“Armoede werkt niet” – indrukken

Het is bijna niet bij te benen, ook in Nederland zijn er momenteel vrijwel dagelijks acties die de moeite waard zijn om aan mee te doen.  Deze maandag, vandaag dus, studentenactie! Aangezien ook buiten het actie voeren het leven door gaat – en ik weiger me totaal op te laten slokken door activisme! – lukt het niet steeds om direct verslag te doen. Vandaar dat ik nu pas bericht over de manifestatie “Armoede werkt niet”, die zaterdag in de Brabanthallen in Den Bosch is gehouden, en waarvan inmiddels een reportage op de site van initiatiefnemers is te vinden.

De actie richtte zich tegen de bezuiniging op banen en uitkeringen van mensen met een arbeidsbeperking. Het gaat dan onder meer om de Wajong-uitkering die uitgekleed wordt, en de sociale werkvoorziening waar 30.000 arbeidsplaatsen geschrapt dreigen de worden. Het gaat hier om werkplekken van mensen die in het ‘gewone ‘bedrijfsleven geen bana krijgen, omdat ondernemingen niet bereid zijn om te zorgen voor de begeleiding die deze mensen veelal nodig hebben. Als er 30.000 mensen niet meer terecht kunnen in de sopciale werkvoorziening, dan betekent dat 30.000 mensen die uiteindelijk in de bijstand gedumpt worden. Hard protest en verzet hieregen zijn een kestie van de meest elementaire solidariteit.

De actie liet, naast problematische kanten, heel veel warmte en strijdbaarheid zien. De verhalen op het podium van mensen in de WSW – mensen die aan hun werk waardigheid, zelfrespect, structuur in hun leven ontlenen, en die nu de verschrikking onder ogen zien dat ze dit kwijtraken en in een diep gat gestort worden – raakten het hart. De woede van veel mensen in de zaal, en de enthoiusiatste weerbaarheid die deze mensen tegelijk ook hadden – was voel- en hoorbaar in de wijze waarop mensen juist voor de felste en meeste emotionele toespraken applaudiseerden.

De opkomst was stevig. Al tijdens het gebeuren werd vanaf het podium gezegd dat er inmiddels 1500 mensen warebnm, en dat lijkt me beslist reëel. De opzet was – zoals te verwachten is van een vooral vanuit een politieke partij opgezet initiatief – rijkelijk top-down. Sprekers en artiesten op een podium, mensen in de zaal die mocghten luisteren en klappen, en op door de verschillende sprekers aangegeven momenten, de leus “armoede werkt…” met een daverend “NIET!” mochten aanvullen -hetgeen mensen overigens met oprecht enthousiasme deden. Oook qweerklonk meerdere malen vanuit de zaal “Actie, actie!” Dat de actie de vorm had van een manifestatie in een congrescentrum, niet van een demonstratieve optocht of zo – iets wat ik in veel andere gevallen zou bekritiseren – was in dit geval wel logisch. Deelnemers aan de actie zijn immers zelf veelal mensen met een beperking, en in veel gevallen is die beperking van fysieke aard. Een stevige wandeling door een besneeuwd Den Bosch zou geen goed idee zijn geweest.

De actie was vooral een SP-initiatief. Naast de bij dit soort evenementen bekende Carrie was het vooral Sadet jkarasbulut, SP-Kamerlid, die de sprekers introduceerde en dergelijke. Onder die sprekers, naast mmensen die in de sociale werkvoorziening werkten en betrokken vakbondsbestuurders, waren naast Emile Roemer ook Agnes Jongerius van de FNV, en Job Cohen van de PvdA. Die laatste partij heeft blijkbaar in de vrijwel vergeten kluis ‘actiematerialen’ nog ballonnen weten te vinden,want er waten flink wat mensen met die dingen zichtbaar, naast mensen met SP-actiemateriaal. Aan de oprechtheid van gewone PvdA-ers in de zaal wil ik niets afdoen. Maar het is wrang om de aanvoerder te zien spreken van een partij die zelf óók grootschalige bezuinigingen voorstaat, en die nog niet zoo lang geleden regeerde in een kabinet dat aan de pensioenleeftijd zat te rotzooien en ander asociaal beleid voor zijn rekening nam.

De rol van de mensen in de zaal was, zoals gezegd, vooral die van toehoorder en leverancier van applaus. Maar het was duidelijk dat mensen dat op een hele actieve, betrokken manier deden. Van een klapvee-houding was nadrukkelijk geen sprake, het applaus varieerde sterk per spreker. Roemer en de SP hebben bij deze mensen veel krediet, zo viel uit enthousiast geklap op te maken. Toen iemand die werkte in de WSW iets vriendelijks over de SP zei, was het applaus zeer nadrukkelijk. Maar toen Jongerius opkwam, al voordat ze het woord nam, riep iemand uit de zaal:  “65 blijft 65!” – een wrange herinnering aan het feit dat Jongerius precies die pensioenleeftijd níét op 65 heeft gehouden maar het principe van verhoging heeft geaccepteerd.

De toespraak van Roemer was stevig, strijdbaar, zo van ‘dóórgaan tot jullie hebben gewonnen’. Hoe dat moet, bleef echter een beetje onduidelijk, van een heldere volgende stap was niet veel te merken. Enkele keren werd genoemd dat de FNV op 6 december in Den Haag iets organiseert in dit verband, maar een oproep om ergens aan mee te doen heb ik gemist. Wat wel weer goed was is dat er breder gekeken werd dan alleen naar de rechtstreeks door deze bezuinigingen bedreigde mensen. Op he podium sprak iemand van de schoonmaakacties eerder dit jaar, en vanuit de acties bij de TNT. Het idee dat verschillende groepen tegenover vergelijkbare gevaren staan, een gemeenschappelijke vijand hebben in de vorm van het kabinet, kreeg langs deze weg ruimte. Maar wat mensen concreet konden doen om onderlingen banden te smeden en voor elkaar op te komen, bleef – net als enig vervolg qua acties – vrij duidelijk.

Kennelijk is het idee dat de SP hier wel voor zorgt, en worden de mensen voornamelijk geacht op bestelling van die partij en daarmee verbonden organisaties actie te komen voeren. Dat maakt de acties erg kwetsbaar: als het de SP uitkomt om actie te voeren, komt er axctie. Als het de SP uitkomt om in te binden, ontbreekt de georganiseerde kracht om toch door te gaan. De hele actie-opzet komt van bovenaf; er ontbreekt georgaaniseerd initiatief van onderop om actie te organiseren, uit te breiden, banden te smeden tussen verschillende groepen in verzet.  De acties moeten daadwerkelijk in handen komen van allereerst de rechtstreeks betrokkenen zelf, samen met solidaire mense die dan echter náást en niet boven de rechtstreeks betrokkenen dienen te staan. Dat hiaat moeten radicale mensen helpen opvullen.

Daarmee zijn we aangekomen bij de rol die radicaal links speelde op de actie. Twee groeperingen waren zichtbaar: de Internationale Socialisten (IS) met een klein groepje, en Doorbraak met één kameraad. De IS, met een handvol mensen aanwezig, had een kraam met haar materiaal, verkocht haar krant rond de ingang, evenals pamfletten van Rekening Retour (RR), waarvan ook borden werden gedragen. Of men heel goede zaken heeft gedaan, kan ik niet beoordelen.

Eén van hen slaagde erin met een vlottte babbel mij te vermurwen om met het uitdelen van  exemplaren van het RR-pamflet te helpen. dat heb ik heel even gedaan. Het erin verwoorde geluid is ietsje radicaler dan de politiek van SP en dergelijke, dus vooruit maar… Ik denk echter dat vooral mijn behoefte om iets te dóén me parten speelden, dat ik niet in de positie van passieve toeschouwer geduwd wilde worden, dat niks doen mijn eer te na was – en misschien wel gewoon de behoefte om gewaardeerd te worden – , reden was om eventjes mee te doen. Enthousiast van het pamflet ben ik niet, en ik geloof ook niet dat uitgerekend RR het netwerk is dat moet worden opgebouwd. Hopelijk ben ik een volgende keer iets onverzettelijker – ‘sectarischer’, zo je wilt – en hopelijk heb ik volgende keer samen met anderen zelf iets nuttigs om uit de delen, in de lucht te houden of iets dergelijks. Dit overkomt me niet weer : ).

Gelukkig kwam ik twee van de mensen tegen met wie ik de dag ervoor op de TNT-stakingsbijeenkomst was. Eén ervan had intussen het idee om geen postcode te zetten op kaarten, om zo de druk op de TNT een beetje op te voeren, vormgegevn in de vorm van kaarten. Die heb ik aan wat bekenden uit de IS meegegeven. Het zou leuk zijn als deze actie een beetje ging rondzingen her en der.

Leuk was in ieder gevan de toespraak van cabaretier Vincent Bijla , en de muziek die op het podium en ook na afloop weerklonk. Vincent Bijlo liet in radicalisme vanuit het hart – en de lachspieren, de belangrijkste wapens van een guerrilla tegen de macht! – de partij- en vakbondssprekers kilometers achter zich. Hij pakte flink uit. Zo van “wat voor syndroom iemand ook heeft, het syndroom van Down, van Ssperger, van De la Tourrette, van Rutte, Verhagen en Wilders…”  Gelach en applaus natuurlijk. Het syndroom van Rutte legde hij even uit: “dat is als je niet ziet wat je doet…” Hij schetste de diverse vooroordelen waar hijzelf, als blinde man, mee te maken krijgt, met het ene absurde voorbeeld, de ene bizarre anecdote, na de andere.

En hij besloot met: “pas als álle vooroordelen tegen mensen met een beperkingen weg zijn, pas dán kan de sociale werkvoorziening worden opgeheven.” Inderdaad – want dan kan iedereen gewoon overal in de maatschappij – een in die zin wezenlijk ándere maatschappij – terecht, en is een aparte arbeidsvoorziening niet meer nodig. Dat inzicht  verklankt een radicalisme dat verder kijkt dan verdediging tegen bedreigingen binnen déze wereld. Dat is – of Bijlo zich dat nu bewust is of niet – vooruitkijken naar een ánder soort wereld. Juist dát radicalisme maakt de aanwezigheid van iemand als hem op acties als deze zo waardevol. 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: