, schoonmakers – althans mensen die  deze beroepen als achtergrond hebben – in haar fractie zou de SP wel helpen, als ze nog herkenbaar wil zijn voor grote groepen arbeiders.

Opvallend is ook het aantal mensen met bestuurlijke ervaring. Leider Roemer zelf: loco-burgemeester geweest in Boxmeer. Verder zie ik 12 (ex-)gemeenteraadsleden, vijf (ex-)leden van Provinciale Staten, vier (ex-) wethouders. Daar zitten dubbeltellingen bij: mensen kunnen bijvoorbeeld raadslid geweest zijn, en vervolgens wethouder of Statenlid. Maar het beeld is vrij duidelijk: je wordt actief in de SP, en gaat dan stapsgewijs het plaatselijke- en provinciale bestuur in, om vervolgens (kandidaat-)Kamerlid te worden. Het tekent de ontwikkeling van de SP als doodgewone bestuurderspartij. Gedeputeerden in de provincie, en natuurlijk ministers, ontbreken nog in de partij. Maar daar wordt helaas hard aan gewerkt. Willen we déze trend belonen met onze stem?

Bij dit alles valt op hoezeer mensen met wortels in actieland schaars zijn. Ja, er is Krista van Velsen, met een achtergrond als vredes-en milieu-activist. Haar terugkeer is trouwens onzeker, ze staat op plaats 21, en de SP krijgt volgens een recente peiling geen 21 maar slechts 9 zetels. Ik zie welgeteld twee mensen met een duidelijke vakbondsachtergrond: Paul Ulenbelt, die voor de FNV heefft gewerkt, en Ron Meyer.  Maar ik zie ook een zelfstandig ondernemer, een ex-directeur van een bankfiliaal en een supermarktmanager…

Ron Meyer  – als het inderdaad dezelfde is, maar dat neem ik wel aan – is trouwens een bekend figuur. Hij is de laatste maanden actief als FNV-bestuurder in de acties van de schoonmakers. Hij heeft een strijdbare houding – en als de SP-fractie ineens vijftien van dit slag mensen in de fractie zou krijgen, zou de uitstraling van die partij wellicht stevig naar links gaan. Maar nu is hij een eenling, een strijdbaar visitekaartje wellicht. Intussen zou zijn vertrek uit de FNV  richting Kamer de FNV, maar vooral de actieve schoonmakers, beróven van één van hun betere mensen. Gelukkig staat hij op een tamelijk kansloze plek nummer 22. En laat niemand het in het hoofd halen een voorkeurscampagne voor de man te beginnen…

Programma en kandidatenlijst staan nog niet vast, de partij kan daar nog wijzigingen in aanbrengen. Maar beiden maken tot nu toe duidelijk uit welke hoek de wind bij de SP  waait. De partij is een doodnormale partij, een gevestigd deel van de gevestigde politieke orde. Een eventuele stem voor die partij is een puur tactische keus – want echt verdienen doet de SP onze stem bepaald niet.

Advertenties

3 Responses to Verdient de SP onze stem?

  1. Emil schreef:

    Gerelateerd, het standpunt van de SWP, Engelse zusterpartij van de IS, dat het begrotingstekort omlaag moet: http://thoughcowardsflinch.com/2010/04/10/those-wish-washy-liberals-down-at-the-swp/

    Triest.

  2. Meugelswierda schreef:

    De SP heeft het rookverbod van Klink gesteund en derhalve zich voor mij als partij gediskwalificeerd.

    De arbeider heeft recht op een werkvrije rookplek!

  3. Rick schreef:

    In de laatste alinea diskwalificeer je lichtelijk je eigen betoog. Het is namelijk inderdaad zo dat de leden nog aan zet komen, en als ik het zo bekijk v.w.b. de wijzigingsvoorstellen gaat er nog redelijk wat veranderen aan het programma. Ook op het punt van het uitspreken tegen het door je aangehaalde mogelijke kraakverbod.

    Maar goed, betreffende de rest van je analyse: je komt hier toch uit op de fundamentele verschillen tussen SP en IS. De analyse is vaak hetzelfde, de methode echter verschillend. Ik denk dat beide elkaar beter kunnen versterken dan bestrijden. Zo bereik je immers meer. Maar goed, volgens mij heb ik die discussie al eens met je gevoerd in Rostock.

    Ik snap echt je afkeur niet van het mogelijk leveren van ministers/gedeputeerden door de SP. Mag een socialistische partij alleen maar vanuit de oppositie werken? Volgens mij krijg je, mits je coalitieaccoord daar genoeg ruimte voor geeft (en anders moet je ook niet meedoen) nog net iets meer verandering voor elkaar via een plek in een meerderheids-coalitie, dan in een oppositierol. Simpelweg omdat je coalitiegenoten met je meestemmen. Wat overigens niet wil zeggen dat de strijd via de oppositie niet gevoerd moet worden. En volgens mij heeft de SP wel bewezen dat de partij daar nog altijd ijzersterk in is, al mag het zo nu en dan best wat meer uitgesproken en geclaimd worden.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: