Over Rekening Retour

Afgelopen avond was ik op een vergadering van Rekening Retour (RR), een samenwerkingsverband tegen de op handen zijnde bezuinigingen van de komende regering. Het feit dat deze week de contouren van een wel heel rechtse regering – eentje die met fascistische PVV-gedoogsteun gevormd wordt – geeft dit soort initiatieven wel een extra grote urgentie. Ik had echter van te voren mijn bedenkingen bij het bijwonen van deze bijeenkomst. Maar eerlijk is eerlijk: het was een ervaring die een bescheiden enthousiasme bij mij aanwakkerde, plus de bereidheid om hier een, overigens eveneens bescheiden, bijdrage te leveren.

Aan de bijeenkomst namen enkele tientallen mensen deel. Ze kwamen uit allerhande groeperingen. Er was een stevige handvol mensen van de Internationale Socialisten (IS), die flink werk maken van dit initiatief. Er was iemand van FNV Vecht voor je Recht, een relatief radicaal vakbondsinitiatief. Er was iemand van het antiracisme-initiatief Nederland Bekent Kleur. Er waren aardig wat mensen van de Socialistische Partij (SP), die het initiatief steunt en er deel van uitmaakt, zo bleek bij navraag van een aanwezige. Er waren ook een aantal mensen van de linkse basisorganissatie Doorbraak, en van Griekenland Is Overal (GIO), het initiatief dat de demonstratie  van 17 juli, waar ik herhaaldelijk over schreef, op touw heeft gezet. Ook zelf was ik vanuit dat GIO naar de vergadering gekomen.

De bijeenkomst vond onder meer plaats ter voorbereiding van een voorgenomen manifestatie tegen bezuinigingen, te houden in Den Haag op 23 oktober. Om brede steun te verwerven voor deze en aanverwante acties, en voor Rekening Retour zelf als bundeling van krachten, is een verklaring opgesteld die vanavond werd besproken. Die tekst is op Indymedia na te lezen, kennelijk door iemand die openheid iets belangrijker bleek te vinden dan eventuele formele bezwaren. Terecht wat mij betreft.

De tekst leidde tot aardig wat discussie. De NBK-persoon bracht naar voren dat – uitgerekend in de  huidige tijd, met de PVV-rol bij de regeringsvorming in het achterhoofd – een expliciete afwijzing van racisme, zondebokpolitiek en dergelijke, niet in de tekst mocht ontbreken. Vanuit Doorbraak kwam daarvoor krachtige onderbouwing, en ook zelf regeerde ik op het argument dat we ons tot anti-bezuinigingen moesten beperken, door erop te wijzen dat juist verdeel-en-heers afbreuk doet aan pogingen om een werkelijk breed front te vormen van mensen van álle kleuren in. Er komt in de definitieve tekst in de slotzin “tegen zondebokpolitiek” te staan, en de laatste van het rijtje eisen wordt “tegen discriminatie” toegevoegd.  Goede zaak.

Ook werd, vanuit GIO en onder meer door mij in dit geval, het punt gemaakt dat we ons niet in de positie moesten laten brengen dat we zouden erkennen dat bezuinigingen nodig waren, en dat het aan ons is om alternatieven maar voren te brengen. De tekst mag acceptabel zijn voor degenen die deze noodzaak erkennen, maar moet óók acceptabel zijn voor mensen – zoals onder meer ondergetekende – die het het standpunt innemen dat het hún begroting, en dus hún begrotingstekort, en dus geenszins ons probleem is. Een zin na een aantal voorgestelde maatregelen om rijke stevig aan te pakken, en die oorspronkelijk luidde: “Op die manier zijn vele miljarden binnen te hasl;en waarmee het begrotiongstekort kan worden opgelost”,  zal nu worden gehalveerd: “Op die manier zijn vele miljarden binnen  te halen.” Zonder neutraal, maar feitelijk aanvaardend en daarom problematisch, gepraat over dat tekort dus. Ook at vind ik vooruitgang, in een verder overigens nog wel heel brave en gematigde tekst.

Het idee achter die gematigde braafheid is, zo bleek keer op keer, dat met zon’n tekst ook vakbonden en zelfs PvdA-afdelingen binnenboord van RR gehaald zouden kunnnen worden, en dat een te radicale tekst dit zou blokkeren. Zelf denk ik dat een tekst inderdaad geen ultraradicale verklaring moet zijn, maar vrij open en breed, iets waar gematigd en radicaal zich in kunnen vonden door datgene te benoemen waarover we het eens zijn: adfwijzing van bezuinigingen in dit geval.

Maar, juist ook omdat radicalere mensen en groepen wel degelijk gangmakers zijn van activiteit, moet het radicale geluid er herkenbaar instaan, of moeten er in ieder geval geen dingen in staan die echt in strijd zijn met een radicale, revolutionaire kijk op de strijd tegen bezuinigingspolitiek. Er hoeft niet in te staan: wij ontkennen iedere noodzaak tot bezuinigen. Maar er moet ook niet in staan: wij erkennen in principe de bezuinigingsnoodzaak en willen enkel meepraten over de invulling. Wat je daarmee namelijk wint aan gematigde krachten, dat verlies je aan broodnodig radicaal elan in de linkerflank. Een comité iets-minder-asociaal-bezuinigen-aub brengt geen zinderende massabeweging de straat op. Met de voorgestelde, en gelukkig in principe geaccepteerde, wijziging, is de tekst enigszins in de goede richting bijgesteld.

Er is over de bijeenkomst veel meer te vertellen, maar ik hou het beperkt. Na de bespreking van de verklaring praatten we door over verbreding, acties in de aanloop naar 23 oktober  – acties waaronder de actiedag tegen bezuinigingspolitiek op 29 september, , uitgeroepen vanuit de Europese vakbeweging vermelding verdient. Er zal komende weken wel meer duidelijk worden over het hoe en wat, via de website van Rekening Retour en vast ook via andere kanalen. Een volgende bijeenkomst staat gepland voor 8 september. Via mail aan RR kun je vragen om op de hoogte van precieze tijd en plek gesteld te worden.

Hier lijkt het me nuttiger om nog eens wat nader inte gaan op de dynamiek, de kracht en ook de beperkingen van het initiatief, en hoe revolutionaire anarchisten daar het beste mee om kunnen gaan. De discussie over de passage over bezuinigingen, die ik hierboven kort besprak, wijst op een wat dieper probleem, iets dat zichtbaar wordt aan de naam ‘Rekening Retour’, en vooral ook aan een leus als ‘Laat de Rijken de Crisis betalen’. Strikt genomen kan dat namelijk helemaal niet.

Kapitalistische crises zijn nu precies schok-mechanismes om een vastgelopen winstgevendheid van het kapitaal te herstellen, en dat kan alleen op onze kosten, op kosten van arbeiders en anderen aan de brede onderkant. Dáár moet – in de vorm van geproduceerde waarde waar maar gedeeltelijk loon tegenover staat, met de meerwaarde  als verschil tussen geproduceerde waarde en loon – de winst immers vandaan komen. Die winsten opkrikken, die naar rijken en vooral bedrijven van rijken toevloeien, zijn het doel van het hele gebeuren dat we crisis noemen.

Anders gezegd: ze laten ons de crisis betalen, en zo niet dan wordt de crisis helemaal niet betaald – en dat is niet ons probleem. Onze weigering de rekening die crisis heet – de crisis heeft geen rekening maar is in zekere zin zelf de rekening! – te betalen, betekent dat de crisis helemaal niet wordt opgelost, maar wordt verscherpt. In het verlengstuk van onze strijd tegen bezuinigingen ligt een confrontatie met het kapitalisme zelf. Oproepen om de rijken de crisis te laten betalen, en ook bijvoorbeeld pogingen om te streven naar een beter gereguleerd financieel systeem, gaan hier nogal aan voorbij.

Dit soort kritiek moet op één of andere manier – bijvoorbeeld via bovengenoemde discussie over de passage over het begrotingstekort – ook binnen Rekening Retour gevoerd worden. Maar het is niet mogelijk, en ook niet noodzakelijk, om die discussie in één keer te winnen, en het is niet nuttig om dit eindeloos, in vergaderingen bijvoorbeeld, op de spits te drijven.

Er zijn plekken om het punt uitvoerig te maken – op het weblog van een zekere dwarse anarchist bijvoorbeeld, maar ook op websites van revolutionaire groepen die binnen RR actief zijn. Op bijeenkomsten is het keer op keer aanstippen van het punt, gecombineerd met pogingen om al te systeembevestigende passages bij te stellen, voldoende. Het nadenken wordt er door gestimuleerd, zonder dat elke bredere samenwerking bij voorbaat wordt opgeblazen. Voorwaarde, absolute voorwaarde, is wel dat revolutionairen, die binnen RR lang niet op alle punten de discussie zullen winnen, de vrijheid hebben en nemen om buiten RR eigen initiatieven te nemen en hun punt diepgaand en in volle scherpte te maken.

Aan dit punt gekoppeld is de spanning tussen revolutionairen binnen GG enerzijds, en veel gematigder groeperingen anderzijds. Dat zal vooral blijken als de vakbondstop, en bijvoorbeeld ook PvdA-afdelingen, mee gaan doen. Dit zou, nu rechts waarschijnlijk gaat regeren, best eens kunnen gaan gebeuren. Dat de SP al meedoet, zal ermee te maken hebben dat de SP geen voet tussen de deuren van het regeringsgebouw krijgt, en iets van parlementair verloren gegane kredietwaardigheid via de straat hoopt te herwinnen. Als de SP in een regering was terechtgekomen, was hun opstelling hoogstwaarschijnlijk nu heel anders… Soortgelijke overwegingen van bijvoorbeeld PvdA en FNV kunnen RR een wel erg gematigde breedte geven, die voor revolutionairen valkuilen meebrengt.

De ene valkuil heb ik feitelijk al genoemd: te ver meegaan metd de gematigheid, geen scherp linkse gezichtspunten naar voren brengen, uit angst dat sociaal-democraten – bijvoorbeeld ook de SP – weg zouden lopen. Maar er is ook een omgekeerde valkuil: zelf afstand nemen van RR omdat het niet radicaal genoeg is. Zo zouden sommige anarchisten zoveel bezwaar tegen de SP, met haar parlementarisme en haar soms regelrecht autoritaire opvattingen, kunnen hebben dat ze weigeren ermee samen te werken. De bezwaren kloppen, maar een reden om elke samenwerking uit de weg te gaan zie ik daar niet in. Ik ben zelf anarchist, maar ik zou zo’n opstelling verkeerd en onvruchtbaar vinden.

Het zou de SP in RR juist meer vrij spel geven als radicalere krachten binnen RR de tent zouden verlaten. Veel beter is het om ons geluid te laten klinken, hardnekkig en voorzien van argumenten. De SP-bestuurders zullen we er vast niet mee overtuigen. De IS-ers in grote lijnen ook niet; die organisatie opereert in RR vooral als bruggenbouwer; enerzijds is haar tactiek gericht op voldoende gematigheid om SP binnenboord te houden en de deur naar FNV-bestuurders en PvdA wagenwijd open; anderzijds betoont ze zich wel open voor linkse kritiek, waar ze het om redenen van revolutionaire geloofwaardigheid inhoudelijk vaak wel mee eens is. Ze speelde die rol deze keer trouwens op redelijk ontspannen wijze. Maar, mede vanuit die rol, is het integraal overnemen van de revolutionair anarchistische kritiek door de IS niet voor de hand liggend

Wie we misschien wel overtuigen of tot extra kritisch nadenken stemmen met onze revolutionaire opstelling, dat zijn politiek ongebonden mensen die actief zijn of gaan worden in de opkomende strijd tegen bezuinigingen waartoe via  RR een hoopgevende aanzet wordt gegeven. En dan zijn er natuurlijk vooral ook nog de mensen die, mede via oproepen die ook door SP en dergelijke worden onderschreven, de straat oop gaan en bijvoorbeeld meedoen aan de manifestatie van 23 oktober. Zij maken de actie groot en sterk. En onder hen zitten mensen die wel degelijk open staan voor onze, radicalre maar des te noodzakelijker, argumenten.

Wat we ook kunnen bereiken door – niet exclusief, maar óók – binnen RR actief te zijn, dat is de acties zelf  een radicalere dynamiek helpen geven dan anders het geval zou zijn. Dat versterkt en verscherpt het verzet, en dat hebben we nodig. Het revolutionar anarchistische geluid hoort daar binnen, en daarmee ook binnen RR, haar plek te vinden en haar rol te spelen, met kracht van argumenten, en van onderaf.

Advertenties

11 Responses to Over Rekening Retour

  1. Hans schreef:

    Op 23 okt. is er volgens mij tevens een grote Anarchistische/Vrije Boekenmarkt in Utrecht.

  2. Hans schreef:

    Als de SP in een regering was gekomen was haar opstelling heel anders zeg je. Klopt! Want de SP had NIET op minima en de middenklassen bezuinigd wat nu gaat gebeuren maar had hypotheekrenteaftrek boven 350.000 niet meer toegestaan, had JSF gecancelled, had een extra schijf ingevoerd, etc

  3. Ronaldo schreef:

    Wat ik mis is het begrip over wat geld is, en fractional reserve banking. Misschien moeten de RR-ers maar eens het filmpje “money-as-debt” bekijken.

    Als een piramidesysteem instort is dat geen *crisis*.

    Ons wordt wijsgemaakt dat er maar 2 opties zijn: bezuinigen of
    nog meer (staats)schulden maken.
    De enige echte uitwegen zijn:
    geld maken dat niet (met rente) terugbetaald “moet” worden,
    of van het geld en handel afstappen, maaar dat laatste zal voor de meesten (nog) niet te snappen zijn.

  4. Tod schreef:

    Wees niet bang, de PVV gaat niet bezuinigen op de minima.
    Wel op de linkse hobby’s en andere parasiterende clubjes.

    Ik hoop niet dat de FNV gaat samenwerken met nazi partijen als SP ( SP = NVU) want dan zeg ik mijn lidmaatschap op.

  5. Tod schreef:

    Hoezo Sp eeen nazie partij?

    Er zij meer overeenkomsten dan verschillen met de NVU.
    Vegelijk het partijprogram.

    De NVU is tegen buitenlanders, de Sp is tegen de Joden.

    De NVU verheerlijkt geweld. De Sp idem via fasistische clubjes als IS , Afa, enz.

    Enz enz enz.

  6. Hans schreef:

    Tod spoor jij wel? Werk jij in het Fort van Sjakoo?
    Daar kwam ik vroeger ook wel eens.
    De SP is helemaal niet tegen Joden. De SP is tegen het beleid van de Israëlische regering die land bezet, etc.
    Lees het boek van Robert Soeterik maar eens. ‘Het verwoeste land.’ (2009) Zelfs oud-CDA-premier Van Agt schreef er een boek over en staat op de SP-lijn in deze kwestie.

  7. Tod schreef:

    @hans,
    “t Is makkelijk om de Joden te schuld te geven en je vervolgens zelfgenoegzaam om te wentelen in de boezems van Anja Meulenbel en Gretha Duisenberg.

    Maar..hoeveel Ambonezen heeft deze paap overhoop geschoten? Hoeveel bloed heeft deze paap aan zijn handen? Wat heeft van Agt gedaan voor de Molukken?
    Niets. Hij heeft ze overhoop geknalt.

    Van Agt heeft de RMS verraden. Vreemd dat deze paap zich nu zo inlaat met de Palestijnse zaak.

    NB ook de SP was akelig stil toen de Abonezen in 2000 door de Indonesiers werden uitgemoord.

    Dus geef de Joden lekker de schuld en kijk vervolgens zelfgenoegzaam de andere kant uit. Lekker makkelijk !

  8. peterstorm schreef:

    Dit is 1. een links weblog, waar rechtse mensen welkom zijn als ze hun neiging tot schimpen weten te beheersen 2. een persoonlijk weblog, waarop ik bepaal wat wel en niet geplaatst wordt. 1 en 2 samen betekenen dat ik IS, SP, AFA etrcetera géén fascistische en/ of antisemitische clubs laat noemen, zoals Tod hierboven doet. Er zijn andere plekken waar hij zij vuil kan spuiten. Niet hier. Hans heeft op hem gereageerd, en uitsluitend omdat ik zijn reactie niet wil weghalen, laat ik die van Tod hier ook staan. Volgende reacties van Tod in deze sfeer zullen worden verwijderd, en ik vraag verstandiger mensen om niet op Tods gestook te reageren. Zelfs de weerlegging van het waanidee dat de SP “tegen joden” is, is bvéél te veel eer voor deze aantijging.

  9. Egbert Schellenberg schreef:

    Hallo Peter,

    Om maar met de deur in huis te vallen, ik heb niks met anarchisme. Als gevolg van 28 jaar werken voor een bij de FNV aangesloten organisatie ben ik ook behoorlijk pragmatisch. Anderzijds ben ik weer wel zo principieel dat ik het beginsel programma van de SP onvoldoende socialistisch vind om daar lid van te kunnen worden. Ik denk dat ik mij op dit moment nog het meest thuis zou voelen bij de PVDA België maar boek van hun voormalig voorzitter Ludo Martens waarin hij uitlegt dat Stalin best een goeie gozer is gaat mij weer veel te ver want dat is natuurlijk absoluut niet zo. Ook nemen ze deel aan de communistische internationale en daar mag dan een Chinese CP hotshot het hedendaagse China ophemelen.

    Maar goed nu even naar jouw verhaal over Rekening Retour. Ik lees ergens het volgende:

    Maar, juist ook omdat radicalere mensen en groepen wel degelijk gangmakers zijn van activiteit, moet het radicale geluid er herkenbaar instaan,

    Dat moet dus juist niet, de radicalen moeten het belang zien van verbreding en daarom accepteren dat het manifest gematigd is. Op hun eigen fora kunnen ze zo radicaal zijn als ze willen. Maar Rekening Retour is opgericht met het nadrukkelijk oogmerk om de te bouwen aan breed verzet tegen de sociale afbraak. De concessies die dat met zich meebrengt zijn ingecalculeerd. FNV vecht voor je recht nieuwsbrief nr 60 gaat ook veel verder dan het manifest. Als je aan honderdduizenden wil appelleren dan moet je niet voor de troepen uitlopen. Dat vervreemdt alleen maar. Wat niet wil zeggen dat jezelf geen andere analyse mag hebben om toch mee te doen.

    Verder op lees ik een paar pasages:
    De discussie over de passage over bezuinigingen, die ik hierboven kort besprak, wijst op een wat dieper probleem, iets dat zichtbaar wordt aan de naam ‘Rekening Retour’, en vooral ook aan een leus als ‘Laat de Rijken de Crisis betalen’. Strikt genomen kan dat namelijk helemaal niet.
    Kapitalistische crises zijn nu precies schok-mechanismes om een vastgelopen winstgevendheid van het kapitaal te herstellen, en dat kan alleen op onze kosten, op kosten van arbeiders en anderen aan de brede onderkant
    Anders gezegd: ze laten ons de crisis betalen, en zo niet dan wordt de crisis helemaal niet betaald – en dat is niet ons probleem. Onze weigering de rekening die crisis heet – de crisis heeft geen rekening maar is in zekere zin zelf de rekening! – te betalen, betekent dat de crisis helemaal niet wordt opgelost, maar wordt verscherpt. In het verlengstuk van onze strijd tegen bezuinigingen ligt een confrontatie met het kapitalisme zelf.

    Dit illustreert wat ik bedoel, het is niet zo dat ik het geheel met je oneens ben maar met deze stelling name zulle we op dit moment de massa niet bereiken. Door steeds uit te leggen wie de crisis veroorzaakt heeft en dat het onterecht is om de gewone mensen te laten betalen en dat je door andere dingen te doen ook de rijken, de grote bedrijven en de multinationals en de banken ervoor op kan laten draaien, zet je een verhaal neer wat men wel vat en waarvoor ook genoeg voorbeelden in de praktijk van alledag te geven zijn. Er is nog een hoop bewustwording nodig. Die bereiken we niet door het financiële probleem van de staat te ontkennen. Maar wel door te wijze op het feit dat het om politieke keuzen gaat en dat daar ook alternatieven voor zijn.

    Daarmee zet je wel degelijk de route in van een confrontatie met het kapitaal maar de toonzetting is wezenlijk anders.

  10. Buchan schreef:

    Beste Egbert,

    Ik waardeer je inzet als vakbondman en ik ben zelf lid van de Aob. Ik ben ook pragmatisch en dat is juist de reden waarom ik een radicaler geluid laat horen.

    Waar ik over struikelde is de volgende opmerking:
    “De concessies die dat met zich meebrengt zijn ingecalculeerd.”

    Zolang ik lid ben van de Aob, hebben ik te maken gehad met concessies. Helaas wel steeds concessies naar de andere partij toe en niet naar de vakbond. Het poldermodel heeft er voor gezorgd dat de vakbond meer en meer tandenloos werd en dat mensen niet meer in de macht van de vakbond noch van de politiek gelooft. Concessies zijn ook de reden waarom de PVV wel scoort en de andere partijen minder. De PVV riep dat ze geen concessies wilden doen. Dat radicale trok mensen.

    Waarom zou ik willen bouwen aan Rekening Retour met de PvdA, een partij die 10 miljard wilt bezuinigen of (sorry dat ik het zeg) een vakbond die nu toch roept dat de AOW leeftijd verhoogd moet worden?

    Ik ben ook heel benieuwd naar wat Rekening Retour uiteindelijk nog kan doen, na al die concessies. Wordt het de strijdbare 2 oktober demonstratie van Keer het Tij of toch de wat gematiger manifestatie van de vakbonden?

    Persoonlijk vind ik dat we het stadium van polderen gepasseerd zouden moeten zijn en dat er concrete plannen gemaakt moeten worden. Wil een PvdA niet meedoen met een samenwerkingsverband? Prima, dan hebben ze naar mijn mening reeds kleur bekend, en zijn ze niet geloofwaardig als het gaat om de rekening retour te sturen.

    Wil een vakbond niet mee doen? Prima, maar dan hebben ze denk ik wel weer het één en ander uit te leggen aan hun achterban. Laten we wel wezen: we hebben het wel over radicale bezuinigingen. Om die bestrijden heb je radicalere middelen nodig. Een rondje met een spandoek om de kerk valt daar helaas niet meer onder. Immers, wat hebben we over gehouden aan 2 oktober behalve een mooie herinnering?

  11. […] Van die linkse critici ben ik er één – maar dan bínnen Rekening Retour – zoals uit een eerder stuk op dit blog wel bleek. Of de conclusie van sommige van die critici – namelijk dat niet meedoen aan beter […]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: