Gaza, internationaal recht en nieuwe protesten op komst

De klap van de schandalige Israelische aanval op schepen die de blokkade van Gaza probeerden te trotseren en hulpgoederen te brengen naar de Palestijnse bevolking daar, dreunt nog na. Allerlei mensen wijzen erop hoezeer die aanval in strijd is met het internationaal recht. Dat laatste inzicht is nuttig, maar tegelijk een wezenlijke beperking. Wie solidaritet wil bouwen tegenover Israelisch staatsgeweld – bijvoorbeeld door morgen mee te doen aan de één van de belangrijke acties in Den Haag, Almere en Amsterdam – , dient argumenten uit deze internationaal-juridische sfeer met nauwkeurigheid te hanteren – en zonder de illusie dat dit rechtsstelsel ook werkelijk ons instrument in dienst van echte rechtvaardigheid kan zijn.

Eerst maar eens op een rijtje hoe het ongeveer zit. Israel valt, buiten haar eigen territoriale wateren, in open zee, een aantal schepen aan met hulpverleners en hulpgoederen. Dat mag wettelijk gezien niet zomaar. Dat mag alleen als er reden is om te vermoeden dat deze schepen wapens vervoeren, in strijd met een legale zeeblokkade. Welnu, Israel handhaaft een blokkade, ook op zee, van de Gazastrook. maar die blokkade is overduidelijk illegaal volgens internationale rechtsnormen. Een blokkade die de burgerbevolking onevenredig zwaar treft – zoals in Gaza, waar mensen aan ondervoeding en ziekten zijn overgeleverd – mag volgens die normen niet. Daarmee vervalt dus ook de rechtmatigheid van het handhaven ervan. Dat is één.

Tweede zaak: de schepen voeren onder Turkse vlag. Daarmee vormen zij, alweer volgens het internationale recht, Turks grondgebied, waarvoor Turkse wetgeving geldt. Dan zijn er twee mogelijkheden: Turkije en Israel zijn in oorlog met elkaar, Israel heeft burgers omgebracht in die oorlog, Israel heeft daarmee een oorlogsmisdaad gepleegd want je hoort burgers te ontzien. Die redenering volgend horen de daders, en vooral de opdrachtgevers, voor het Internationaal Strafhof en mogen we ze binnenkort in Scheveningen tegemoet zien. Dat is klaarblijkelijk niet hoe het spel gespeeld wordt.

Dan is er een tweede mogelijkheid: er is geen oorlog tussen Israel en Turkije. In dat geval hebben Israelische militairen een ‘gewoon’ een misdaad gepleegd op Turks grondgebied. De Turkse staat is dan de aangewezen partij om een onderzoek te verrichten en strafvervolging in te stellen naar moord en/of doodslag, mishandeling, wederrechtelijke vrijheidsberoving, ontvoering, openlijke geweldpleging, allemaal kennelijk bedreven door die soldaten. De Turkse staat verdient hierin – alweer volgens die internationale rechtsregels – de volledige steun van andere staten, afzonderlijk en gezamenlijk, onder het etiket ‘de internationale gemeenschap’.

Dat is, kort geschetst, de juridische situatie. En het heeft nut om die af te zetten tegen de Israelische houding en tegen iedereen die daarin geheel of gedeeltelijk meegaat. Israel heeft een reeks criminele daden begaan, om een illegale blokkade te handhaven, en het is juridisch gezien aan Turkije om daar, gesteund door de internatinale gemeenschap, werk van te maken. Craig Murray,  ooit Brits ambassadeur en nu mensenrechtenactivist, en Daniel Machover, voorzitter van de Jristen voor Palestijnse Mensenrechten, leggen uit hoe het zit, evenals Ben Saul, professor in het oorlogsrecht in Sidney (gevonden via War in Context). Ook de Volkskrant komt met een overzicht van de juridische kant van de zaak.

Tegelijk heeft deze vaststelling ook iets onwezenlijks. Israel zal domweg niet meewerken aan wat voor onderzoek ook dat niet door de Israelische staat kan worden gedaan of minstens gemanipuleerd. Israel heeft geen enkel respect voor het internationaal recht. Het het is daarin niet bepaald de enige: de VS heeft israel hierin jaar na jaar na bloedig jaar ondersteund. Het hele bestaan van het huidigeIsrael  – tot stand gekomen door landroof en etnische zuivering, gehandhaafd met agressie, bezetting en apartheid – is in strijd met het internationale recht. Het laat zien dat we, in praktische termen, aan dat internationale recht dus niet zo heel veel hebben.

Dat heeft redenen. Internationale rechtstregels regelen de betrekking tussen staten onderling. Het internationaal recht is opgekomen in de periode dathet kapitalisme opkwam en over de wereldzeeën ging expanderen. Doel van dit recht is de rivaliteit tussen die staten enigszins te stroomlijnen, oorlogen aan enige regels te onderwerpen, diplomatie als middel om conflicten te reguleren een heldere plek te geven. Het is recht van bovenaf, en de belangen van die staten – niet van de burgers, niet van de onderdanen – stonden en staan centraal. In de twintigste eeuw, toen oorlogen steeds grover de burgerbevolking g teisterden met steeds afschuwelijker wapens, zijn dara – als concessie aan rechtmatige humanitaire gevoelens onder die bevolking – regels bijgekomen die het ontzien van burgers en het afzien van bijvoorbeeld massavernietigingswapens eisten. Maar het nakomen en het afdwingen ervan bleef een zaak van staten en daarmee verbonden instellingen.

Dat betekent dat mensen die in de strijd tegen onderdrukking tegenover staten en het stelsel van staten staan, niet op dat internationale recht kunnen bouwen. Het is niet óns recht dat daar geldt. Het is een reguleringsmiddel dat onze tegenstanders hebben bedacht, uiteindelijk in hun belang. Juist daarom zijn veel staten nu ook zo boos op Israel: door zo openlijk dat internationale recht te schenden, komt het gereguleerde, voorspelbare verkeer tussen staten – en daarachter de economische belangen van staten – in gevaar. Het is een woede die Israel momenteel last bezorgt. Maar principieel opkomen voor rechten van Palestijnen en hulpverleners is iets anders.

Intussen heeft het wèl nut om op die internationale rechtssschendingen te wijzen. Het gaat echter om de manier waarop, en de verwachting erachter. Zelfs volgens hún internationaal recht bedreef Israel een misdaad door de hulpvloot aan te vallen. Dat is een juiste vaststelling. Maar daaraan de hoop verbinden dat het internationaal recht – ofwel, initiatieven van andere staten, allemaal met eigen belangen – de Palestijnen echt behulpzaam zal zijn, is misplaatst. Juridische argumenten, zonder illusies gehanteerd, kunnen een deel zijn van ons betoog om de strijd tegen Israelische misdadigheid verder op te voeren. Niet meer dan dat.

Die strijd zelf zal met name buiten rechtszalen en juridische faculteiten plaatsvinden. Die strijd voeren we in de open lucht. Morgen bijvoorbeeld. Dan zijn er manifestaties in Den Haag, Almere en Amsterdam tegen de Israelische aanval op de hulpvloot. Op de website van het Nederlands Palestina Komitee lees je tijden en plaatsen.

(Geüpdate/ verbeterd vrijwel direct na plaatsing)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: