Van Offensief naar Socialistisch Alternatief

Als anarchist met een trotskistisch verleden hou ik, met vaak zeer gemengde gevoelens, het virtuele land der trotskisten nog altijd in de gaten. Heel erg spannend is het daar momenteel niet, althans niet in de provincie Nederland. De Internationale Socialisten doen hun vertrouwde ding on-line, zonder optie tot zichtbare tegenspraak want zonder reactiemogelijkheid. SAP/Grenzeloos gaat door op de ingeslagen weg, nouwelijks nog herkenbaar trotskistisch maar mede daardoor van een aangename openheid; op die site valt altijd echt iets te leren.. Nieuws is er van de groep die het nmeest expliciet trotskistisch is: de groep die tot voor kort bekend stond als Offensief maar onlangs haar naam heeft veranderd.

Het nieus is vooral die naamsverandering zelf, toegelicht in een persbericht. De groep heette Offensief om te beklemtonen dat de arbeidersstrijd uit de verdediging, in de aanval moet. Er is nu gekozen voor de naam Socialistisch Alternatief, om datgene naar voren te halen wat naar mening van de organisatie zo schrijnend ontbreekt: een expliciet socialistisch geluid in de arbeidersstrijd. Ik kan me die afweging indenken, en de naam Offensief zegt inderdaad voor buitenstaanders weinig dat aan socialisme of arbeidersstrijd doet denken.

Dat is dus vooruitgang, tot op zekere hoogte. Jammer is dan wel dat de naam wel erg veel lijkt op de al eerder genoemde SAP. Die letters staan immers tegenwoordig niet meer voor het aloude Socialistiese (nee, geen spelfout, zo schfreven linkse mensen destijds) Arbeiders Partij. Nee, nu betekenen ze Socialistische Alternatieve Politiek, hetgeen toch wel erg veel op Socialistisch Alternatief lijkt. Ik vind zoiets, in een links landschap vol versnippering, geen bijdrage aan de duidelijkheid.

Met de naam van de groepering is ook de website veranderd, aanzienlijk verbeterd naar mijn mening. Overzichtelijk, in de brede linkerkolom in een soort blog-formaat onder elkaar de eigen artikelen – die elkaar trouwens in hoog tempo opvolgen;  in de smallere rechterkolom links naar interessant bevonden artikelen van andere websites;  en daartussen in een smalle kolom onder meer de webwinkel links naar de krant – eveneens nu Socialistisch Alternatief geheten trouwens – en de nieuwsbrief van FNV Vecht voor je Recht. redelijk strak, redelijk overzichtelijk allemaal. Met name de rechterkolom – vooral gevuld met berichtgeving over klassenstrijd her en der – kan uitgroeien tot waardevol hulpmiddel voor wie de arbeidersstrijd wil volgen.

Is daarmee ook een politieke koersverandering zichtbaar? Nauwelijks. De klassieke argumenten, het hameren op de noodzaak van consequente klassent strijd, maar ook de klassieke leninistische nadruk op de noodzaak van een partij die deze klasse moet aanvoeren – een noodzaak die ik niet langer zie – en óók de oproepen aan FNV en SP dat ze de koers naar links moeten wenden en het voortouw horen te nemen, weerklinken als vanouds.

Die benadering van SP en FNV is niet bepaald de weg vooruit: het geeft Jongerius en Roemer impliciet een soort krediet dat ze niet verdienen. Dit slag mensen gaat de strijd niet leiden, en te doen alsof ze dat wel ‘zouden moeten’  – of dat iets linksere vervangers dat zouden kunnen – is toegeven aan het idee dat de organisaties waar dit type mensen leiding aan geven wezenlijk meer kunnen worden dan wat ze zijn: bureaucratische apparaten om arbeidersbelangen in te passen in de kapitalistische orde, in ruil voor beperkte concessies. Ik geloof dat we met leden van dit soort clubs zij aan zij strijd moeten voeren waar mogelijk. Ik geloof echter niet langer dat de weg naar die leden via de top van die organisaties, via oproepen aan leidingen, of aan organisaties als geheel, loopt.

Evengoed is mijn waardering voor wat nu Socialistisch Alternatief heet de laatste jaren wel gaandeweg gestegen. Ik heb ooit, in 2005, nogal een nare ervaring gehad in een pogiong om met Offensief samen te werken in een regionale demonstratie tegen racisme. Waar volgens afspraak – althans, in mijn beleving en herinnering – iemand van Offensief namens het gehéle werkverband – waar ik als lid van de IS in zat – zou spreken, draaide het er op uit dat de Offensiever gewoon puur een eigen propaganda-verhaal hield. Feitelijk had de actie de vorm van een bewegende straatverkoop-actie van Offensief, waar mensen van andere richtingen aan mee konden doen. Dat liet bij mij een onaangename smaak achter.

Intussen is de toon van de organisatie echter toch veranderd – evenals mijn opvattingen. Waar ik destijd zelf van een trotskistische groepering lid was, ben ik dat allang niet meer. Wat Offensief destijds presteerde zie ik nu dan ook minder als een loer die me gedraaid is, en veel meer als een wat overdreven uitvoering van een werkwijze die bij trotskisten nu eenmaal methode is: eigen krant eerst! Die methode bevalt me inmiddels niet meer, maar die kritiek raakt niet speciaal het toenmalige Offensief

De verandering van toon bij Offensief/ Socialistisch Alternatief is niet zichtbaar in de standpunten zelf. Maar ik proef wel een gretigheid tot discussie, een openheid om geluiden van andere revolutionairen ruimte te gunnen, die ik zeer gezond vind. Ik praat de laatste tijd graag met mensen van deze organisatie. Dat gaat dan soms vol polemisch vuur, maar tegelijk hoffelijk en vriendelijk. Er wordt ook echt gelúísterd, en niet in standaard-one-liners geantwoord. Het kán dus wel…

De openheid van de groepering blijkt ook op de website. Reacties bij artikelen zijn welkom, er is een reactieformulier is aangebracht. Voor trotskisten is zoiets een vrij zeldzaam vertoin van openheid. Op de IS-site zoek je zoiets tevergeefs, op de website van de veel grotere zusterorganisatie van de IS in Groot-Brittannië, de SWP, trouwens eveneens. Het is dus niet simpelweg een ‘gebrek aan menskracht’, het is een keuze. Hetzelfde geldt voor internationaal bekende – en op zich best informatieve- websites als de World Socialist Website (WSWS) en In Defense of Marxism. Kennelijk betekent het opbouwen van die fameuze Voorhoedepartij dat de organisatie wel tegen de klasse praat, maar liever niet andersom. Ik ben blij dat Socialistisch Alternatief aan die top-down-flauwekul op haar website niet meedoet.

Minstens zo blij ben ik trouwens ook met de praktische opstelling van deze organisatie in recente actie tegen bezuinigingsbeleid. De groepering haalde, in tegenstelling tot de IS, níét haar neus op voor de optocht die Griekenland Is Overal (GIO) hield naar de manifestatie van Rekening Retour. Sterker: de organisatie neemt het in haar verslag van de actie van afgelopen zaterdag nadrukkelijk op voor GIO, door te schrijven : “Wij roepen de stuurgroep (…) op om het samenwerkingsverband Griekenland Is Overal per direct weer uit te nodigen voor deelname.” GIO was namelijk uit de stuurgroep van RR gezet omdat GIO weigerde haar oproep tot een opr tocht richtuing manifestatie in te trekken.

De opstelling van Socialistisch Alternatief is welkom, de vernieuwing van website trouwens eveneens. Aan de meningsverschillen, en de noodzaak die hardop te blijven uitspreken, doet dit niets af. Dat hoeft echter samenwerking op concrete punten, en een open discussie over wat ons onderscheidt, niet in de weg te staan.

Advertenties

6 Responses to Van Offensief naar Socialistisch Alternatief

  1. Jos Alembic schreef:

    Dag Peter,

    Dank voor je lovende opmerkingen, wij doen ons best en dat zal hopelijk alleen maar zo verder gaan 🙂

    Wat betreft je opmerking echter over SP en FNV ben ik het over het volgende niet eens: “Die benadering van SP en FNV is niet bepaald de weg vooruit: het geeft Jongerius en Roemer impliciet een soort krediet dat ze niet verdienen”.

    In tegendeel stellen we ons juist zeer kritisch op ten opzichte van de leidingen in de FNV en SP, al vele jaren. Afgelopen jaar resulteerde dit bijvoorbeeld nog in een heksenjacht en royeringen in de SP…

    Ik ben akkoord met je stelling dat we wél een hand uit moeten steken richting de leden van de SP (en wellicht nog meer bij de FNV), zoals in het verslag staat waar je naar linkte: “Dat de SP niet kwam opdagen is wel treurig, immers juist nu hebben we die protestpartij van weleer nodig. Maar onder het leiderschap van Emile Roemer lijkt vooral de koers te worden voortgezet van “acceptabel activisme” binnen het parlement.

    “In onze optiek moeten we ons juist níét distanciëren van het radicale imago en de deur naar rechts (dat heet, de pro-status quo leiding van de SP en GroenLinks) dichtslaan.

    “Proberen de gematigde leiding van de SP en GroenLinks te betrekken bij het verzet, en daarvoor ons geluid afzwakken, bouwt niets op maar is juist een recept voor demoralisatie. Het is wel noodzakelijk om de basis van de SP, dat wil zeggen de SP-stemmers en -leden, te bereiken en bij de protesten te betrekken. Maar hiervoor is juist een duidelijk socialistisch alternatief nodig.”

    Hier is dus volgens mij geen sprake van onenigheid tussen ons.

    Over je volgende stukje ook wat opmerkingen: “De klassieke argumenten, het hameren op de noodzaak van conxsequente klassent strijd, maar ook de klassieke leninistische nadruk op de noodzaak van een partij die deze klasse moet aanvoeren – een noodzaak die ik niet langer zie – en óók de oproepen aan FNV en SP dat ze de koers naar links moeten wenden en het voortouw horen te nemen, weerklinken als vanouds”.

    1. Ben je het oneens met de noodzaak aan klassenstrijd? Dit stukje maakt bij mij die indruk, wat ik een beetje vreemd vind.
    2. Over de noodzaak aan een revolutionaire voorhoedepartij is wellicht een eigen discussie waardig, maar even kort: De arbeidersklasse bestaat uit verschillende lagen, de een wat radicaler, beter georganiseerd en politiek bewuster dan de andere. Dít is de “voorhoede” (en dus niet, zoals in anarchistische kringen wel vaker wordt beweerd, een zelfbenoemde kliek van revolutionairen die de macht namens de arbeidersklasse op zich neemt…).

    Een voorhoedepartij is daarom dus een partij bestaande uit deze meest bewuste, georganiseerde en geradicaliseerde lagen van arbeiders. Omdat we juist deze lagen proberen aan te spreken, de “leiders op de werkvloer” zogezegd, hebben we de mogelijkheid om de gehele klasse te organiseren en zodoende als klasse de macht over te nemen en het kapitalisme omver te werpen. Een voorhoedepartij is daarom per definitie een leidende partij van de klasse, maar dit staat los van autoritaire top-down methodes van een kliek. Dat laatste kán voorkomen, door bijvoorbeeld een grote nederlaag waarna de partij centraliseerd, maar de twee – voorhoedepartij en bureaucratische kliek – zijn geen synoniemen van elkaar.

    Eerlijk gezegd zie ik in dit opzicht weinig verschillen met bijvoorbeeld anarcho-syndicalisten. Ook die werken met een “voorhoede-organisatie”, ook al mag dat niet zo heten.

    Last but not least: de overeenkomst tussen Socialistisch Alternatief en Socialistisch Alternatieve Politiek is er in onze optiek vooral eentje voor “insiders”. We zijn beide erg klein, dus als we al iemand tegenkomen die van zowel ons als de SAP weet, dan weet je ook dat deze persoon een linkse activist is of daar waarschijnlijk sympathiek tegenover staat en dan is een verheldering over onze verschillen volgens mij meer dan voldoende.

    Ik hoop je snel weer te zien bij een demo in de buurt (of wat minder in de buurt)!

    Jos

  2. Ronaldo schreef:

    als ik het me goed herinner heet de duitse tegenhanger van offensief “SAV” dwz sozialistische alternative voran, en heten de leden daar “voranler”.

    Persoonlijk ben ik er wel voorstander van dat zodanig nauw aan elkaar verwante clubs ook eenzelfde afkorting als naam gebruiken.

    PS{dit mag je wissen) zou je uit je stukje nog wat spelfoutjes weg willen halen?

  3. Jos Alembic schreef:

    @Ronaldo:

    De Internationale factor heeft inderdaadeen rol gespeeld in onze naamkeuze. Niet alleen de Duitse SAV is daar een voorbeeld van overigens, even een lijstje:

    – Sozialistische Alternative Voran (Duitsland)
    – Socialistická Alternativa Budoucnost (Tsjechië)
    – Alternative Socialiste (Canada, Québec)
    – Socialist Alternative (Verenigde Staten)
    – Alternativa Socialista Revolucionaria (Bolivia)
    – Socialista Alternativa (Costa Rica)
    – New Socialist Alternative (India)

    Wij zijn dus sectie nummer 8 van de de 40 die het CWI groot is die deze naam voert 😉

  4. peterstorm schreef:

    Hoi Jos, dank voor je uitvoerige en serieuze reactie. Een paar punten:
    Ja ik weet dat jullie je, zoals je zegt, zeer kritisch opstellen jegens leidingen van FNV en SP. Mijn punt is níét, dat jullie die leiding openlijk krediet geven. Aan mijn opmerking ““Die benadering van SP en FNV is niet bepaald de weg vooruit: het geeft Jongerius en Roemer impliciet een soort krediet dat ze niet verdienen” ging vooraf: “oproepen aan FNV en SP dat ze de koers naar links moeten wenden en het voortouw horen te nemen, weerklinken als vanouds.” Een voorbeeld slechts van wat ik bedoel:
    In jullie verkiezingsanalyse van 11 juni lees ik: “De SP is een blijft de enige partij met het potentieel om een brede arbeiderspartij te worden. Het verzet tegen de bezuinigingen in de komende periode is daarvoor de basis. Als de SP erin slaagt om de politieke stem van dat verzet te worden, kan de partij met gemak terugkomen op 25 en meer zetels.” Dat is een oproep oep aan de SP, minstens impliciet: wendt de koers naar links!

    Dat die oproepen niet aan de leidingen gericht zijn, was me niet ontgaan hoor – maar ook zulke oproepen geven die leidingen wel een soort legitimiteit: ze staan aan het hoofd van organisaties die, als organisaties, enig krediet krijgen. Dat krediet straalt op ze af, hoeveel kritiek je vervolgens ook op de leidingen hebt. Ik ben voor een andere benadering, één waarin de organisaties als zodanig níét als potentiële partners in eenheidsfronten vorden benaderd, zoals Socialistisch Initiatief wel doet.

    Dan een misverstand. Ik noem het hameren op klassenstrijd als één van de klassieke punten in jullie politiek. Je vraagt of ik het daar mee oneens ben, omdat ik die indruk wek. Wees gerust: ik ben het daar wél mee eens, het is een klassiek punt dat ik onderschrijf, en door mij slechts genoemd als teken van continuïteit in jullie politiek. Daarom gaat mijn zin dan ook verder met “maar ook…”, om een tegenstelling aan te geven met dingen waar ik het niet mee eens ben. Dat had van mijn kunt kennelijk duidelijker gekund. Maar wees gerust, anarchisme en klassenstrijd horen in mijn opvattingen bij elkaar.

    Overigens omschrijf ik het wel liever anders: het is namelijk zinloos om de ‘noodzaak van klassenstrijd’ te verkondigen: klassenstrijd ís er, het is objectieve realiteit, ingebouwd in de maastchappij. We hoeven daar dus niet toe op te roepen. We moeten hem helpen vóéren, van onze kant. Dae andere kant doet dat ook, of de de ‘noodzaak van klassenstrijd’ nu erkent of niet.

    De voorhoedepartij tenslotte. Ik snap de redenering, en ja, arbeiders en anderen met revolutionaire houding enh inzicht hebben meer impact als ze samenwerken, zich organiseren, om meer effect te krijgen. Dát is niet wat marxisten en anarchisten onderscheidt. Het probleem is dat in de historische praktijk het organiseren van die voorhoede als partij, gericht op machtsverovering – en dáár gaat het verhaal over! – keer op keer precies de top-down-praktijken meebrengt – met soms catastrofale gevolgen – die wij geen van beiden willen.

    De kunst is dus om revolutionaire organisatievormen te vinden die dat gevaar tegengaan terwijl ze wel datgene wat jij aanwijst als de kern van het voorhoede-idee (de beste mensen bundelen)overeind houdt. ´Voorhoede´ in de door jou geschetste betekenis is niet het kernprobleem (er was ooit een anarchistisch blad in de VS dat ´Vanguard´ heette…), al moet je met het idee wel uitkijken: de pretenties liggen op de loer (daarom hanteer ik liever andere begrippen, dan krijgen we minder misverstanden). Het kernprobleem is vooral de partij, met de bijbehorende ambities en structuren. Het zal zónder moeten, op straffe van de opkomst van nieuwe machten die slechts nieuwe omverwerping verdienen.

    • onverbeterlijke renegaat schreef:

      Problemen worden niet opgelost door de naam van dingen te veranderen. Een serieuze organisatie van Anarcho-syndicalisten, serieus in de zin dat ze uit activisten bestaat en een min of meer samenhangende politiek heeft is een partij. Aangezien dat sport formaties geen staf van fulltimers en geen duidelijke criteria voor lidmaatschap kent, gebeurt het volgende: iedereen die dat wil kan voor fulltimer gaan spelen op eigen kosten, en dat kunnen arbeiders zich niet veroorloven. Op vergaderingen kan iedereen binnenlopen en een toevallige meerderheden en elkaar draaien (een feest voor professionele intriganten en querulanten) Met andere woorden: Anarcho-syndicalisten willen objectief wel degelijk een partij, maar het is per definitie een ondemocratische partij! Een partij zoals de FAI in de Spaanse burgeroorlog!

      Uiteindelijk is de hele discussie over de revolutionaire organisatie op de manier gevoerd zinloos: wat anarchisten, radencommunisten (en bepaalde Trotskisten!) eisen is een theoretische oplossing van een praktisch probleem en zulke oplossingen bestaat niet: De degeneratie van een revolutionaire organisaties wordt niet voorkomen met “slimme” schema’s uitgedacht op zolderkamers en godbeterhet gepresenteerd als “lessen uit de geschiedenis”

  5. peterstorm schreef:

    Niet elke serieuze organisatie in de zin zoals Onverbeterlijke Renegaat dat omschrijft is een partij (de IS is er bijvoorbeeld géén, ze wil er alleen eentje ópbouwen, hetgeen niet hetzelfde is). Partijen zijn gericht op het verwerven op één of andere manier, van de staatsmacht. Organisaties die dat doel niet hebben z-oals s anarchosyndicalistische organisaties -kunnen allerlei overeenkomsten hebben met partijen, maar zijn toch echt iets anders. Da’s één.

    Anarchosyndicalistische organisaties hebben idd géén fulltimers, uitzonderingen overigens daargelaten (de CNT had er in Spanje in de jaren dertig wél een paar). Maar zulke organisaties hebben wél duidelijke criteria van lidmaatschap (in tegenstelling tot allerlei veel informelere anarchistische organisatievormen, waaronder inderdaad de FAI die anarchistisch was maar niet perse ook syndicalistisch), die kun je gewoon online opzoeken. Misschien vind je de criteria verkeerd, maar dat is iets anders dan onduidelijk. De FAI als voorbeeld is niet sterk als argument tegen een syndicalistische vakbond, trouwens, je zou dan aannemelijk moeten maken dat je bezwaar voor de CNT gold. En daar golden redelijk coherente lidmaatschapseisen en organisatorische normen, net als in veel andere anarchistische clubs trouwens. Wat daar allemaal ‘per definitie ondermocratisch’aan is, wordt erg niet duidelijk, en de uitroeptekens verduidelijken niets.

    Het gaat bij dit soort zaken trouwens ook al niet om een “theoretische oplossing van een praktisch probleem” maar om een probleem dat theoretisch én praktisch is, en dus ook een oplossing vergt met zowel theoretische als praktische kant. Dat de degeneratie van revolutionaire groepen niet met bedachte schema’s voorkomen kan worden, is me bekend. Maar een organisatie die gebouwd is op een principieel onjuist fundament hóéft niet eens te degenrereren, maar is al bij voorbaat, om in stijl te blijven, ‘gedeformeerd’. Wat mij betreft geldt dat voor álle trotskistische organisaties zonder uitzondering, al zijn er die bezig zijn zich daar enigszins aan te ontworstelen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: