Ontruimverbod ontregelt kraakverbod

Dat is toch wel een onverwachtse, verheugende, maar ook slechts voorlopige, wending, die uitspraak van het Haags gerechtshof dat acht kraakpanden niet ontruimd mogen worden. Het is een streep door de repressieve rekening van burgemeester Van der Laan de politie flink aan het ontruimen had gezet, en van soortgenoten van hem. Er is een flink juridisch gat geslagen in het kraakverbod dat sinds 1 oktober geldt. Maar het is slechts een voorlopige tegenslag, een onderbreking. Om van uitstel afstel te maken is veel méér nodig daneen juridische procedure die deze keer eens gunstig uitpakt.

De uitspraak komt vlak voor een dag dat in Amsterdam een grote ontruimingsronde van kraakpanden was aangekondig. De laatste dagen was er trouwens sowieso allerlei protest tegen ontruimingen daar en elders, geweest. Zo brachten krakers 95 stellingen aan op deuren van protestantse kerken, omtegen ontruiming van een pand in Doorn dat eigendom is van de Protestantse Kerk Nederland te protesteren. De ’95 stellingen’verwijzen naar de wijze waarop Luther in 1517 de protestantse reformatie lanceerde. Ook slaagden actievoerders erin om tijdens de uitzending van Buitenhof een spandoek in beeld te brengen met de tekst: “Mr Leegstand”. Dat sloeg op burgemeester Van der Laan, in de studio aanwezig.

Ook was zaterdag in Den Haag een bezettingsactie op een braakliggend terrein waar eerder een kraakpand had gestaan. De actie werd door door dreiging met een overmacht aan ME dezelfde dag beëindigd. Gisteren vond weer een demonstratie plaats, ook in Den Haag, onder het motto: “Kraken gaat door!” Die werd, in tegenstelling tot eerdere kraakdemonstraties in Amsterdam en Nijmegen, nu eens niet rechtstreeks aangevallen door de ME. Wel was de pelitie opdringerig-agressief, door met paarden tegen demonstranten achterin tee stoet aan te rijden. Zelfbeheersing van de kant van demonstranten zorgde ervoor dat de politie de rel waar ze feitelijk op aanstuurde – en waarop ze zich met de inmiddels bekende overmacht had voorbereid – niet kreeg.

En maandagmiddag was er dus die rechterlijke uitspraak. Het zit ongeveer zo. Mensen van acht kraakpanden in meerdere steden hadden een juridische procedure gestart om uitzetting aan te vechten. In eerste instantie wees een rechtbank dat af. Maar in hoger beroep verbood de rechtbank  deze ontruimingen. Het argument verwees naar het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Daarin staat dat mensen nooit hun woning mogen verliezen zonder de mogelijkheid om dat bij de rechter aan te vechten. Ontruiming zonder die mogelijke tussenstap is daarom in strijd met dat mensenrechtenverdrag, en dus illegaal.

Overigens is de uitspraak niet glashelder. De Volkskrant zegt dit: “Het hof heeft de ontruimingen verboden omdat  de nieuwe kraakwet  krakers niet in staat stelt van te voren een oordeel van de rechter te vragen. Dit is volgens het hof in strijd met het  Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens.” Maar de NRC zegt dit: “De krakers van Schijnheilig”(één van de met ontruiming bedtreigde panden)”verloren vorige maand een kort geding tegen de ontruiming en dienden een spoedappél in bij het gerechtshof. Het hof (…) doet eind november uitspraak. De krakers vonden dat Schijnheilig tot die tijd niet ontruimd zou mogen worden. Het Hof gaf hun daarin gelijk, omdat volgens de rechter niet vaststaat dat de krakers in het ongelijk zullen worden gesteld .” Het verbod op ontruiming is daarmee slechts een voorlopige maatregel, om niet op een uitspraak die nog moet komen, vooruit te lopen. Ik denk dat we de NRC – vrij nauwkeurig in juridische zaken – hier zekerheidshalve maar serieus moeten nemen.

Hoe dan ook, plezierig is het intussen wel. Na overleg heeft intussen de zogeheten driehoek – burgemeester, OM en politie – besloten om van de voorgenomen ontruimingen van morgen er vijf ongemoeid te laten: ontruimingen die volgens de nieuwe wet doorgevoerd zouden worden, zijn even van de baan. Drie panden die na civielrechtelijke procedure op de ontruimingslijst waren gezet, worden wel ‘gewoon’ ontruimd. 

Wat is de betekenis van dit alles voor het vervolg van de strijd tegen kraakverbod en tegen ontruimingen? Allereerst wordt weer eens zichtbaar hoe ook in Nederland bestuurders als Van der Laan, en politici van recht(s) en orde, bereid zijn mensenrechten – in theorie een fundasment van de rechsstaat waar ze het zo graag over hebben – opzij te schuiven als die hun prioriteiten dwarsbomen. Die prioriteiten zijn: het bezitsrecht boven alles stellen, en de orde die rond dat bezitsrecht bestaat handhaven, desnoods hardhandig. Woonrecht is  daaraan ondergeschikt. Dat bestuurders nu even door rechters worden afgeremd is gunstig. Het verandert aan de prioriteiten van bestuurders en politici – en de speculanten en andere rijken wiens werk ze doen – echter hoegenaamd niets.

Dat een rechtbank nu die mensenrechten – in dit geval een Europees verdrag daarover – naar boven haalt, klinkt mooi. Maar dat maakt rechtbanken nog niet tot betrouwbare vrienden, bondgenoten van krakers en andere mensen onderaan en in de knel. De rechtbank heeft in de staat gewoon een wat andere functie dan burgemeester en politie. De rechtbank wil het aanzien van de staat hooghouden, de legitimatie van de staatsmacht opvijzelen – zodat die macht ook daadwerkelijk Gezag heeft, en daarmee  makkelijker haar wil kan doorzetten. Voor die legitimatie, die geloofwaardigheid, is het echter nodig dat de staat zich aan haar eigen regels en principes houdt, haar eigen wettelijk stelsel niet met voeten treedt. Mensenrechten maken van dat stelsel deel uit, dus moeten ook burgemeesters zich daar aan houden. Zo dienen rechters dezelfde staatsmacht als Van der Laan, alleen op een meer afstandelijke manier. Ze dienen de staat in abstractie, ook als dat concreet overheidsbeleid soms hindert, zoals nu.

Dit creeërt soms spanning  en conflict tussen bestuur en rechterlijke macht. Het is prima dat krakers daar gebruik van maken, er hun voordeel mee proberen te doen. Met een geloof in de rechterlijke macht als eerlijk en onpartijdig heeft dat op zich nog niets te maken. Voorbeeld. Ik heb geen enkel ‘geloof ‘in de juiste bedoelingen van AH. Dat bedrijf wil winst maken, over ruggen van personeel en klant. Maar als ik daar bedorven eten koop, kan ik wel terug om mijn recht te halen en mijn geld terug te vragen. Als ik dat doe, ‘vertrouw’ ik AH nog niet. Ik maak gewoon gebruik van een mogelijkheid die het bedrijf mij – om eigen PR-redenen – biedt. Naar de rechter stappen om ontruiming aan te vechten is net zoiets.

Maar het gaat hier dan om een tactiek, niet om een principe. De tactiek is soms zinnig, vaak ook niet. Rechterlijke uitspraken zijn soms eens gunstig, maar vaak ook niet. En bouwen op rechterlijke uitspraken als principe, verstérkt de legitimiteit van de rechterlijke macht. Dat kan erg ongunstig werken als rechtbanken bijvoorbeeld wél gewoon meegaan met wat ontruim-beluste burgemeesters willen. Als rechters eens iets aardigs besluiten, zoals dat nu, is dat mooi meegenomen. Niet meer dan dat.

Hoe het verder gaat wat kraken betreft? Moeilijk te zeggen. We kunnen er maar beter van uitgaan dat politici – mocht de rechterlijke uitspraak eind november het huidige verbod op ontruimen overeind laten – er werk van zullen maken om het juridische gat in de kraakwet te dichten. En we kunnen er maar beter níét van uitgaan dat iemand als Van der Laan zoveel respect heeft voor mensenrechten dat hij niet bereid is om vroeg of laat tócht tot ontruiming over te gaan, en er dan maar van uit te gaan dat een nieuwe rechterlijke uitspraak pas komt als het kwaad al is geschied. Een echt effectieve strategie strategie om werkelijk ontruimingen te blokkeren bestaat precies daaruit: ontruimingen met zoveel mogelijk mensen daadwerkelijk door vormen van directe actie, blokkeren, en andere activitieten ontplooien om ontruiming daadwerkelijk tegen te werken. Actieve zelfverdediging en solidariteit, dus. En… doorgaan met kraken waar nuttig en nodig! Geen rechtbank gaat dát voor ons doen.

Advertenties

One Response to Ontruimverbod ontregelt kraakverbod

  1. Ronaldo schreef:

    even een miertje.. bezit is iets anders dan eigendom. Als het om woningen gaat is de bewoner de bezitter, en soms is die eigenaar , maar vaak (krakers, huurders) ook niet. Een kraakverbod stelt dus het *eigendoms*recht boven het beziiters/woonrecht. Het lijkt misschien muggezifterij maar kan juridisch een groot verschil maken. Je kunt in bijv duitsland legaal eigenaar van busjes CS-gas worden, maar als je ze meeneemt naar nederland ben je strafbaar wegens verboden wapen*bezit*.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: