Solidariteit met Roma noodzaak – en niet alleen in Frankrijk

De Franse staat is bezig met een systematische en grootschalige racistische operatrie tegen Roma, nog vaak erg slordig als ‘zigeuners’ aangeduid. Kampen waar ze wonen, vaak onder beroerde omstandigheden, worden ontruimd, Roma worden het land uitgezet en krijgen een klein bedrag. Alleen al in augustus zijn langs deze weg 700 Roma gedeporteerd. Heel vorig jaar ondergingen 10.000 Roma deze behandeling.

De Franse regering van president Sarkozy legt een verband tussen Roma en criminaliteit. We kennen dat gevaarlijke truukje. Volgens deze ‘logica’ komen alla Fransen voor deportatie in aanmerking vanwege de corruptie en decadentie van opéénvolgende Franse presidenten en zakenlieden. Omdat Bush en Obama oorlogsmisdadigers zijn, moeten we derhalve alle Amerikanen als criminelen bejegenen. De Nederlandse identiteit van haatzaaier Geert Wilders en veel van zijn aanhangers betekent dat we alle Nederlanders van het Nederlanderschap moeten beroven. Wie de voorbeelden absurd vindt, heeft gelijk. De hele logica is namelijk absurd. Maar het de logical die tegen Roma gehanteerd wordt. Een hele bevolkingsgroep wordt zo tot misadiger en uitschot, rijp voor deportatie, bestempeld. dat er daadwerkelijk deportatie volgt, is dan niet meer verbazingwekkend.

Inmiddels is er vanuit allerlei kanten fel protest aangetekend tegen het Franse deportatie-beleid. Goed was het grote protest in Frankrijk zelf op 4 september. Vele duizenden mensen – actievoerders vanuit vakbonden, mensenrechtenactivisten, anarchisten, studenten, een bont en breed en bemoedigend gezelschap – demonstreerden in ruim honderd Franse steden. Het was een vertoon van soplidariteit tegen het giftige regeringsbeleid in. Niet iedereen laat de vervolgde Roma barsten.

De regering ging echter gewoon door. De bewering van regeringszijde dat mensen niet puur geselecteerd en gedeporteerd waren vanwege hun Roma-achtegrond –  er zou “geen enkele maatregel genomen zijn die specifiek tegen Roma is gericht”, volgens een Franse minister – , bleken onwaar. Er lekte een regeringsdocument uit met aanwijzingen. Zo blijkt dat er “precieze doelstellingen zijn geformuleerd over de ontruiming van illegale kampen: 300 kampen of nederzettingen moeten binnen 3 maanden worden ontruimd, waarbij de  prioriteit ligt bij de [dse kampen van] de Roma.” Functionarissen worden opgeroepen “om (…) een systematische ontmanteling van de illegale kampen in gang te zetten, waarbij prioriteit wordt gegeven aan de kampen van de Roma.” Niet de illegaliteit van de kampen, niet eventuele criminele daden – die op zich trouwens óók geen deportatie verdienen! – zijn doorslaggevend. De Roma zijn hier doelwit als Roma. Het is openlijk racisme van het grovere soort.

Vanuit de Europese Commissie klonk daarop felle kritiek. Viviane Reding, Euro-commissaris  van Justitie, noemde de gang van zaken – deportatie van Roma, en liegen dat Roma als zodanig het doelwit zijn – “een schande” en zei: “Dit is een situatie waarvan ik dacht dat Europa die niet die niet meer mee zoyu maken na de Tweede Wereldoorlog.” Sarkozy woest, en vervolgens ging de discussie vooral over de vraag of de vergelijking met deportaties in de nazi-tijd al dan niet gepast was. Trouw: “Dit stelt de Franse regering in staat om verontwaardigd op te merken, in de woorden van staatssecretaris Pierre Dellouche, dat zij de zigeuners op het vliegveld zet naar Boekarest, niet op de trein naar Auschwitz.” Ja, dat verschil zie ik ook nog wel. Maar de overeenkomst zit in het feit van de deportatie van leden van een bevolkingsgroep omdát ze deel uitmaken van die bevolkingsgroep. De praktijken zijn niet hetzelfde. Maar ze zijn wel degelijk verwant. Intussen heeft de eurocommissaris die vergelijking trouwens alweer ingetrokken en gezegd dat ze er spijt van heeft.

Intussen is er een heel andere reden om erg sceptisch te zijn jegens de boze kritiek vanuit Europese Commissie en Europarlement op het Franse deportatiebeleid. Frankrijk is namelijk helemaal niet uniek in dit soort dingen. Een Italiaanse minister sprak vol lof over het Franse beleid en zei dat Frankrijk simpelweg het Italiaanse beleid nadeed. De minister pleit voor een Europese aanpak om Roma aan te kunnen pakken. Een blog-artikel van de NRC schrijft, met bronvermelding, dat Denemarken van plan is een paar honderd Rioma het land uit te zetten, en dat Duitsland maar liefst 12.000 Roma naar Kosovo te sturen. In dat artikel heb ik ook het eerder genoemde cijfer van uitzettingen van Roma afgelopen jaar uit Frankrijk gehaald: 10.000. Er is een anti-Roma-beleid gaande in een hele serie Europese landen. Frankrijk eruit lichten als grote boosdoener maakt het Sarkozy wel erg makkelijk onm te jammeren over selectieve verontwaardiging en hypocrisie.

Waar anti-Roma-beleid oprukt, zullen we ook de bijbehorende ideeën aantreffen. Zo gaat het met andere vormen van racisme, zo gaat het ook nu. De dingen die hier en daar in Nederland geschreven worden over Roma zijn schokkend. Ik citeer uit een opiniestuk van De Volkskrant: “Het universum van de Roma is fundamentalistisch en gesloten.” We lezen over ‘de’ Roma-cultuur: “In die cultuur staat de Sokasja, het diep gefundeerde stelsel van normen en waarden, dat al millenia lang hun leven beheerst, centraal.” Niet-Roma staan er buiten, Roma mogen niet met hen omgaan, “tenzij om economische redenen. Daarom kunnen Roma nagenoeg niet integreren in  de hen omringende cultuur. Zij willen dat ook niet.” Zo gaat het nog even door. Waar en wanneer hebben we dit type redeneringen ook al weer vaker vernomen?

Conclusie die lezers makkelijk trekken als ze dit lezen: Roma zijn buitenstaanders omdat ze dat willen zijn, en Roma vinden criminaliteit jegens niet-Roma sowieso wel OK. Van enige historisch besef – dat duidelijk zou maken dat die rol van buitenstaander, voorzover die al bestaat, en daarmee een houding waarin mensen zich sterk op elkaar in de eigen gemeenschap aangewezen voelen, mensen is opgedrongen door discriminatie en erger – van zo’n besef geen spoor. En ik zou ook niet graag integreren in een maatschappij die mij en mijn familie eeuwenlang heeft gemarginaliseerd, naar de slechtste banen of de werkloosheid heeft geduwd, en dit alles af en toe onderbrak met pogroms en soms regelrechte genocide. Bovendien deugt de gelijkstelling van alle Roma als dragers van ‘de’ Roma-cultuur sowieso al niet. Mensen zijn niet voorgeprogrammeerd. Mensen zijn ménsen.

De houding waar dit artikel – van een zekere R.B Cramer, die bij de kinderbescherming heeft gewerkt, en die “onderzoek naar het gedrag van de Roma” heeft gedaan, aldus de Volkskrant – duikt ook elders op. Een redactioneel commentaar van die Volkskrant zelf, waarin eerst wel discriminatie tegen Roma wordt genoemd, gaat dan verder: “Pogingen van West-europese regeringen om Roma op te nemen in de samenleving hebben weinig succes gehad. Het is te makkelijk om dat uitsluitend te wijten aan falend overheidsbeleid. Ook de Roma dragen verantwoordelijkheid voor hun eigen isolement. Ze hechten sterk aan de eigen cultuur en zijn niet erg geneigd zich open te stellen voor de regels en gewoonten van de landen waar ze leven.”

Ja, vast houden aan de “eigen cultuur”, dat is probleemgedrag in deze kwalijke uitsluitingsredenering. En hoezo de afstand tussen Roma en de “gewoonten van de landen waar ze leven”? Hun eigen “gewoonten” horen daar immers óók bij? Of tapt de Volkskrant inmiddels ook helemaal uit het Wilders-vaatje van ‘onze Westerse cultuur’? Als ‘kwaliteitskranten’ dit vergif in via hun kolommen verspreiden, hoeven we ons niet te zeer te verbazen als we bijvoorbeeld in reacties bij het genoemde NRC-blogstuk niet alleen allerlei anecdotes over criminaliteit door Roma begaan te lezen, maar ook dit: “Ik denk dat alleen draconische maatregelen, bvb afpakken van kinderen en deze in gewone gezinnen laten opgroeien het zigeunerpo robleem kan oplossen.” Het ‘zigeunerprobleem’, jawel! Zelfs in de taal zien we parallelen met de aanloop naar de grootschalige massamoord – op joden én op Roma – in de jaren veertig. De NRC moderéért dit soort blogs, we mogen dus aannemen dat de NRC dit openlijk racistische taalgebruik aanvaardbaar vindt. We zijn gewaarschuwd.

Dit alles overziend zijn er een paar conclusies nodig. 1. Frankrijk is inderdaad bezig met een volstrekt verwerpelijk anti-Roma-beleid; protest daartegen vanuit de bevolking, daar en hier en overal, is goed en nodig 2. Officiële Europese verontwaardiging speciaal tegen Frankrijk is echter niet zeer nuttig, zelfs huichelarij: in het buitensluiten van Roma is Frankrijk geen uitzondering; 3. ook in Nederland is sprake van griezelig racisme tegen Roma. Daartegen moeten we luid en duidelijk onze stem verheffen. Helaas blijft het tot nu toe tamelijk stil. Maar het is tijd om hardop te zegggen: ‘stop de anti-Roma-haat – Roma zijn hier welkom’.

Advertenties

2 Responses to Solidariteit met Roma noodzaak – en niet alleen in Frankrijk

  1. zwembad schreef:

    nou vandaag op teuleuviesie:

    sarkozy wint stemmen door extreem rechts te knuffelen met deportaties

    le monde mag wel schrijven dat nederland en belgië bevangen zijn door neofascisme

    frankrijk gaat ons toch netjes voor onder het mom van vrijheid, gelijkheid en broederschap.

  2. arabnederbelgske schreef:

    Uitstekend betoog! Valt ’t jou ook op dat Verhagen, die de mensenrechten toch als speerpunt van het Nederlandse buitenlandse beleid bracht, in deze schittert door zijn stilzwijgen. Blijkbaar past Verhagen z’n beleid al aan in ’t vooruitzicht van ’n gedoogkabinet.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: