Staking ambtenaren boekt belangrijk resultaat

Weer een overwinning van arbeiders in een loonconflict – en opnieuw is die overwinning bereikt door stevige aanhoudende stakingsactie. Schoonmakers kregen vorige maand een aanzienlijk hogere loonsverhoging los met hun indrukwekkende staking. Nu zijn het gemeenteambtenaren die de Vereninging van Nederlandse Gemeenten – directe tegenstander in dit arbeidsconflict – ertoe brachten de nullijn los te laten en met een loonstijging akko0ord te gaan.

Dit ziet er als volgt uit. Dit jaar eenmalig 1,5 procent erbij. Volgens de vakbonden zou daarvan 1 procent een structurele loonsverhoging kunnen worden. Dit en volgend jaar een half procent eindejaarstoeslag. Volgend jaar ook een half procent loonsverhoging. En de bodem van de eindejaarstoeslag wordt voor laagbetaalden opgetrokken van 836 naar 176o euro. Het is een aanzienlijk resultaat, gezien het feit dat nog vorige herfst de toenmalige minister van Binnenlandse zaken, Guusje ter Hortst (PvdA, jawel), gemeentebestuurders had aangespoord om aan de nullijn vast te houden. Minister van Sociale Zaken Donner (CDA) in het demissionaire kabinet, “zei vorige week nog verontrust te zijn, doordat gemeenten zich bereid hadden getoond toch een loonsverhoging te  zullen betalen.” Dit laat zien dat de stakende vuilnismensen – want hún staking was de speerpunt van de ambtenarenacties – niet alleen de gemeentebestuurdersop de terugtocht hebben bewogen, maar ook de bezuinigingswoede van ministers met succes hebben getrotseerd. Dat is goed nieuws.

De overeenkomsten met de eerdere, eveneens succesvolle, stakingscampagne van schoonmakers, zijn aanzienlijk. Maar er zijn ook verschillen. Verwant was de aanloop, de duur en de o0pbouw. In beide gevallen zagen we eerst kleinschalige, soms ludieke en doorgaans nadrukkelijk publieksvriendelijke acties. Na verloop van tijd kwamen serieuze stakingen op gang. Bij de schoonmakers ging dat wel iets anders dan bij de ambtenaren. Schoonmakers begonnen bij een enkel bedrijf het werk neer te leggen, en in de loop der tijd sloten steeds nieuwe groepen schoonmakers zich aan. Stakingen van onbepaalde tijd waren het echter direct al. Bij de ambtenaren zagen we eerst stakingsactie van beperkte tijd, waarna het werk weer werd hervat. Maar in de slotfase hadden ook de vuilnislieden aangekondigd om door te staken tot er een CAO was bereikt. Dat dit meer zoden aan de dijk zet, meer druk op de ketel plaatst, blijkt uit de ommezwaai die de gemeentebestuurders vervolgens vrij snel maakten.

Beide stakingen waren vakbondsacties. Maar in beide gevallen was er de druk van arbeiders – gewone vakbondsleden – die de actie scherper maakte. In het geval van de schoonmakers zette de vakbond daar ook behendig op in. Via het zogeheten organising-model moedigde de FNV mensen aan zelf in beweging te komen, daartoe gestimuleerd door organisers vanuit de bond, wiens taak het niet was om instructies te geven, maar initiatief vanuit de basis naar boven te laten komen. Dit paste erg in een situatie waarin de bond slechts weinig leden had, en waarin een activistische, strijdbare opstelling voor ledenwinst zorgde. Of dezelfde voortvarendheid door de vakbondstop ook zal worden getolereerd als een groot aantal schoonmakers eenmaal vakbondslid zijn, en de positie van de bond als onderhandelaar namens schoonmakers stabieler veiligggesteld is, is maar zeer de vraag. Voopr strijdbare schoonmaaksters en schoonmakers blijft het zaak om zélf vingers aan de pols te houden, ongeacht de opstelling van vakbondsbestuurders.

Anders lag dat voor de stakende ambtenaren. Het betreft hier een sector waarin de vakbonden allang een vrij stevige positie hebben. Dat betekent weliswaar enerzijds een rem op wat directies en gemeentebestuurders zich kunnen permitteren tegenover het personeel. Ruzie met een sterke vakbond is bestuurlijk niet handig.Het betekent echter ook dat bondsbestuurders een soms nogal ijzeren greep op initiatieven van boze personeelsleden hebben, en radicale initiatieven kunnen smoren om hun rol van keurige onderhandelaars met bazen te kunnen spelen.

Wat we echter de afgelopen weken te zien kregen, doorbrak dit bureaucratische patroon echter enigszins, als ik de berichten goed opvat. Zo waren het vergaderingen van vakbondsleden zelf tijdens de staking die de duur van de actie, en daarmee de effectiviteit ervan uitbreidden.  En actiebereidheid in de ene stakingsplaats Utrecht stimuleerde die bereidheid in de andere stakingsplaats Amsterdam. “De reinigers en vuilnismannen  in Amsterdam wilden aanvankelijk een week lang het werk neerleggen, maar  hoorden donderdagochtend dat hun collega’s in Utrecht hadden besloten de actie te verlengen tot er een akkoord wordt gesloten met de werkgevers (…)De Amsterdammers schaarden zich op de eerste stakingsdag achter het standpunt van de Utrechters. Op de Amsterdamse stakingsbijeenkomst waren ongeveer tweehonderd vakbondsleden aanwezig.” Hoe in deze vergaderingen de opstelling van vakbondsbestuurders en die van gewone vakbondsleden zich tot elkaar verhielden, is uit zo’n bericht niet op te maken. Maar enige invloed op de vakbondsregie had de opstelling van stakers kennelijk wel, zo krijg ik de indruk.

Opvallend was bij beide stakingen ook de houding vanuit de bevolking. Voor de schoonmaakacties bestond breed begrip en sympathie. Maar ook bij de vuilnisstakingen was die merkbaar. Vanuit de gemeente Utrecht viel te vernemen: “Er is veel begrip geweest van de bewoners in Utrecht maar we zijn blij dat de opeenstapeling van vuil nu bijna voorbij is.” Het is in het belang van zo’n gemeentebestuur om juist de nadruk te leggen op onbegrip vanuit de bevolking, als onderdeel van psychologische strijd tegen zo’n staking. dat zelfs een gemeentewoordvoerder van “veel begrip” sprak, doet vermoeden dat dit begrip zó omvangrijk was dat openlijke ontkenning daarvan niet bepaald geloofwaardig zou zijn overgekomen en achterwege werd gelaten.

De strijd van gemeenteambtenaren heeft dus resultaat gebracht. Ambtenaren bij provincies en waterschappen hebben echter nog geen CAO. Hopelijk gaat daar de strijd – aangemoedigd door het succes van hun gemeente-collega’s – door. En er zijn meer plekken waar gevechten losbranden. Komende vrijdag demonstreren studenten en anderen tegen bezuinigingen op het hoger onderwijs. Zij staan tegenover dezelfde bezuinigingslogica die door de ambtenarenstaking met succes is getrotseerd. De les is duidelijk. Wil je winnen tegen de bezuinigingen, in onderwijs en elders? Bouw druk op, en speel het hárd.

Ik heb nog weinig reactie op de uitkomst van dit arbeidsconflict gezien, maar op de website van de Internationale Socialisten is al snel een informatief stuk van Bart Griffioen geplaatst. Ik ben benieuwd naar inzichten uit andere delen van links/ de arbeidersbeweging.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: