Over het politiegeweld op één mei

Politiegeweld heeft de één-mei-demonstraties in zowel Rotterdam als in Nijmegen grof gedwarsboomd. Langzamerhand kun je in Nederland niet meer spreken van het recht om te demonstreren zonder het te hebben over de zware inbreuken die daarop keer op keer van hogerhand worden gemaakt. Het is een gevaarlijke ontwikkeling waarop adequate antwoorden nodig zijn. Antwoorden die goeddeels nog uitblijven – tot schade van héél de arbeidersbeweging, van héél links.

In Rotterdam eiste de politie dat demonstranten geen stokken meevoerden. Die stokken waren natuurlijk gewoon nodig om vlaggn en spandoeken aan te bevestigen, een doodgewoon verschijnsel bij een demonstratie. Maar de politie verbood het. “(H)et is duidelijk dat de stokken ook voor andere dingen kunnen worden gebruikt dan om vlaggen aan te hangen.” Het is duidelijk dat de politie een excuus zocht om de demonstratie te dwarsbomen.

De weigering van sommige demonstranten om de stokken weg te doen, en het feit dat sommigen hun boosheid lieten blijken, was – zo valt op te maken uit NRC– en Volkskrant-berichtgeving, die trouwens leest als een politiecommunique – reden voor de politie om de demonstratie helemaal te verbieden en uiteen te drijven. Dat ging met bot geweld, klappen en politiehonden (de viervoetige, niet de tweebenige). Er werden 14 mensen gearresteerd.

Er zijn hier een paar dingen extra bijzonder aan.We hebben het hier over een één-mei-betging, opgezet door een bondgenootschap van groepen die zich marxistisch-leninistisch noemen, doorgaans een aanduiding voor groeperingen uit de  stalinistische-maoistische traditie. Hun politiek combineert een inzet voor arbeiderssolidariteit met een aanprijzen van staten die met die arbeidersolidariteit minder dan geen verband hadden. Vandaar het traditioneel meevoeren van portrettenvan de grote vijf: Marx, Engels, grensgeval Lenin, maar ook schrikbewinders Stalin en Mao. Deze sympathie voor politiek foute regimes geldt trouwens voor organiserende groepen, en zeer zeker niet voor alle demonstranten.

Van deze marxistisch-leninistische politiek kun je van alles van vinden, en dat doe ik zelf ook. Maar… de hele politieke strategie waar dit op een één-mei-viering toe leidt is vreedzaam. Mensen willen in een optocht door de binnenstad lopen, leuzen roepen over internationale solidariteit, met rode vlaggen, al dan niet voorzien van hamers en sikkels wapperen, en spandoeken in de lucht in houden. Er is niets in dit voornemen waaruit een gewelddadige houding blijkt. Wat deze mensen nadrukkelijk níét willen is: een rel veroorzaken. Dat hoort de politie te weten, en anders heeft de AIVD haar kwalijke werk ook nog eens slecht gedaan.

Anders gezegd: het hele idee dat die stokken stiekem een agressief ander doel hadden dan het bevestigen van spandoeken en vlaggen, is apekool. Dat een enkele demonstrant zich bewust is van het nut van stokken als verdedigingswapen, mocht het fout gaan, zal waar zijn. Maar alleen een politiemacht die van plan is de demonstratie aan te vallen, heeft een reden om ich daar zorgen over te maken. Vraag: was de politie al van plan de demonstratie aan te vallen? Zo nee, dan was het verbieden van de stokken een doodgewone provocatie, gebouwd op een rotsmoes. Zo ja, dan is dat aanvalsplan zelf een verwerpelijk voornemen. In beide gevallen laat de politie zich van haar meest verderfelijke kant zien.

Dat de organisatie akkoord is gegaan met het verbod op stokken – zoals Volkskrant en NRC beweren – kan waarheid zijn, of politieleugen. Ik geloof dit soort politie-uitspraken niet bij voorbaat. Maar zelfs áls het waar is, rechtvaardigt het de politieonderdrukking niet. In de eerste plaats: het inwilligen vaneen politie-eis omdat je anders geen demonstratie-vergunnig krijgt, is geen vrije overeenkomst maar een product van dwang. Er vloeit geen enkele morele verplichting uit voort. Het verbieden, ook via  zo’n overeenkomst/ vergunning, is zelf onrechtmatig, is zelf een inbreuk op ons demonstratierecht. Dat recht erkent geen vergunningenstelsel.

In de tweede plaats: de organisatie riep uiteindelijk de demonstranten op de stokken weg te doen. Daarmee heeft ze méér dan haar verantwoordelijkheid genomen. Als vervolgens niet iedereen dat doet, is het nog steeds geen reden om de hele demonstratie aan te vallen en te verbieden. Het hele gebeuren liet zien dat de autoriteiten in Rotterdam een demonstratie hardhandig onderdrukken en zich daarbij niet eens laten leiden door enige reële inchatting van kansen op echte rellen of iets dergelijks. zelfs vanuit de logica van ‘de openbare orde ‘- toch al hun logica, niet de mijne – is dit politieoptreden niet te rechtvaardigen. Uit oogpunt van onze democratische rechten was het politieoptreden een ernstige schending, een ernstige inbreuk daarop.

Dan Nijmegen, waar ik zelf bij was. Daar greep de politie een incident rond de Adecco-vestiging aan om de demonstratie aan te vallen, op te jagen, in te sluiten en uiteindelijk te ontbinden en demonstranten groepsgewijs naar het station af te voeren. Over dat Adecco-incdent weet ik inmiddels een stuk meer dan toen ik mijn verslag schreef. Het persbericht vanuit de organisatie van de demonstratie verheldert veel, evenals het verslag dat Doorbraak op haar website heeft geplaatst.

Niet de paar voorwerpen richting het gebouw waren zozeer aanleiding tot het politiegeweld, maar het kennelijke voornemen vanuit de organisatie om een spandoen aan het gebouw te hangen met ‘adecco: uitzetbureau’ en om daar een toelichtende toespraak te houden. Dat was de politie blijkbaar al teveel. Pogingen om voorlangs het gebouw te komen stuitten op een politielinie, waarna een botsing tussen demonstranten met spandoek enerzijds, en politie te paard met wapenstok anderzijds, volgde. Rond die tijd vlogen er inderdaad een paar voorwerpen richting gebouw en politie (die stonden nu eenmaal dicht bij elkaar). Maar toen was het meppen van politiekant volgens mij al gaande.

Wat maken gevestigde media ervan? We lezen in de Volkskrant: “In Nijmegen voerde de ME charges uit omdat de politie werd bekogeld.”  De NRC: “In Nijmegen liep een 1-mei-betoging uit op een treffen tussen actievoerders en de mobiele eenheid. Aan het eind van de protestmars begon een aantal van de ruim tweehonderd betogers met flessen en stenenn naar de politie te gooien.” Niets over het Adecco-gebouw, dat – als vestiging van een bedrijf dat personeel werft voor illegalengevangenissen, voor het opsluiten van mensen die niets hebben misdaan dus – doelwit van woede was. Nalatige journalistiek  is het, overvloeiend in politiepropaganda.

De paar voorwerpen die richting Adecco en politie vlogen, werden vervolgens van politiekant misbruikt om de aanval op de hele demonstratie te openen, en ook nog eens vol te houden toen het Adecco-gebouw al vér achter ons lag. ook hier blijkft duidelijk dat een incident wordt aangegrepen, misbruikt, om een hele demonstratie verder zo kapot mogelijk te maken – hetgeen trouwens niet helemaal lukte, want mensen bleven groepsgewijs leuzen roepen en de strijdbaarheid bleef ongebroken. Het maakte echter de schending van ons demonstratierecht, waarvan ook hier nadrukkelijk sprake was, niet minder verwerpelijk en ernstig.

Conclusie van deze twee gebeurtenissen: demonstreren door groepen die links buiten de politieke mainstream vallen, is niet langer mogelijk zonder een hele forse kans op politiegeweld. Dat gaat niet alleen demonstranten zelf aan, maar just ook mensen die aarzelen of ze mee zullen doen, en door de grote waarschijnlijkheid dat ze in een halve of hele rel belanden kunnen worden afgeschrikt. Dat tast dus de utingsvrijheid in veel bredere zin aan, voor veel grotere groepen mensen. Hoe gaan we ons hier tegen verdedigen? Hoe verruimen we onze ingeperkte rechten als actievoerenden?

Een eerste taak ligt bij onszelf en heet: zeer serieus werk maken van het op te been brengen van zo groot mogelijk aantallen mensen. Tweehonderd antikapitalisten kun je wegjaren met een handvol agenten te paard, enkele tientallen ME-ers – en, heel opvallend in Nijmegen trouwens, marechaussee – en wat busjes. Als we nu eens met 700 mensen waren geweest? Met duizend?

Een tweede taak hangt hiermee samen, en heet: werken aan onze uitstraling. Ik vind het zelf steeds meer prima om niet alleen zij aan zij met, maar temidden van anarchisten en autonomen op te trekken – om de simpele reden dat ik me inmiddel als een soort van anarchist beschouw. Maar ik merk ook dat we als groep erg veel afstand uitstralen naar de  rest van de bevolking, simpelweg vanwege de manier waarop veel van ons zich kleden en dergelijke. De mensen aan de onderkant, wiens bondgenoten we proberen te zijn, herkennen ons mede daardoor te vaak niet als zodanig.

Misschien dat ik maar eens het initiatief moet nemen tot het vormen van een grijze-muizen-blok: een groep mensen, net zo radicaal als de rest van de aanwezigen, die er met nadruk voor kiest om betrekkelijk standaard-kledij, casual-vrijetijdskleding, voor mijn part ook colbertjes met stropdassen en zo, te dragen – gewoon omdat we dat prettig vinden (anders werkt het niet), maar ook om te laten zien dat revolutionair zijn geen kledingsvoorschriften kent, dat we mensen zijn als alle anderen, niets meer, niets minder. Daarnaast kan dan de trendy tendency optrekken, mensen in flitsende sportkleding en eigentijdse uitgaanskledij. Zulk soort dingen. Anderen kunnen dan gewoon, zoals gebruikelijk, in de donkere capuchon-jacks blijven komen. daar is óók niets mis mee op zichzelf. Leve de variatie, en ieder haar/ zijn ding. Wat ons bindt is immers niet kleding. Wat ons bindt is onze gemeenschappelijke rebelse motivatie, door andere opvattingen dan de meeste mensen, maar met een onbedwingbare aandrang om die motivatie over te brengen op zoveel mogelijk mensen.

Zoiets heeft twee voordelen. De kans dat we aansluiting weten te vinden bij grotere delen van de bevolking, en dat mensen van daaruit mee gaan demonstreren, zich misschien ook op de dag zelf aansluiten als de demostratie voorbij komt, groeit. En de psychologische drempel voor de politie om in te grijpen tegen een groep die er voor een belangrijk deel  precies uitziet als het winkelende publiek in de stad waar we actie voeren, is een stuk groter.

Een derde taak ligt ook bij ons, maar op weer aan andere manier. We moeten van dit soort politieoptreden een politiek schandaal maken, een publicitaire rel schoppen, de publiciteit zoeken, ook richting gevestigde  media en parlementaire politiek, hoezeer we die twee – terecht – ook niet vertrouwen. Het gaat hier namelijk niet enkel om de rechten van anarchisten, autonomen, radicaal-linksen. Het gaat om de rechten van ons allemaal, van iedereen die strijd wil voeren voor verbeteringen binnen, en uiteindelijk tegen, deze maatschappelijke orde.

Klachten indienen – zoals men vanuit de organisatie in de nasleep van de Rotterdamse repressie doet – is prima. GroenLinks en SP – en voor mijn part D 66 en de PvdA of welke partij ook die een serieuze democratische oprisping krijgt – bewegen om gemeenteraads- en Kamervragen te stellen: prima. Alles wat als echokamer van onze verontwaardiging kan dienen, alles wat stukken van ons verhaal bredere weerklank kan geven, alles wat tegelijk de politie en het Bevoegd Gezag op deze punten in discrediet brengt: prima. In de woorden van die Amerikaanse populistische boerenleider uit de negentiende eeuw, toen populisme een vorm van linksradicalisme was: we should raise less corn – and more hell.

Dat brengt me op de vierde  taak die ons wacht, en die is helemaal niet leuk. Komende demonstraties zullen opnieuw worden aangevallen, daar mogen we van uit gaan. Is ons antwoord dan enkel: terugtrekken, de groep bijeenhouden, klappen zoveel mogelijk vermijden, en snel solidariteit organiseren voor arrestanten die er doorgaans zijn? Laten we de vraag van actieve zelfverdedigingover aan de kleine, dappere minderheid die, zoals in Nijmegen, vooraan blijft staan met haar spandoek, de klappen van politie-te-paard opvangt en de confrontatie aangaat? Of moeten we het niet eens hebben over een breder soort zelfverdediging ter plekke – niet alleen van ons demonstratierecht dus, maar van de demonstraties zelf?

Advertenties

5 Responses to Over het politiegeweld op één mei

  1. Judith schreef:

    Rotterdam kwam op mij over als een oefening voor platte petten die een lange lat in hun handen gedouwd hadden gekregen en mochten slaan wanneer ze ook maar even vonden dat dat nodig was. De politie was totaal opgefokt.

    Toen ik aankwam bij de demo, die verder altijd rustig verloopt, op een enkel incident door veroorzakers van buiten de demo na (Turkse nationalisten en de reactie van de politie daarop), stond er al een circel agenten om de groep heen, met lange lat en er werd direct al door de politie gefilmd en gefotografeerd. De hondenwagen stond ook al klaar. Er was geen communicatie met de organisatie. Een agressieve opstelling, die alleen bedoeld was om te escaleren.

    Ik heb demonstraties meegemaakt in binnen en buitenland. Deze opstelling van de politie bij zo’n risicoloos protest heb ik nooit eerder gezien en getuigt van een totaal gebrek aan menselijkheid en inzicht in de situatie. Het was een testcase voor de agressieve, rechtse, zero tolerance politiek die het (nieuwe) stadsbestuur voert.

    Vooruitkijkend biedt het wel de kans om alle progressieve krachten in Rotterdam duidelijk te maken dat we ons nu moeten organiseren tegen dit stadsbestuur en tegen deze politiek van geweld, anders blijft er weinig goeds over.

  2. Egbert Schellenberg schreef:

    Er is met de organisatie in R’dam in de voorbereiding in het geheel niet over een stokken verbod gesproken. Twee jaar geleden is er een incident geweest waarbij demonstranten stokken ter verdediging gebruikt hebben. Afgelopen jaar was dit geen aanleiding om stokken te verbieden en is de demonstratie zonder enig probleem verlopen. En dan nu opeens stokken mogen niet want je kan er mee slaan. Dat kan ik met mijn vuist ook.

  3. Judith schreef:

    Ik herinner me niet het slaan met stokken twee jaar terug door de demonstranten. Maar dat kan ik fout hebben, is al weer ff terug.

    Ook opvallend, als je zo bang bent dat die stokken gebruikt gaan worden als slagwapen, waarom stond er dan allemaal politie zonder helm op in R’dam? Volgens mij is er ook geen agent gewond geraakt.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: