Crisis, bezuinigingen, loonstrijd van arbeiders

De komende verkiezingen gaan voor een fors deel over de vraag: hoeveel en wat voor bezuinigingn komen er, en in welk tempo? Rechts staat voor snel en hard bezuinigen, links voor wat trager en wat minder hard. De verschillen zijn kwantitatief, een werkelijke keus tegen heel het bezuinigingsbeleid valt op het stembriefje niet echt te vinden. Het stoppen van het hele bezuiniginsgbeleid doen we dan ook niet in het stembureau. Erger nog: de uitspraak van kiezers over welke omvang, aard en tempo het bezuinigingsbeleid krijg zal volstrekt ondergeschikt zijn aan het wezenlijke gevecht, tussen  arbeid en kapitaal enerzijds, en tussen kapitalistsche belangengroepen onderling anderzijds. Wat wij stemmen is, machtspolitiek gezien, vrijwel irrelevant. Wat we daarbuiten doen is des te relevanter.

Er is nóg een factor van gewicht in het bezuinigingsverhaal: de economie zelf. De wat linksere partijen willen niet te snel bezuinigen, om het voorzichtige economische herstel niet te schaden. Bezuinigingen betekenen lagere inkomens hier en daar – vooral hier bij ons trouwens, veel minder daar bij hun. Dat betekent minder geld in de knip, minder uitgaven aan allerhande consumptiegoederen, minder omzet in allerhande bedrijfstakken, minder economische activiteit en dus verdere groeivertraging, of zelfs een terugval in recessie. Daarom wilde Bos het, toen hij nog minister van financiën was, al rustig aan doen met bezunigingen. Daarom schuift de PvdA een flink stuk bezuinigingen door naar de kabinetsperiode ná de komende. Daarom lezen we in de toelichting bij het SP-programma: “Nu al verdergaande beslissngen over tekortreductie nemen, is onhandig en  onverstandig”, en “te snel en te drastisch bezuinigen kan de samenleving structureel uit balans brengen.”

Er duikt voor het hele voorzichtig-aan-verhaal echter een vrij ernstige complicatie op. Dat  economisch herstel, waarmee een beetje voorzichtig moet worden omgesprongen volgens SP en PvdA, heeft waarschijnlijk sowieso zijn beste tijd alweer gehad. Er zijn allerlei signalen dat het stroef gaat in de economie, dat het herstel tegenvalt. Dat zet álle partijen onder druk, en dat betekent dat álle prognoses en berekeningen en bezuinigingsprogramma al op losse schroeven staan voordat de verkiezingscampagne goed en wel op gang is.

Juist de laatse dagen zien we een hele rij tekenen van tegenvallers in de economie. “Economie  eurozone stagneert onverwachts”, schrijft de NRC. Eerdere cijfers duidden op een groei van 0,1 procent in het laatste kwartaal van 2009; dat blijkt echter een platte nul komma nul te zijn, nadat de economie in het derde kwartaal nog 0,4 procent groeide. Dat komt allemaal griezelig dichtbijeen terugval in recessie. De Duitse economie krimpt volgens de Oeso zelfs weer: met 0,4 procent o jaarbasis in het eerste kwartaal van 2010. Doe Oeso signaleert sowieso afnemende groei in de landen van de G7, de beangrijkset industriestaten, en grotere verschillen tussen landen onderling.

Er is meer onplezierig nieuws. “‘Winstgevendheid banken Benelux blijft onder druk'”, volgens Fitch,  een bedrijf dat kredietwaardigheid beoordeelt geeft. “Hoogste olieprijs in anderhalf jaar”, vertelt de Volkskrant. Leuk voor oliemaatschappijen, minder leuk voor industrietakken die olie als grondstof hebben, en voor consumenten van olieproducten – automobilisten bijvoorbeeld. Zoiets heeft gevolgen: “Hoge benzine draagt bij aan inflatie”, tot een nog bescheiden één procent. Beheersing van inflatie, als die verder oploopt,  kan centrale banken dan weer verleiden tot renteverhogingen, hetgeen ondernemers die geld zoeken om mee te investeren op kosten jaagt. Kopschuwe investeerders, aarzelende investeringen minder economische groei… dat gevaar  ligt alweer op de loer.

Intussen blijft er nervositeit in de financiële wereld, onder meer rond de Griekse schuld en begrotingstekorten. Aandelenkoersen schommelen. Donderdag 1 april: “Wall Street sluit hoger”.  Dinsdag 6 april: “Wall Street sluit vlak”. Woensdag 7 april: “Wall Street sluit lager”. Er is wel degelijk ook positief economisch nieuws te vinden trouwens. “Fors meer bloemen verkocht voor Pasen”, is ongetwijfeld een zeer bemoedigende kop. iets serieuzer: “Vermogens Nederlandse huishoudens herstelt” . Het gaat niet eenduidig richting nieuwe recessie. maar het gaat zeer beslist ook niet eenduidig naar gestaag economisch herstel. IMF- directeur Strauss-Kahn waarschuwt niet voor niets: ” ‘Wereldecnomie nog niet veilig'” .

Deze economische onzekerheid maakt alle prognoses over bezuinigingen, alle financiële paragafen in de verkiezingsprogramma’s, nog onbetrouwbaar dan ze al waren. Zou de balans inderdaad doorslaan naar een nieuwe recessie dan zal dat de politieke crisis in de gevestigde politiek verder op scherp stellen. Zoiets zal zeer tegenstrijdige gevolgen hebben.

Enerzijds zal dan de panische kreet dat de staatskas leeg is en het begrotingstekort uit de hand loopt, tot een waar gebrul aanzwellen waaregen geen geluidswerende wal meer bestand zal zijn. Rechts zal haar bezuinigingseisen dan waarschijnlijk verder omhoogschroeven. Anderzijds zal economische tegenwind de linksere politici een handvat geven om juist voor extra voorzichtigheid te pleiten, nog trager en terughoudender te zijn met bezuinigingen. recessies kunnen met stevig bezuinigingsbeleid ook nog depressies worden, zo zou hun waarschuwing kunnen leiden.

Het lastige is dat het, in termen van de gevestigde economie, allebei waar is. Als winsten onder druk staan, zijn bezuinigingen voor  de ondernemerskasse extra nodig om minder belastingdruk te  hebben. Als winsten onder druk staan zijn bezuinigingen tegelijk ook extra onwenselijk omdat ze uitval van vraag, van consumptieve uitgaven, en dus afnemende afzet van bedrijven, in de hand werken. Deze tegenstrijdigheid werkt dan ook scherpere tegenstellingen tussen de diverse partijen en lobbies in de ondernemerswereld verder in de hand.

Voor arbeiders is het zaak zich niet in deze tegenstellingen op te laten sluiten, maar een eigen lijn te kiezen. We willen immers geen bezuinigingen op ons levenspeil en op onze voorzienigen. We willen die bezuinigingen vandaag niet, en we willen ze morgen evenmin. We willen ook niet een beetje bezuinigingen, gespreid over meerdere kabinetsperiodes. We zetten ons schrap tegen de hele bezunigingspolitiek. en we wijzen de financiële gezondheid van bedrijfsleven en staatsfinanciën als beleidsdoel radicaal en volledig áf. Dat dient de inzet te zijn, naar mijn mening.

Dat schrap zetten, voorzover het nog niet op gang is, begint vandaag, niet op verkiezingsdag. Want nu al wordt er, niet alleen door regeringen maar vooral ook door ondernemers, feitelijk scherp op ons bezuinigd. De recessie heeft bedrijven ertoe gebracht om de lonen stevig onder druk te zetten. “In het eerste kwartaal van 2010  stegen de lonen met gemidded 1,6 procent, tegen 3,6 procent een jaar eerder”, meldt de NRC. De cijfers komen van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Dat “wijt de afnemende stijging aan de verslechterde situatie op de arbeidsmarkt en de teruglopende inflatie.” Zo weten ondernemers de crisis opgelopen werkloosheid te benutten om loonstijging  sterk af te remmen. Met een inflatie die momenteel 1 procent bedraag, zijn die loonstijging maar een fractie meer dan koophoudbehoud… áls de inflatiecijfers de werkelijke stiging van kosten van levensonderhoud weergeven, hetgeen bepaald niet vaststaat.

Precies op het loonfront vinden dan ook nu al belangrijke gevechten plaats tussen arbeiders enerzijds, ondernemers en staat anderzijds. Precies ook die gevechten dienen centraal te staan, willen we er werkelijk de sloop van ons levenspel keren. Precies daarom is de staking van schoonmakers – de langstlopende staking sinds 1933 – , het meest dynamische loongevecht dat arbeiders op het moment uitvechten tegen ondernemers, zo verschrikkelijk belangrijk. precies daarom is de solidariteit met die staking, zoals het steuncomité voor de stakende schoonmakers “Steun de Schoonmakers” die vorm geeft, zo geweldig belangrijk.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: