Manifestatie tegen bezuinigingen: te klein, maar leerzaam

Vandaag vond de al maanden aangekondigde manifestatie van Rekening Retour tegen bezuinigingen plaats. Het was slecht weer, hetgeen ongetwijfeld de opkomst lager hield dan anders het geval zou zijn geweest. Een treinstoring hielp ook niet bepaald. Ik denk dat er uiteindelijk pakweg 400 mensen naar de plaats van de manifestatie zijn gekomen. Een erg bescheiden opkomst, maar toch had de actie bemoedigende aspecten.

Over de het programma van de manifestatie – sprekers, afgewisseld met een liedjeszanger plus gitaar – zeg ik hier verder niet veel. Het hele concept – verzamel mensen bijeen om vooral te komen  luisteren en kijken – is precies één van de zwakke plekken van zo’n manifestatie. We worden vooral als toeschouwer benaderd, en niet zozeer als deelnemer. In een wereld waar we al niet veel mogen dan toekijken hoe anderen ons leven bepalen is dat een zwaktebod. Lópen – een echte demonstratie – is veruit te verkiezen, dan dóén we tenminste iets. Al dan niet aanwezige kwaliteit van sprekers en muzikant zijn, in dit licht, dan ook niet zo heel relevant.

Een iets radicaler samenwerkingsverband, Griekenland Is Overal (GIO), had ervoor gekozen om een kritisch-aanvullende actie te houden. Dat had de vorm van een aanvankelijk als radicale optocht, later wat milder als ondersteunende optocht aangekondigde demonstratieve tocht vanaf vlakbij het Centraal Station van Den Haag naar het manifestatieterrein. Deze actie was uitgeroepen, deels omdat mensen verder wilden gaan dan de passieve actievorm die de hoofdstroom van Rekening Retour had gekozen, deels omdat het daarin dominerende geluid door anarchisten en andere radicaal-linkse mensen te voorzichtig, te weinig frontaal-afwijzend tegend de héle bezuinigingslogica werd bevonden. Ik deel deze kritiek, ben actief in Griekenland Is Overal, en nam dan ook aan die actie deel. De optocht trok iets van 70 tot 80 mensen, anarchisten, mensen van Kritische Studenten Utrecht en een groepje van Socialistisch Alternatief (vroeger Offensief), die ook op de manifestatie druk met hun krant in de weer waren.

De optocht was deels ook bedoeld als een soort van brug tussen verschillende delen van een beweging-in-opkomst. Voor veel anarchisten was en is deelname aan een te keurige manifestatie als die van Rekening Retour niet vanzelfsprekend. Een actie met een radicalere vorm en inhoud maakt de drempel lager – en de manifestatie als geheel iets feller. Ik denk dat de GIO-actie  haar opzet is geslaagd. Sowieso is 80 van de 400 demonstranten niet weinig, en de optocht met spandoeken was ook blikvangers. Zowel op het NOS-journaal als op RTL Nieuws waren ze te zien.

Op de manifestatie waren, naast borden van Rekening Retour zelf, plakkaten van de  Internationale Socialisten (IS) erg gezichtsbepalend. Mensen van deze organisatie waren ook flink bezig met krantverkoop. Dat het voor een outsider makkelijk lijkt alsof het hier vooral om een IS-actie gaat, is een risico dat men blijkbaar toch op de koop toe neemt. Gelukkig zag ik ook Doorbraak flink bezig met de verspreiding van hun nieuwe krant. SAP/Grenzeloos had mensen op de actie, en ik zag ook SP-paraplu’s, plus wat mensen met FNV-hesjes. De Turkse linkse groep DIDF was er ook.  Er werd van alles uitgedeeld, van het nieuwe nummer van het libertair-linkse blad Klasse! via een pamflet van een anarcho-syndicalistische groep – een nieuw en erg welkom initiatief! – tot een flyertje van het curieuze Zeitgeist-project, waarin gezonde linkse sentimenten verweven zijn met dubieuze samenzweringsideeën. Mensen waren overwegend maar niet uuitsluitend jong, er er namen redelijk wat migranten deel. Ik  was ongetwijfeld niet de enige die flink bezig geweest is met bijpraten met allerhande mensen in de actiewereld. Dat is dan weer een nuttige kant van zoiets, al maakte de kille regen het niet aangenamer.

Heel opvallend was de overmacht van politiezijde. Agenten, te voet, op de fiets en te paard, waar je maar keek. Ik zag een tiental politiebusjes, deels ME-voertuigen, maar iemand anders had er 14 gezien. Iemand vertelde dat er elders in de stad, bij de Amerikaanse ambassade, een waterkanon stond opgesteld. Politie nam stokken van demonstranten – om vlaggen aan te bevestigen en dergelijke – in beslag, zo hoorde ik, en pakte volgens een mede-actievoerder zelfs posters of flyers met oproepen voor een kraakdemonstratie af. Boven de stad cirkelde een politiehelicopter. En dat allemaal tegen het kennelijk levensgevaarlijk geachte samenkomen van vierhonderd vreedzame demonstranten. Als ik nog geen anarchist was geweest, dan had ik maar het beter ter plekke alsnog kunnen worden bij het zien van dit machtswellustige spektakel.

Deze politieshow hing vast samen met de in opdracht van hogerhand gewijzigde plek van de actie: niet op het Plein, niet vlakbij het gebouw van de Tweede Kamer, maar op een klein plantsoen tussen station en Malieveld, waar we zo ongeveer onzichtbaar waren voor publiek. Aan de opstelling en houding van de politie viel te merken dan een optocht richting centrum en Plein onmiddellijk hardhandig optreden zou ondervinden, met klappen, arrestaties en dergelijke. Op deze intimiderende wijze is onze vrijheid om te demonstreren wederom ernstig geschonden.

Helemaal succesvol was de politie-onderdrukking gelukkig niet. Mensen gingen toch, in kleine aantallen tegelijk, richting het Plein, waarbij we ook weer overal agenten zagen, die op het Plein zelf meteen sommige mensen aanspraken. Het was duidelijk dat iets van een demonstratie daar door de politie onmiddellijk de kop in zou ingedrukt. Toch zijn spandoeken ontrold en op de foto gezet, eerst door een klein groepje en later door een iets grotere groep waar ik een heel klein beetje medeplichtig aan was. Het is zorgwekkend dat je langzamerhand de trukendoos van hit-and-run-acties en sluiproutes die actievoerders in Wit-Rusland of Iran nodig hebt om zicht- en hoorbaar te kunnen actievoeren. Politieke onderdrukking verdient het langzamerhand een heel prominent thema van discussie en actie te worden: we hebben onze vrijheid keihard nodig in ons verzet tegen bezuinigingen en ander onrecht.

De acties als geheel waren klein – en dat geeft iets aan over de kracht van groeperingen en netwerken die de strijd tegen bezuinigingen op gang helpen brengen. Er is ruim twee maanden gewerkt aan deze actie, er ligt inmiddels een dramatisch regeerakkoord, er is een kabinet op oorlogspad tegen sociaal nuttige uitgaven op allerlei fronten. Dat daartegen slechts vierhonderd mensen een zaterdagmiddag actie voeren is geen teken van grote kracht. Met mooi weer, en zonder treinstoring, waren het er wellicht een paar honderd meer geweest, maar dat is nog niet erg veel. De – veelal kleine – groepen die deel uitmaken van Rekening Retour hebben kennelijk onvoldoende bereik, onvoldoende capaciteit om mensen te bereiken en te motiveren  om aan protest deel te nemen. Dat is één.

Maar er is meer. De hoofdstroom binnen rekening Retour, heeft de toon en aanpak van de manifestatie voorzichtig en gematigd  proberen te houden, klaarblijkelijk in de hoop dat het zo makkelijker werd om de SP en grotere stukken van hde FNV ertoe te bewegen ook mee te doen. Van serieus succes van deze aanpak was en is buitengewoon weinig te merken: de aanwezigen waren toch voor een aanzienlijk deel mensen die via radicaal-linkse groepen en netwerken op de been waren gekomen. De lokroep naar het linksige midden, richting hoofdstroom, langs de gekozen lijn, heeft niet merkbaar gewerkt. Er zijn andere, rechtstreekser, wegen nodig om mensen buiten de actiemilieus te bereiken – mensen die vaak rechtstreeks belanghebbend zijn, aangezien ze zelf de consequenties van bezuinigingsbeleid op allerlei manieren te verduren krijgen.

De inzet van anarchisten en andere uitgesproken radicale groepen en mensen om, via bijvoorbeeld de optocht van Griekenland Is Overal, mensen op de been ter brengen naar de hele actie, heeft wél resultaat gehad. Ja, veel van de mensen die aan de optocht deelnamen zouden waarschijnlijk zonder die optocht anders ook zijn gekomen – maar hoeveel?  Nu kwamen ze zelfbewust, enthousiast, nadrukkelijk zichtbaar met eigen geluid. Aan het vreedzame karakter van de actie als geheel werd geen afbreuk gedaan, maar de dag werd er wel levendiger en strijdbaarder van.

Dit type inzet – met een radicaal geluid en aanpak deelnemen, ook aan bredere en overwegend gematigder acties – is relatief succesvol gebleken. Daarmee is echter een grotere deelname aan protesten, juist van buiten de gangbare radicale kringen, nog niet binnen handbereik. Om die te verkrijgen zal nog flink nagedacht, gesproken en vooral ook van alles uitgeprobeerd moeten worden.

(bijgeschaafd en link toegevoegd 25 okt., 0.15 uur)

Advertenties

One Response to Manifestatie tegen bezuinigingen: te klein, maar leerzaam

  1. Jos schreef:

    Een verslag en opinie artikel over hoe het nu verder moet op de Socialistisch Alternatief site: http://is.gd/gh6wL

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: